Πού ανεγέρθηκε τελικά το τουρκικό φυλάκιο στη Δένεια

Ομιχλώδες παρουσιάζεται το τοπίο γύρω από τα ακριβή όρια της «νεκρής ζώνης» σε διάφορα σημεία επί του εδάφους, κάτι που καθιστά δυσκολότερη τη διαχείριση των προκλήσεων των κατοχικών στρατευμάτων. Παρέχοντας, παράλληλα, και την ευκαιρία στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ να κάνει κατά καιρούς «δώρα» στο κατοχικό καθεστώς, επιζητώντας, ουσιαστικά, να περιορίσει τα προσκόμματα που μπαίνουν στη δράση της ειρηνευτικής δύναμης στα κατεχόμενα.

Οι χάρτες και οι διαχρονικά αμφισβητούμενες περιοχές

Σύμφωνα με πληροφορίες από αρμόδια πρόσωπα, οι χάρτες που κατέχουν τα τρία εμπλεκόμενα μέρη, η Κυπριακή Δημοκρατία, τα Η.Ε. και το παράνομο καθεστώς, έχουν διαφορετικές ερμηνείες σε μια σειρά από σημεία της «νεκρής ζώνης». Ένα πρόβλημα που υφίσταται διαχρονικά και δεν εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια, δεδομένης της έκδηλης παρανομίας της κατοχής, αλλά και των αντικειμενικών γεωμορφολογικών συνθηκών, καθώς δεν έχουμε να κάνουμε με μια οριοθέτηση σε οικιστική ζώνη, αλλά σε άγονα σημεία, πολλές φορές με ανώμαλο έδαφος, φυσικά εμπόδια και δύσκολη πρόσβαση. Πολλές φορές, δε, το σημείο «κλειδί» για την οριοθέτηση μπορεί να είναι ακόμη και ένα παρατημένο αντικείμενο, εύκολα μετακινούμενο. Παράλληλα, ρόλο είχε, και εξακολουθεί να έχει, η αξιοποίηση των τεμαχίων για καλλιέργειες, καθώς πολλές φορές η μη καλλιέργειά τους δημιουργούσε ντε φάκτο αξιώσεις από την κατοχική πλευρά.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «υπάρχουν οι λεγόμενες αμφισβητούμενες περιοχές στον τομέα της ‘‘νεκρής ζώνης’’ παγκύπρια, οι οποίες μπορεί να αφορούν ένα μέτρο, δέκα μέτρα, ένα κτήριο, ή ακόμη και ένα δέντρο». Σημείωσαν δε πως σε πολλές περιπτώσεις επιδιώχθηκε και έγινε εφικτή η αξιοποίηση τεμαχίων από την Κυπριακή Δημοκρατία απέναντι στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ, ακόμη και για οικιστική χρήση.

Τέσσερα σημεία

Οι συνθήκες εντός και εκτός της «νεκρής ζώνης» αφορούν έναν ευρύτερο σχεδιασμό και οριοθέτηση, υπό τη γενικότερη επίβλεψη των ειρηνευτικών δυνάμεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, για σκοπούς διαφύλαξης του στάτους κβο και αποφυγής νέων πολεμικών εμπλοκών.

Η «Σημερινή» επιχειρεί να σκιαγραφήσει τις βασικές παραμέτρους, για σκοπούς καλύτερης κατανόησης της κατάστασης στο έδαφος, αλλά και των διπλωματικών και πολιτικών στοχεύσεων που πρέπει να υπάρξουν, για διασαφήνιση των εκκρεμοτήτων και αποτροπή του τουρκικού σχεδιασμού για σταδιακή προέλαση και δημιουργία νεών τετελεσμένων.

1) Η γραμμή κατάπαυσης του πυρός αφορά τις τελευταίες θέσεις των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων, όπως αυτές διαμορφώθηκαν κατά την παράνομη εισβολή του 1974.

2) Η προκεχωρημένη γραμμή άμυνας της Κυπριακής Εθνικής Φρουράς, όπου στην ουσία είναι οι τελευταίες στρατιωτικές αμυντικές θέσεις της Δημοκρατίας, με ύπαρξη φυλακίων, ορυγμάτων, σκοπών κ.ο.κ. Σκοπός και η αναγνώριση εχθρικών κινήσεων εκτός των ορίων της αμυντικής γραμμής.

3) Στο ενδιάμεσο των δύο προαναφερθέντων εκτείνεται η νεκρή ζώνη, η οποία «παραχωρήθηκε» από την Κυπριακή Δημοκρατία στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ για παρακολούθηση και διατήρηση της «ειρήνης». Η νεκρή ζώνη δεν έχει πάντοτε την ίδια έκταση, καθώς σε μερικά σημεία μπορεί να είναι μόνο μερικά μέτρα, ενώ σε άλλα, μερικά χιλιόμετρα. Κατά την πάγια τακτική και δεδομένου του ότι η γη ανήκει στη Δημοκρατία, η γη παραχωρείτο σε ιδιοκτήτες γεωργούς για καλλιέργεια, ή ακόμη και για οικιστική χρήση. Σημειώνεται πως για αρκετά χρόνια μετά την εισβολή, μέχρι και σήμερα, οι αγρότες στις ακριτικές περιοχές επιδίωκαν να «εισέρχονται» στα τεμάχια που κατείχαν εντός της νεκρής ζώνης, «κερδίζοντας» την αξιοποίησή τους και παγιώνοντας τη χρήση τους.

4) Στο μεταίχμιο υπάρχει και η «ζώνη σχετικής ασφαλείας», όπου είναι το πραγματικά νεκρό σημείο, για να αποφεύγεται η επαφή μεταξύ των δύο πλευρών. Είναι μια απόσταση μερικών μέτρων ένθεν και ένθεν της «νεκρής ζώνης». Όπως αναφέρουν πηγές, δεν υπάρχει μια σηματοδότηση επί του εδάφους, ούτε και υπάρχει σαφής οριοθέτηση, καθώς πάγια θέση είναι πως δεν πρέπει να υπάρχει κάτι που παραπέμπει σε συνοριακές γραμμές. Επιπρόσθετα, αυτή η ζώνη δεν υπάρχει σε όλο το μήκος της Πράσινης Γραμμής, καθώς σε μερικά σημεία η «νεκρή ζώνη» είναι ήδη πολύ περιορισμένης έκτασης.

Πού τελικά τοποθετήθηκε το τουρκικό φυλάκιο στη Δένεια;

Όπως τελικά αποφάνθηκε η κυπριακή Κυβέρνηση, μετά από μέρες έρευνας και χαρτογράφησης του σημείου, το τουρκικό φυλάκιο στη Δένεια, που αποκάλυψε το «Σίγμα» την περασμένη Κυριακή (23/10), βρίσκεται «στο όριο της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, στο βόρειο όριο της ‘‘νεκρής ζώνης’’». Άλλα κυβερνητικά στελέχη αποφεύγουν αναφορές στο πιο «τεχνικό» και ακριβές σημείο, και αναφέρουν ότι το φυλάκιο εμπίπτει στις κατεχόμενες περιοχές. Αυτό όμως που μένει να διευκρινιστεί, είναι αν το φυλάκιο ανεγέρθηκε εντός αυτής της «ζώνης σχετικής ασφαλείας», με την τ/κ ηγεσία να επιδιώκει ουσιαστικά να συσκοτίσει την κατάσταση, εισχωρώντας σταδιακά και με φειδώ, αλλάζοντας την υφιστάμενη οριοθέτηση. Όπως δε πληροφορείται η «Σημερινή», στη Δένεια δεν υπάρχουν οι προαναφερθείσες «αμφισβητούμενες περιοχές» μεταξύ των μερών, τουλάχιστον μέχρι τα τελευταία χρόνια που άρχισε ο κατοχικός στρατός να κάνει κινήσεις προς τα εμπρός.

Στρατιωτικοί αναλυτές, με τους οποίους ήρθαμε σε επικοινωνία, υπογραμμίζουν πως πρέπει να λήξει σύντομα αυτό το καθεστώς ανοιχτών εκκρεμοτήτων σε σχέση με τα σαφή όρια της «νεκρής ζώνης». Επιπρόσθετα, να επιδιώξει η Κυπριακή Δημοκρατία να κατοχυρώσει τόσο την κυριαρχία της επί του πρακτέου απέναντι στην προκλητική στάση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, όσο και τα όρια που η ίδια θεωρεί πως πρέπει να υπάρχουν. Όπως προσθέτουν, πρέπει να υπάρξει σχεδιασμός και συναπόφαση, ως προς το ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές για την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, όταν το στάτους κβο παραβιάζεται. Για να μην παρατηρούνται πλέον σπασμωδικές κινήσεις και ασυνέχεια μεταξύ πολιτικών και διπλωματικών τοποθετήσεων και πρακτικών. Σε κάθε περίπτωση, η ανέγερση του φυλακίου, σε όποιο σημείο και να έγινε, αποτελεί ξεκάθαρη παραβίαση του στάτους κβο, καθώς είναι στη γραμμή αντιπαράταξης. Και όπως αποκάλυψε με γλαφυρό τρόπο το «Σίγμα», η εκκωφαντική απουσία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στο δεύτερο περιστατικό με τον εκφοβισμό Ελληνοκύπριου γεωργού στη Δένεια, θέτει θέμα αποτελεσματικότητας της ειρηνευτικής Δύναμης να επιτηρήσει την Πράσινη Γραμμή.