Αύριο η ιστορική απόφαση για τις Βρετανικές Βάσεις

«Θα δοθούν απαντήσεις σε διάφορα σοβαρά ζητήματα που σχετίζονται με τον ορθό και νόμιμο τρόπο αποαποικιοποίησης»
Απόφαση-σταθμό για το ζήτημα των Βρετανικών Βάσεων θα εκδώσει αύριο, Δευτέρα (16:00 - ώρα Κύπρου), το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Θα γνωμοδοτήσει ουσιαστικά κατά πόσον είναι νόμιμο, με βάση το διεθνές δίκαιο, η Βρετανία να κατέχει έδαφος στο νησί Άγιος Μαυρίκιος στον Ινδικό Ωκεανό, το οποίο αποτέλεσε πρώην αποικία της και το οποίο η Βρετανία χρησιμοποιεί ως στρατιωτική Βάση.

Η γνωμοδότηση του Δικαστηρίου θα έχει προεκτάσεις στην Κύπρο και σε άλλες χώρες, όπου η Βρετανία διατηρεί Βάσεις. Η απόφαση θα αποσταλεί, όπως πληροφορούμαστε, στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία ήταν και το όργανο που ζήτησε τη γνωμοδότηση, για περαιτέρω προώθηση.
Εάν το Διεθνές Δικαστήριο δικαιώσει τον Άγιο Μαυρίκιο και αποφανθεί ότι η αποικιοκρατία αποτελεί παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, αναγνωρίζοντας ότι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση είναι το ίδιο αναφαίρετο, όπως και η κυριαρχία ενός κράτους, τότε η Κυπριακή Δημοκρατία θα αποκτήσει ένα ισχυρό νομικό “όπλο”, που θα μπορεί να αξιοποιήσει. Η Βρετανία κατέχει σήμερα το 3% της Κύπρου.

Αξίζει να αναφερθεί πως το ίδιο νομικό “όπλο” θα αποκτήσουν και οι υπόλοιπες χώρες - πρώην βρετανικές αποικίες, εκ των οποίων ορισμένες είναι και υπερδυνάμεις. Σε μία τέτοια εξέλιξη, θα δημιουργηθεί και η δυνατότητα για μαζικές αξιώσεις απομάκρυνσης των βρετανικών Βάσεων, εφόσον φυσικά δημιουργηθεί πολιτική βούληση από τους εμπλεκομένους. Υπενθυμίζεται ότι οι Βάσεις κρατήθηκαν από τους Βρετανούς μετά την ανεξαρτησία και τη μετάβαση της Κύπρου από Αποικία του Στέμματος σε ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος.

Το Ηνωμένο Βασίλειο απαίτησε και πέτυχε την κατοχή ενός τμήματος της Κύπρου υπό μορφή στρατιωτικών Βάσεων, λόγω της στρατηγικής θέσης της Κύπρου στη Μεσόγειο Θάλασσα, προς όφελος των βρετανικών συμφερόντων. Από την 1η Ιανουαρίου του 2004, που η Κύπρος εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έγινε η δεύτερη χώρα της Ευρώπης, της οποίας ένα μέρος ελέγχεται από άλλο μέλος της Ένωσης (μαζί με την Ισπανία, της οποίας το Γιβραλτάρ επίσης ελέγχεται από τη Βρετανία).
Κ. Κληρίδης: «Απαντήσεις σε σοβαρά ζητήματα»

Μιλώντας στη “Σημερινή της Κυριακής”, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης ανέφερε πως η Δημοκρατία αναμένει αύριο τη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου. «Αναμένεται να δώσει», όπως είπε, «απαντήσεις σε διάφορα σοβαρά ζητήματα, που σχετίζονται με τον ορθό και νόμιμο τρόπο αποαποικιοποίησης».

Αναμένεται, σύμφωνα με τον κ. Κληρίδη, να ληφθεί υπόψη ότι η Βρετανία, ενώ έδωσε σε πρώην αποικία ανεξαρτησία, η συμφωνία που έγινε, «δεν καλύπτει ολόκληρη την επικράτεια της αποικίας, με αποτέλεσμα μέρος του εδάφους της να παραμένει στην κυριαρχία της αποικιακής Δύναμης ή να τελεί υπό κάποιο άλλο ιδιόμορφο καθεστώς».

Η αίτηση στο Διεθνές Δικαστήριο καταχωρήθηκε μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, τον Ιούνιο του 2017, κατόπιν εισήγησης του Μαυρίκιου. Στις 4 Σεπτεμβρίου 2018 είχαν αγορεύσει εκπρόσωποι 22 χωρών, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος. Ειδικότερα αγόρευσαν οι εξής χώρες: Ηνωμένο Βασίλειο, Μαυρίκιος, Βραζιλία, Κύπρος, ΗΠΑ, Γουατεμάλα, Νήσοι Μάρσαλ, Ινδία, Ισραήλ, Νικαράγουα, Σερβία, Νότια Αφρική, Γερμανία, Αργεντινή, Αυστραλία, Μπελίζ, Λίχτενσταϊν, Ολλανδία, Γαλλία, Ρωσία, Σεϋχέλλες, Χιλή, Κορέα, Μαδαγασκάρη, Κίνα, Τζιμπουτί, Λεσότο, Κούβα, Βιετνάμ και Ναμίμπια.

Στην αγόρευσή του, εκπροσωπώντας την Κυπριακή Δημοκρατία, ο Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης είχε διατυπώσει τη θέση ότι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση είναι το ίδιο αναφαίρετο όπως και η κυριαρχία ενός κράτους, σημειώνοντας ότι η αποικιοκρατία αποτελεί παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ο κ. Κληρίδης είχε αναφέρει ότι η Κύπρος υπέβαλε παρατηρήσεις στην παρούσα υπόθεση για δύο λόγους:

1. Πρώτον, ως πρώην αποικία, η οποία έγινε ανεξάρτητη Δημοκρατία το 1960, στέκεται στο πλευρό των λαών που εξακολουθούν να επιδιώκουν την πλήρη εφαρμογή του δικαιώματός τους για αυτοδιάθεση και έλεγχο του εδάφους και των φυσικών πόρων τους.

2. Δεύτερον, η Κύπρος μιλά μέσα από την εμπειρία της εφιστώντας την προσοχή του Δικαστηρίου στο γεγονός ότι οι δεσμοί τής αποικιοκρατίας παίρνουν πολλές μορφές και ζητώντας από το Δικαστήριο να λάβει ιδιαίτερα υπόψη, όταν συμβουλεύει τα Ηνωμένα Έθνη, την ανάγκη αντιμετώπισης των πραγματικοτήτων της αυτοδιάθεσης και όχι μόνο των επιφανειακών εκφάνσεών της.

Στη δική του αγόρευση εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας ο νομικός Πόλυς Πολυβίου σημείωσε «ότι αποικιοκρατία είναι ένα κατάλοιπο του παρελθόντος. Ας μην το διατηρήσουμε ως ένα εμπόδιο για το μέλλον. Ας το τερματίσουμε γρήγορα».
Ανεξάρτητο κράτος από το 1968
Ο Μαυρίκιος είναι νησιωτικό κράτος του Ινδικού Ωκεανού ανατολικά της Μαδαγασκάρης. Έχει συνολική έκταση 2.040 τ.χλμ. και πληθυσμό, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις του 2018, 1.2 εκατ. κατοίκους. Το νησί του Μαυρίκιου ήταν γνωστό στους Άραβες και Ινδονήσιους ναυτικούς από τον 10ον αιώνα. Πρώτοι όμως εγκαταστάθηκαν οι Πορτογάλοι το 1507, οι οποίοι και ίδρυσαν σε αυτό μία βάση ανεφοδιασμού, χωρίς όμως κάποιο μόνιμο οικισμό.

Το 1598, τρία πλοία από έναν ολλανδικό στόλο με προορισμό τα νησιά των μπαχαρικών κατέληξαν στον Μαυρίκιο σε συνέχεια ενός τυφώνα. Οι ναυτικοί αυτοί έδωσαν στο νησί το σημερινό όνομά του για να τιμήσουν τον πρίγκιπα Μαυρίκιο του Νασσάου, κυβερνήτη και κληρονόμο των Κάτω Χωρών. Το 1638 οι Ολλανδοί ίδρυσαν και την πρώτη μόνιμη αποικία, την οποία όμως εγκατέλειψαν κάποιες δεκαετίες αργότερα λόγω των δυσμενών κλιματικών συνθηκών.

Το 1715, οι Γάλλοι, οι οποίοι κατείχαν το γειτονικό νησί Μπουρμπόν (το σημερινό Ρεϋνιόν), κατέλαβαν τον Μαυρίκιο και τον μετονόμασαν σε Ιλ ντε Φρανς (δηλ. το νησί της Γαλλίας). Με τη γαλλική κυριαρχία, στο νησί αναπτύχθηκε μία εύρωστη οικονομία βασισμένη στην παραγωγή ζάχαρης. Κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους (1803-1815), το νησί έγινε στόχος των Βρετανών, οι οποίοι προσπάθησαν να το καταλάβουν.

Παρά τη νίκη των Γάλλων στη ναυμαχία του Γκραντ Πορτ, τη μοναδική γαλλική ναυτική νίκη απέναντι στον βρετανικό στόλο, οι Γάλλοι παρέδωσαν τον Μαυρίκιο τρία χρόνια αργότερα, μετά από μία απόβαση των Βρετανών στην τοποθεσία Καπ Μαλερό. Η επίσημη παράδοση του νησιού στο Βρετανικό Στέμμα έγινε το 1810, με τον όρο της διατήρησης των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας γης και περιουσίας για τους Γάλλους αποίκους, αλλά και τη διατήρηση της γαλλικής γλώσσας και νομοθεσίας σε αστικά και ποινικά θέματα. Με τη βρετανική κυριαρχία, το όνομα του νησιού επανήλθε ως Μαυρίκιος. Το 1968 το νησί κατάφερε να κερδίσει την ανεξαρτησία του.