Γιάννης Ιωαννίδης - Χατζηπαύλου

Β’ ΜΕΡΟΣ

Στο προηγούμενο σημείωμα είδαμε πώς ιδρύθυκε στην Αθήνα η ΚΑΡΗ από τον Γιάννη Ιωανίδη, πώς Κύπριοι φοιτητές στελέχωσαν την Οργάνωση, πώς εκπαιδεύτηκαν στην Αθήνα και πώς αποφασίστηκε να κατέλθουν στην Κύπρο για να στελεχώσουν την ΕΟΚΑ όσοι ήταν εκπαιδευμένοι στα όπλα και τον ανταρτοπόλεμο.

Σήμερα θα δούμε πώς, με ενέργειες του Ρένου Κυριακίδη, εκπαιδεύτηκαν στον ανταρτοπόλεμο στην Κρήτη οι φοιτητές, από τους Μπαντουβάδες, και πώς διευθετήθηκε, τελικά, η κάθοδός τους στην Κύπρο, πάντοτε με κινητήριο δύναμη τον ακούραστο Δρουσειώτη, εξόριστο αγωνιστή, Γιάννη Χατζηπαύλου - Ιωαννίδη.

Μετά τη συνάντηση του Ρένου Κυριακίδη με τους αδελφούς φοιτητές Κώστα και Μανώλη Μπαντουβά, στο σπίτι τους στην Αθήνα, έγινε η διευθέτηση της μετάβασης φοιτητών της ΚΑΡΗ στην Κρήτη, για να εκπαιδευτούν στον ανταρτοπόλεμο. Το ιστορικό της εκπαίδευσης μού το είχε περιγράψει ο φίλος συναγωνιστής, Τομεάρχης της ΕΟΚΑ, Θάσος Σοφοκλέους, και το παραθέτω αυτούσιο στο βιβλίο μου «Ροδαυγή της Λευτεριάς». Με αυτό θ’ ασχοληθούμε αργότερα. Σήμερα θα περιοριστούμε σε λίγα μόνο λόγια. Θυμάται ο Θάσος:

«Η παραμονή μας στην Κρήτη κράτησε οκτώ μέρες. Φύγαμε φορτισμένοι συναισθηματικά, με την καρδιά μας πυρωμένη στον Αγώνα. Η εκπαίδευσή μας εκεί μάς πρόσφερε πολλά. Κάναμε πράξη όσα θεωρητικά ήταν στο μυαλό μας, βάλαμε τον δάκτυλο εις τον τύπον των ήλων, βάλαμε τον δάκτυλο στη σκανδάλη, νιώσαμε αυτοπεποίθηση, πιστέψαμε ότι μπορούσαμε να κάνουμε το όνειρο πραγματικότητα. Ωριμάσαμε. Γίναμε, μέσα σε οκτώ μέρες, άντρες. Η ψυχή της Κρήτης μπήκε μέσα μας, το πνεύμα για αγώνα έγινε απόλυτο. Ήμασταν βέβαιοι ότι μπορούσαμε. Φύγαμε από τη θεωρητική αντίκριση, αγγίξαμε την πράξη...».

Η απόφαση για κάθοδο στην Κύπρο

Στη συνέχεια της αφήγησής του ο Θάσος Σοφοκλέους αναφέρεται στην επιστροφή των φοιτητών από την Κρήτη: «Επιστρέψαμε στην Αθήνα, όπου βρήκαμε τον Ρένο Κυριακίδη, που είχε επιστρέψει από την Κύπρο, να μας περιμένει με εντολή-κάλεσμα του Διγενή: ‘‘Να έρθουν αμέσως κάτω, σας χρειάζομαι, σας έχω ανάγκη’’. Η εντολή ήταν τόσο απότομη και αναπάντεχη και πάνω απ’ όλα μας βρήκε απροετοίμαστους». Τελικά αποφασίστηκε να συναντηθούν με τον Ιωαννίδη, για να συζητηθούν τα ερωτήματα που εγείρονταν και να ληφθούν οριστικές αποφάσεις. Η συνάντηση έγινε στο σπίτι του Πέτρου Στυλιανού, Ερυθραίας 6, στον Βύρωνα. Σ’ αυτήν, εκτός του Αρχηγού της ΚΑΡΗ, παρέστησαν οι Πέτρος Στυλιανού, Ρένος Κυριακίδης και Θάσος Σοφοκλέους, ο οποίος εξέφρασε τις επιφυλάξεις του και πρότεινε να κατέβουν τον Ιούνιο οι φοιτητές, που θα ήταν διακοπές. Ξεκαθάρισε, όμως, ότι είναι στη διάθεση της Οργάνωσης και έτοιμος να εκτελέσει οποιαδήποτε απόφαση. Ο Γιάννης Ιωαννίδης είπε ότι, από τη στάση και θέση των τριών, θα εξαρτηθούν και οι θέσεις και αποφάσεις και των άλλων. Και τους κάλεσε να πάρουν θέση. Μετά τη γνώμη αυτή του Ιωαννίδη, Θάσος, Πέτρος και Ρένος συμφώνησαν να πουν ‘‘ναι’’ στην κάθοδο των φοιτητών στην Κύπρο.

Την άλλη μέρα ξεκαθάρισε το σκηνικό, σε συνάντηση στο σπίτι του Ιωαννίδη, στην οδό Σκουφά 12, στο Κολωνάκι. Οκτώ φοιτητές αποφάσισαν ν’ αποδεχθούν αμέσως την πρόσκληση του Διγενή και να κατέλθουν χωρίς άλλη καθυστέρηση στην Κύπρο. Αυτοί ήταν: Ρένος Κυριακίδης, Πέτρος Στυλιανού, Θάσος Σοφοκλέους, Κύπρος Παπαδόπουλος, Αντρέας Νέστορος, Νίκος Αγγελίδης, Φώτης Παπαφώτης και Αντρέας Λαμπριανίδης, που είχε πάρει ήδη το πτυχίο του της Θεολογίας. Εκείνος που ήταν επίσης έτοιμος και ζητούσε επίμονα να έρθει στην Κύπρο ήταν ο Κώστας Μπαντουβάς, ένας από τους εκπαιδευτές των φοιτητών στον ανταρτοπόλεμο, στην Κρήτη. Όμως, η απόφαση της Οργάνωσης ήταν να μην έρθει κανένας Ελλαδίτης στην Κύπρο.

Έτοιμος ν’ αναχωρήσει για την Κύπρο ήταν και ο Νίκος Αγγελίδης, αλλά έθετε έναν πολύ σοβαρό και απαράβατο όρο: Να παντρευτεί τη μνηστή του Κλαίρη προτού αναχωρήσει

«Εγώ δεν φεύγω, αν δεν νυμφευτώ πρώτα την Κλαίρη», είπε. Και πρόσθεσε: «Σας θέλω όλους κουμπάρους». Ο όρος αυτός, που ήταν αναπάντεχος, δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα, που έπρεπε να λυθεί, χωρίς καθυστέρηση. Είχαν μείνει όλοι άναυδοι, αλλά και αμήχανοι. Δεν ήξεραν πώς να αντιδράσουν. Έπρεπε, όμως, να ικανοποιηθεί η επιθυμία-όρος του συναγωνιστή τους. Και ο Γιάννης Ιωαννίδης ανέλαβε το βάρος της ευθύνης για τον γάμο του Νίκου και της Κλαίρης. Έτρεξε, νυχτιάτικα, σαν από μηχανής θεός και βρήκε παπά για την τέλεση του μυστηρίου. Και οι φοιτητές βγήκαν έξω, βρήκαν ελιά κι έπλεξαν τα στέφανα. Έτσι, με άκρα μυστικότητα, το βράδυ της Κυριακής 31ης Απρίλη 1955, στο σπίτι του Γιάννη Ιωαννίδη, Σκουφά 12, τελέστηκε ο μυστικός γάμος του Νίκου Αγγελίδη με την Κλαίρη. Ο μυστικός εκείνος γάμος ήταν μια απερίγραπτη, συγκινητική μυσταγωγία. Κουμπάροι, φοιτητές που ήταν έτοιμοι ν’ αναχωρήσουν για την Κύπρο και ο καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος. Κουμπάρα, μια και μοναδική, η φίλη και συμφοιτήτρια της Κλαίρης, στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ρούλα (Ελευθερία) Γιαλλουρίδη.

Το οικονομικό ζήτημα

Το μοναδικό, αλλά επίσης πολύ σοβαρό πρόβλημα που εκκρεμούσε, πια, ήταν η εξεύρεση των χρημάτων για τα ναύλα των φοιτητών. Και σ’ αυτό το πρόβλημα έσπευσε και βρήκε λύση ο ακούραστος Γιάννης Ιωαννίδης. Επικοινώνησε με τον Αρχιεπίσκοπο Σπυρίδωνα και του ζήτησε να συναντηθούν για να συζητήσουν ένα επείγον εθνικό θέμα, που είχε ανακύψει απρόσμενα και ότι μαζί του θα ήταν και ο φοιτητής Ρένος Κυριακίδης, αδελφός του φίλου του, Μητροπολίτη Κυρηνείας, Κυπριανού. Με τον Ρένο συντροφιά ανέβηκαν στο Ψυχικό, όπου διέμενε ο φλογερός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Σπυρίδωνας Βλάχος, Προέδρος της Πανελλήνιας Επιτροπής Αυτοδιαθέσεως Κύπρου, για να του ζητήσουν βοήθεια. Γράφει σχετικά ο Ρένος: «Ο Αρχιεπίσκοπος μάς δέχθηκε στο σπίτι του στο Ψυχικό. Όταν μπήκαμε στο γραφείο του, καθόταν σε μια δεσποτική καρέκλα. Η λευκή μακριά γενειάδα του και το σπινθηροβόλο, σοβαρό και ερευνητικό του βλέμμα, δημιουργούσαν ένα ιδιαίτερο κλίμα στη σύναξή μας, που θύμιζε συνάξεις της Φιλικής Εταιρείας. Του φιλήσαμε το χέρι και ο κύριος Ιωαννίδης μπήκε αμέσως στο θέμα. Του μίλησε για τις προσπάθειες της ΚΑΡΗ και για την αναχώρηση των οκτώ φοιτητών στην Κύπρο, για να στελεχώσουν την ΕΟΚΑ. Του είπε για το οικονομικό θέμα των εισιτηρίων και ζήτησε τη βοήθειά του. Στη συνέχεια ο Αρχιεπίσκοπος πήρε τον λόγο, υποβάλλοντας μια ερώτηση:

- Μόνο αυτά; Τι άλλο χρειάζεστε εκτός από το κόστος των εισιτηρίων;».

Η συγκίνηση του Ρένου από την απλή ερώτηση του Αρχιεπισκόπου ήταν απερίγραπτη. Στο πρόσωπό του είδε τον επαναστάτη ιεράρχη, που πρωτοστατούσε στον αγώνα για την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου και τη μάχη στο Αργυρόκαστρο το 1914, τον δραστήριο Μητροπολίτη Ιωαννίνων και τον υπέροχο Αρχιεπίσκοπο Αθηνών, που πρωτοστατούσε σε κάθε εκδήλωση για την Αυτοδιάθεση της Κύπρου. Είχε έτοιμη μια πρόχειρη κατάσταση με τις τιμές των εισιτηρίων, αεροπορικών και ατμοπλοϊκών, καθώς επίσης και για το απαραίτητο υλικό, που θα έπρεπε να έχει ένας αντάρτης της ΕΟΚΑ:

Τέσσερα αεροπορικά εισιτήρια, 1.120 δραχμές το καθένα. Σύνολο 4.480 δραχμές.

Τέσσερα ατμοπλοϊκά εισιτήρια, 830 δραχμές το καθένα. Σύνολο 3.320 δραχμές.

Δύο ζευγάρια κιάλια, αξίας 950 δραχμών το καθένα. Σύνολο 1.900 δραχμές

Οκτώ ζώνες στρατιωτικές, 50 δραχμές η καθεμιά. Σύνολο 400 δραχμές.

Οκτώ σύνθετα σουγιαδάκια, 100 δραχμές το καθένα. Σύνολο 800 δραχμές.

Όλα μαζί, 10.900 δραχμές.

Δεν τους ρώτησε τίποτε άλλο ο Σπυρίδωνας. Ικανοποίησε το αίτημά τους με ευχαρίστηση. Του φίλησαν το χέρι με συγκίνηση και περηφάνια κι αυτός τους ευλόγησε και τους ευχήθηκε κάθε επιτυχία στην εθνική αποστολή τους. Ιωαννίδης και Ρένος, γεμάτοι ικανοποίηση και ενθουσιασμό, καληνύχτισαν τον σεπτό Πρωθιεράρχη και αναχώρησαν από το σπίτι του Ψυχικού...

Ο Αρχιεπίσκοπος Σπυρίδωνας δεν ήθελε άλλες εξηγήσεις για το αίτημά τους, που αφορούσε ιερό, εθνικό σκοπό. Και δεν ήταν μόνο αυτά τα χρήματα που του είχαν ζητήσει, που είχε διαθέσει για τον Απελευθερωτικό Αγώνα της αγαπημένης του αλύτρωτης Κύπρου. Μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του πρόσφερε ό,τι του είχε ζητηθεί και ήταν μπορετό, γιατί μόνον έτσι πίστευε ότι εκπλήρωνε το ιερό εθνικό του χρέος στο μαρτυρικό νησί μας και ασκούσε την πρωθιεραρχική αποστολή του.

Με την άρση του οικονομικού προβλήματος και τον μυστικό γάμο του Νίκου Αγγελίδη με την Κλαίρη -που είδαμε προηγουμένως- η κάθοδος των φοιτητών στην Κύπρο άρχισε πια σταδιακά, για λόγους ασφαλείας, και κάτω από άκρα μυστικότητα. Την πρώτη Μαΐου, ημέρα Δευτέρα, έξι η ώρα το πρωί, αναχώρησαν από την Αθήνα αεροπορικώς με προορισμό την Κύπρο οι δύο πρώτοι φοιτητές της ΚΑΡΗ, Θάσος Σοφοκλέους και Κύπρος Παπαδόπουλος. Το όνειρο του μεγάλου πατριώτη Γιάννη Ιωαννίδη - Χατζηπαύλου άρχισε να δρομολογείται. Οι φοιτητές της ΚΑΡΗ, τα λεβεντόπαιδα της Κύπρου, που σπούδαζαν στην Αθήνα, άκουσαν το προσκλητήριο του Διγενή, διέκοψαν τις σπουδές τους, ήρθαν στο πάτριο έδαφος, εντάχθηκαν στη λεβεντομάνα ΕΟΚΑ και ρίχτηκαν στον αγώνα για την Αυτοδιάθεση και την Ένωση της Κύπρου με τη Μητέρα Ελλάδα. Και όλοι τους διακρίθηκαν. Και ο αείμνηστος Γιάννης Ιωαννίδης τούς καμάρωνε και ήταν περήφανος γι’ αυτούς. Επικοινωνούσε μαζί τους μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του. Η πατρίδα τον ευγνωμονεί. Αιωνία του η μνήμη.