Η επικαιροποίηση του Τουρκικού «Εθνικού Όρκου»

Συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από την υπογραφή του Misak-ı Millî, του Τουρκικού «Εθνικού Όρκου», που αποτελεί μια σειρά έξι αποφάσεων που έλαβε η Οθωμανική Εθνοσυνέλευση κατά την τελευταία της σύγκληση, στις αρχές του 1920. Ο «Εθνικός Όρκος» είναι διακήρυξη έξι σημείων, που ψήφισε το τελευταίο οθωμανικό κοινοβούλιο στις αρχές του 1920, με αναφορά στις αποφάσεις των συνελεύσεων των Τούρκων εθνικιστών στο Ερζερούμ και στη Σεβάστεια.

Η ακόλουθη φράση του Κεμάλ κάνει πλήρως αντιληπτή την ουσία του «Εθνικού Όρκου»: «Κάθε έδαφος όπου ζουν Τούρκοι περιλαμβάνεται στο Misak-ı Millî. Με τη βοήθεια του Αλλάχ, θα πάρω πίσω τη Μοσούλη, το Κιρκούκ και τα νησιά, καθώς επίσης θα ενσωματώσω εντός των συνόρων της Τουρκίας τη Θεσσαλονίκη και τη Θράκη». Είναι ενδεικτικό πως το Κέντρο Χειρισμού Κρίσεων της πρωθυπουργίας της Τουρκίας φέρει το όνομα «Εθνικός Όρκος». Όσον αφορά τον χάρτη που υπάρχει συνημμένος στον «Εθνικό Όρκο», αυτός μπορεί να μην περιλαμβάνει την Κύπρο, ωστόσο νέοι χάρτες την εντάσσουν μέσα, όπως και τα νησιά του βορείου Αιγαίου, τη Δυτική Θράκη και τα Δωδεκάνησα, μέχρι τον Νέστο ποταμό, την Αντιόχεια, το Χαλέπι, την Τζαραμπλούζ, την Ντερ αλ Ζορ, τη Μοσούλη, το Κιρκούκ και τη Σουλεϊμανίγια.

Στην Τουρκία αυτήν την εβδομάδα πραγματοποιήθηκε σειρά εκδηλώσεων για να «ανανεώσουν» τα γεωπολιτικά οράματα του Μουσταφά Κεμάλ. Σε μιαν από αυτές έδωσε το «παρών» του και ο «αναπληρωτής πρόεδρος της βουλής» (σ.σ. ψευδοβουλή), Ζορλού Τορέ, που προέρχεται από τις τάξεις του Κόμματος Εθνικής Ενότητας (UBP). Συγκεκριμένα, παρέστη στη Βουλή Αντιπροσώπων (Meclis-i Mebusan) σε σχετική εκδήλωση στο ιστορικό οθωμανικό παλάτι Cemile Sultan, όπου υπογράφηκαν οι αποφάσεις του «Εθνικού Όρκου» το 1920. Τον Νοέμβριο του 2019 η Τουρκική Ιστορική Εταιρεία και το «πανεπιστήμιο» Ανατολικής Μεσογείου διοργάνωσαν εκδήλωση στην κατεχόμενη Κύπρο με τίτλο «Ατατούρκ, ‘Εθνικός Όρκος’, Τουρκία και Ανατολική Μεσόγειος». Παρόντες στην εκδήλωση ήταν και αξιωματικοί του τουρκικού στρατού, «αξιωματούχοι» του ψευδοκράτους και αριθμός ακαδημαϊκών.

Το σημερινό νεο-οθωμανικό όραμα του Ερντογάν και της τουρκικής «Γαλάζιας Πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο έρχεται, ουσιαστικά, να συμπληρώσει αυτό του «Εθνικού Όρκου» του Μουσταφά Κεμάλ. Η σημερινή Τουρκία ουσιαστικά αναβιώνει με τις προκλήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο την κληρονομιά του «Ζητήματος της Μοσούλης», που ήταν μια εδαφική διαμάχη στις αρχές του 20ού αιώνα μεταξύ της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (αργότερα του Ιράκ) σχετικά με την κατοχή του πρώην οθωμανικού βιλαετίου της Μοσούλης.

Η Μοσούλη ήταν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν καταλήφθηκε από τη Βρετανία. Μετά τη γενοκτονική «επανάσταση» του Μουσταφά Κεμάλ, η νέα Τουρκική Δημοκρατία θεωρούσε την περιοχή ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που καθορίστηκαν στον «Τουρκικό Εθνικό Όρκο». Παρά τη συνεχή αντίσταση, η Βρετανία κατόρθωσε να φέρει το ζήτημα στη διεθνή σκηνή, μειώνοντάς το σε ένα μεθοριακό πρόβλημα μεταξύ Τουρκίας και Ιράκ.

Η Κοινωνία των Εθνών διόρισε μια εξεταστική επιτροπή, που συνέστησε στο Ιράκ να διατηρήσει τη Μοσούλη και η Τουρκία απρόθυμα ενέκρινε την απόφαση υπογράφοντας τη Συνθήκη Συνόρων (Συνθήκη της Άγκυρας ) του 1926 με την κυβέρνηση του Ιράκ. Το κρίσιμο σημείο είναι πως το Ιράκ συμφώνησε να χορηγήσει 10% των πετρελαίων της Μοσούλης στην Τουρκία για 25 χρόνια. Έτσι ακριβώς και η Τουρκία σήμερα διαμηνύει με τις ενέργειές της ότι δεν θα επιτρέψει σε άλλες δυνάμεις να προχωρήσουν σε αξιοποίηση των αποθεμάτων φυσικού αερίου σε περιοχές που η ίδια αισθάνεται ότι έχει αξιώσεις, λόγω του οθωμανικού της παρελθόντος, εκτός και αν έχει όφελος. Δεν ήταν τυχαίος ο προχθεσινός εκβιασμός του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, που ζήτησε να σταματήσουν οι γεωτρήσεις «στο νότιο τμήμα του νησιού» μέχρι τη λύση του Κυπριακού, διαφορετικά η Τουρκία θα συνεχίσει να «προστατεύει με αποφασιστικότητα» τα δικαιώματα των Τ/κ.

ENΘΕΤΟ

Η Εxxon Mobil στην Αίγυπτο

Σε μιαν άλλη εξέλιξη, την Τρίτη το Υπουργείο Πετρελαίου της Αιγύπτου ανακοίνωσε την υπογραφή δύο συμφωνιών έρευνας και γεωτρήσεων με τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό της ExxonMobil που δραστηριοποιείται ήδη στην Κυπριακή ΑΟΖ . Σύμφωνα με την επίσημη δήλωση, οι συμφωνίες ανέρχονται σε 332 εκατομμύρια δολάρια και καλύπτουν μια περιοχή εξερεύνησης στο North Amriya για επενδύσεις 220 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η άλλη στο North Marakia αφορά ελάχιστη επένδυση ύψους 112 εκατομμυρίων δολαρίων. Yπενθυμίζεται ότι, επί του παρόντος, η χώρα εισάγει φυσικό αέριο από το Ισραήλ και εξάγει στην Ιορδανία φιλοδοξώντας να μεταφέρει το Ζορ ενδεχομένως στην Ευρώπη και την Ασία. Η Exxon Mobil, η οποία θα είναι ο φορέας εκμετάλλευσης και των δύο θαλασσοτεμαχίων με ποσοστό 100%, σχεδιάζει να ξεκινήσει γεωτρήσεις φέτος.

Εν τω μεταξύ, τα μελλοντικά του σχέδια για την προώθηση στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΗΠΑ-Αιγύπτου, με έμφαση τα ενεργειακά και το διμερές εμπόριο, έδωσε ο Αμερικανός νέος Πρέσβης στο Κάιρο, Τζόναθαν Κόεν. Ο έμπειρος Αμερικανός διπλωμάτης είναι γνωστός στην Κύπρο, αφού εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως Αναπληρωτής Αρχηγός Αποστολής στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στη Λευκωσία από το 2008 έως το 2011. Προήχθη στη θέση του Αναπληρωτή Βοηθού Υφυπουργού Ευρωπαϊκών και Ευρασιατικών Υποθέσεων και κάλυπτε την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τουρκία τον Αύγουστο του 2016.

Σε ομιλία του αυτήν την εβδομάδα στο Κάιρο είπε πως σε ολόκληρη την καριέρα του εργάστηκε για να σφυρηλατήσει τις συνεργασίες των ΗΠΑ με χώρες και περιοχές, ώστε να διευρύνει «τις αμοιβαία επωφελείς», όπως ανέφερε, ευκαιρίες και επιχειρήσεις των ΗΠΑ. «Κατά τη διάρκεια του χρόνου μου στο Ιράκ, συνεργάστηκα με την GE, τη Hill International, Cargill και άλλους και υπερασπιζόμουν τα σχέδιά τους με την κυβέρνηση στη Βαγδάτη. Ως Αναπληρωτής Αρχηγός Αποστολής στην Κύπρο, η ομάδα μου και εγώ εργαστήκαμε σκληρά για να αναπτύξουμε το αποτύπωμα των franchise των ΗΠΑ. Οι Κύπριοι βρίσκονταν σε στενή επαφή με την Noble Energy με έδρα το Χιούστον, καθώς πραγματοποιούσαν υπεράκτια σεισμική εξερεύνηση και βρήκαν φυσικό αέριο. Είναι ωραίο που έκλεισε ο κύκλος και δέκα χρόνια αργότερα να βλέπουμε την Noble να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα της Αιγύπτου. Και στην Κύπρο και στην Ελλάδα συνεργάστηκα με την Exxon και χαίρομαι που αναφέρω την υπογραφή, μόλις χθες, μιας νέας σύμβασης για υπεράκτιες έρευνες εδώ στην Αίγυπτο».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός Πρέσβης πρόσθεσε: «Η ενέργεια είναι ένας από τους πιο ελπιδοφόρους τομείς συνεργασίας όχι μόνο στην Αίγυπτο, αλλά στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η πρόσφατη ανακοίνωση από την Αίγυπτο και το Ισραήλ για παράδοση φυσικού αερίου μέσω του East Mediterranean Gas pipeline είναι ιστορική - συγχαρητήρια στη Noble Energy για τη συμμετοχή της σε αυτήν την επιτυχημένη ιστορία. Οι ExxonMobil και Chevron εισέρχονται στη δυναμική αγορά της Αιγύπτου. Και η Apache Corporation παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτές στη χώρα». Μεταξύ άλλων τόνισε πως ένας βασικός πυλώνας συνεργασίας είναι αυτός της άμυνας και της ασφάλειας: «Εργαζόμαστε σκληρά για να βεβαιωθούμε ότι οι εταιρείες των ΗΠΑ κατανοούν τις ανάγκες της Αιγύπτου και είναι έτοιμες να προμηθεύσουν προϊόντα (στρατιωτικά) υψηλής ποιότητας για την καλύτερη τιμή. Η Αίγυπτος πρέπει να αγοράζει στρατιωτικά αγαθά των ΗΠΑ», είπε.