Κύφωση: Μην αμελείτε τη θεραπεία

Τι ακριβώς σημαίνει, ποιες οι επιπτώσεις της στο παιδί και πώς αντιμετωπίζεται
Η ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ δεν θα εξαλείψει, αλλά μπορεί να σταθεροποιήσει και να μειώσει τις παραμορφώσεις, εάν ακολουθηθεί το ενδεδειγμένο πρόγραμμα
Όταν τα παιδιά φτάνουν στην ηλικία των 10-12 ετών, αρκετοί γονείς έρχονται αντιμέτωποι με τη λέξη «κύφωση» και συνάμα με διάφορα ερώτημα: «Τι ακριβώς σημαίνει, ποιες οι επιπτώσεις της στο παιδί μου και πώς αντιμετωπίζεται;». Για αρχή θα πρέπει να επισημάνουμε ότι απαντήσεις υπάρχουν σε όλα, όπως και σε εκείνο που περισσότερο ανησυχεί όλους, δηλαδή στην επιτυχή αντιμετώπιση. Η σπονδυλική μας στήλη αποτελείται από πέντε τμήματα και από 33 σπονδύλους.

Χωρίζεται στην αυχενική μοίρα, που αποτελείται από επτά σπονδύλους, τους αυχενικούς, στη θωρακική με δώδεκα σπονδύλους και στην οσφυϊκή με πέντε. Στη συνέχεια ακολουθεί η ιερή μοίρα, που αποτελείται από πέντε ενωμένους σπονδύλους, που δημιουργούν το ιερό οστό και τέλος είναι η κοκκυγική μοίρα, που αποτελείται από τέσσερις πολύ μικρούς σπονδύλους ενωμένους μεταξύ τους, οι οποίοι αποτελούν τον κόκκυγα. Η σπονδυλική στήλη δεν είναι ευθεία, αλλά παρουσιάζει φυσιολογικά κυρτώματα (αυχενικό, θωρακικό, οσφυϊκό και ιεροκοκκυγικό). Τα κυρτώματα αυτά είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της όρθιας στάσης και την αποτελεσματικότερη απόσβεση πλήξεων και πιέσεων.
Η κύφωση και τα σημάδια της
Κύφωση είναι η παραμόρφωση της θωρακικής ή της θωρακοοσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Δηλαδή, αυξάνεται το θωρακικό κύρτωμα προς τα πίσω. Μπορεί να εμφανιστεί από την παιδική μέχρι και την τρίτη ηλικία. Η κύφωση στα νεογνά δημιουργείται κυρίως από συνοστέωση ή οφείλεται στη μη ανάπτυξη του τμήματος ενός σπονδύλου και ονομάζεται συγγενής κύφωση. Η ιδιοπαθής κύφωση εμφανίζεται στην παιδική και εφηβική ηλικία. Είναι άγνωστης αιτιολογίας και εμφανίζεται πιο συχνά στα αγόρια αντί στα κορίτσια.

Τα χαρακτηριστικά της κύφωσης είναι: Πρόσθια προβολή του πιγουνιού, άρα και αύξηση του αυχενικού κυρτώματος προς τα μπρος. Οι ώμοι βρίσκονται πιο μπροστά και οι ωμοπλάτες είναι απομακρυσμένες από τη σπονδυλική στήλη. Δημιουργείται λόρδωση στην οσφυϊκή μοίρα, δηλαδή αύξηση του οσφυϊκού κυρτώματος προς τα μπρος, λόγω της αντιστάθμισης που προκαλείται εξαιτίας της αύξησης του θωρακικού κυρτώματος. Τέλος, η λεκάνη βρίσκεται σε πρόσθια κλίση.
Διάγνωση και αντιμετώπιση
Όταν τα παιδιά αρχίζουν το γυμνάσιο γίνεται εξέταση της σπονδυλικής στήλης από ειδικούς στο σχολείο. Εάν ένα παιδί εμφανίζει κύφωση ή συγκλίνει από τα φυσιολογικά όρια του θωρακικού ή θωρακοοσφυϊκου κυρτώματος, οι γονείς λαμβάνουν ειδοποίηση και είναι πλέον υπεύθυνοι για την αντιμετώπισή της.

Πρώτ' απ' όλα πρέπει να συμβουλευθούν ορθοπεδικό ιατρό, ο οποίος είναι ειδικευμένος στις παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης. Εάν η κύφωση είναι προχωρημένη, ίσως να αντιμετωπιστεί αρχικά συντηρητικά, δηλαδή με την εφαρμογή ειδικού κηδεμόνα, σε συνδυασμό με πρόγραμμα ασκήσεων επιβλεπόμενο πάντα από φυσικοθεραπευτή και στη συνέχεια, αν χρειαστεί, χειρουργικά. Εάν κάποιο περιστατικό δεν είναι σοβαρό, συνήθως αντιμετωπίζεται μόνο με φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα ασκήσεων.

Αυτό είναι κάτι που αποφασίζει ο ειδικευμένος ορθοπεδικός γιατρός. Σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη ο παράγοντας ανάπτυξη, γι’ αυτό και το φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα πρέπει να γίνεται σε συνεχή και τακτική βάση, να αρχίζει προεφηβικά και να συνεχίζεται μέχρι και το τέλος της εφηβείας, εάν και όταν χρειάζεται.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι παραμορφώσεις της σπονδυλικής στήλης μπορούν να αντιμετωπιστούν με την έγκαιρη διάγνωση, γι’ αυτό και οι γονείς πρέπει να είναι ενήμεροι και έτοιμοι. Πρέπει, επίσης, να γνωρίζουμε ότι η φυσικοθεραπεία δεν μπορεί να εξαλείψει τις παραμορφώσεις, αλλά με βεβαιότητα μπορεί να τις σταθεροποιήσει και να τις μειώσει, εάν υπάρχει πολύχρονη συνεργασία του παιδιού, της οικογένειας, του ειδικευμένου ορθοπεδικού γιατρού και του φυσικοθεραπευτή.
Η ένοχη πάντα σχολική τσάντα
Ένα σύνηθες ερώτημα είναι εάν η σχολική τσάντα επιβαρύνει ή προκαλεί την οποιαδήποτε παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Κατά τη γνώμη μου, όταν υπάρχει προδιάθεση στη σπονδυλική στήλη του παιδιού, το να έχει στην πλάτη του τη σχολική τσάντα επιβαρύνει και κατευθύνει λάθος τους μύες της σπονδυλικής στήλης.

Επειδή τα βιβλία που είναι μέσα στη βαλίτσα είναι στην ουσία επιπλέον βάρος, το οποίο προσπαθούν οι μύες της ράχης να σηκώσουν και λόγω του ότι σχεδόν καθημερινά αυτό το βάρος είναι μεγάλο και οι μύες δεν έχουν τη δύναμη να αντεπεξέλθουν, βλέπουμε τα παιδιά να σκύβουν για να κουβαλήσουν τη σχολική τσάντα.

Για να καταφέρουν τα παιδιά να μεταφέρουν τη σχολική τσάντα, έχοντας μια σωστή και όμορφη στάση σώματος, πρέπει να υπάρχει μια ισορροπία σύσπασης των μυών της κοιλιάς και της ράχης μας. Όμως υπάρχει και η δύναμη της βαρύτητας, η οποία μας έλκει προς τα κάτω, την οποία πρέπει να εξουδετερώσουν οι μύες της ράχης που είναι κατά μήκος της σπονδυλικής μας στήλης. Όμως, επειδή υπάρχει επιπλέον βάρος και επειδή το μυϊκό σύστημα ενός παιδιού δεν έχει ωριμάσει, δεν μπορεί και να αντεπεξέλθει.

Επομένως, έχουμε ανισορροπία σύσπασης μεταξύ των μυών της κοιλιάς και της ράχης, λόγω της δύναμης της βαρύτητας που βοηθά τους μύες της κοιλιάς γιατί συσπούνται προς τα κάτω, μαζί με τη βαρύτητα όταν τα παιδιά σκύβουν για να μεταφέρουν τη βαλίτσα τους.

Λόγω του ότι αυτό το φαινόμενο γίνεται καθημερινά, αρχίζουν οι μύες και ενεργοποιούνται λανθασμένα, δυναμώνουν περισσότερο εκείνοι της κοιλιάς αντί να υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ αυτών και της κοιλιάς και της ράχης. Άρα, πιστεύω πως εντείνει την παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης, όταν τα παιδιά από την πρώτη δημοτικού έχουν στην πλάτη τους τη βαλίτσα.
Αυτό που μπορεί να γίνει είναι τα παιδιά να έχουν μόνο τα απαραίτητα βιβλία στις σχολικές τσάντες και να προτιμούν οι γονείς βαλίτσες με τροχούς, τις οποίες τα παιδιά να κυλούν πότε με το ένα χέρι πότε με το άλλο.
Λανθασμένη στάση στο διάβασμα
ΠΟΛΥ σημαντικό ρόλο λαμβάνει η στάση που έχουν τα παιδιά όταν παρακολουθούν το μάθημα, όταν διαβάζουν στο σπίτι, καθώς και όταν γράφουν. Εάν η στάση που έχουν είναι λανθασμένη, επειδή επαναλαμβάνεται για αρκετές ώρες την ημέρα και πέντε φορές τη βδομάδα, τότε αναπόφευκτα το μυϊκό σύστημα των παιδιών συσπάται λανθασμένα, άρα οι μύες που συγκρατούν τα οστά της σπονδυλικής στήλης κατευθύνονται λανθασμένα, με αποτέλεσμα να αρχίζουν και οι παραμορφώσεις των κυρτωμάτων της σπονδυλικής στήλης.

Γι’ αυτό η συμβολή του φυσικοθεραπευτή είναι απαραίτητη για να δώσει τις κατάλληλες συμβουλές στους γονείς, αλλά και στο ίδιο το παιδί, γιατί κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και χρειάζεται ειδική καθοδήγηση.
Ενεργήστε έγκαιρα
Η ΚΥΦΩΣΗ είναι καλό να αντιμετωπίζεται όσο το δυνατόν πιο έγκαιρα, διότι όσο αναπτύσσεται το σώμα κατά την εφηβεία τόσο αυξάνεται και το πρόβλημα. Εάν δεν αντιμετωπισθεί, μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις στο σώμα, οι οποίες κατά συνέπεια προκαλούν σοβαρά προβλήματα, όπως καρδιοαναπνευστικά, πίεση του διαφράγματος, αυχενικό σύνδρομο, καθώς και αδυναμία στα άκρα λόγω πίεσης των νωτιαίων νεύρων.

Γι’ αυτό και είναι απαραίτητη η ενημέρωση των γονέων προτού τα παιδιά τους φτάσουν στην εφηβεία, έτσι ώστε να μπορέσουν να προλάβουν την εξέλιξη της κύφωσης, με τη συνεργασία ορθοπεδικού γιατρού και φυσικοθεραπευτή, εάν κάτι τέτοιο κριθεί απαραίτητο.
ΑΥΓΗ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ
Πτυχιούχος Φυσικοθεραπείας
ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Ειδικότητα: Basic NDT-Bobath nau_si@hotmail.com