Ήρθε, είδε και απήλθε η PEGA

Στην επιφάνεια της επικαιρότητας ήρθε ξανά η υπόθεση του κατασκοπευτικού βαν, με την κάθοδο στην Κύπρο αντιπροσωπίας της εξεταστικής επιτροπής PEGA του Ευρωκοινοβουλίου.

Για ποιο λόγο η Κύπρος αποτελεί ελκυστικό προορισμό για εταιρείες που πουλούν λογισμικά και υπηρεσίες παρακολούθησης από το Ισραήλ και τι μπορεί να κάνει η κυπριακή Βουλή για τη διερεύνηση και τον έλεγχο αυτών των καταγγελιών, ήταν μερικά από τα ερωτήματα που έθεσε η αντιπροσωπία, ενώ ο Πρόεδρος της εξεταστικής επιτροπής, Γερούν Λέναρς, αναρωτήθηκε για την ικανότητα της κυπριακής Βουλής να διερευνήσει το ζήτημα και να ασκήσει έλεγχο.

Από την πλευρά της η υπεύθυνη για την έκθεση της επιτροπής, Sophie in 't Veld, είπε ότι οι βουλευτές των Επιτροπών Θεσμών και Νομικών ενημέρωσαν την PEGA, για τους αυστηρούς κανόνες χρήσης και εξαγωγής λογισμικών παρακολούθησης, που διαθέτει η Κύπρος. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η Κύπρος είναι πολύ ελκυστικός προορισμός για εταιρείες «hacking for hire». «Έξι εταιρείες στην Κύπρο ιδρύθηκαν από πρώην υπαλλήλους ή μέλη του ΔΣ της NSO και έχουν τη διοίκησή τους εδώ», είπε η κ. Veld, θέτοντας το ερώτημα, «αν έρχεσαι από το Ισραήλ, γιατί να πας στην Κύπρο να έχεις τη διοίκηση της εταιρείας σου εκεί; Δεν βγάζει νόημα».

Οι Ευρωπαίοι εξέφρασαν την ανάγκη για περαιτέρω διευκρινίσεις αναφορικά με το κατασκοπευτικό βαν και τον εξοπλισμό του και κατά πόσον αυτός επιστράφηκε στους ιδιοκτήτες, καθώς, όπως υποστήριξαν τα μέλη της PEGA, «το κλειδί βρίσκεται στις λεπτομέρειες».

Κατά τη συνάντηση της με τους Κύπριους βουλευτές, η ευρωπαϊκή αντιπροσωπία ενημερώθηκε επίσης ότι δεν έγιναν παρακολουθήσεις δημοσιογράφων, ή πολιτών, ωστόσο τέθηκε το ερώτημα για το «τι γίνεται αν η παρακολούθηση έγινε από τρίτους, όχι από την Κυβέρνηση; Το λογισμικό και η τεχνολογία είναι εδώ, είναι διαθέσιμα».

Τα μέλη της PEGA άγγιξαν όλες τις πτυχές του ζητήματος, με τον ευρωβουλευτή Thijs Reuten να ρωτά ευθέως για το αν σκοπεύει η Κυπριακή Βουλή στην ψήφιση νέου νομικού πλαισίου και αν σε αυτό θα ενταχθεί ο κοινοβουλευτικός έλεγχος για περιπτώσεις παρακολούθησης από τις Αρχές.

Επιπλέον, διερωτήθηκε κατά πόσον η ελκυστικότητα της Κύπρου για τις εταιρείες κατασκοπευτικών λογισμικών οφείλεται σε συγκυρίες ή αν η κυπριακή Κυβέρνηση πήρε κάτι σε αντάλλαγμα για να διευκολύνει αυτές τις εταιρείες.

Η Roza Thun Und Hohenstein ρώτησε αν υπάρχει κάποιος θεσμός στον οποίο οι πολίτες μπορούν να απευθυνθούν για να προστατευθούν σε περίπτωση που παρακολουθούνται. Σημείωσε ότι το νομικό πλαίσιο φαίνεται πολύ καλό, αναρωτήθηκε, ωστόσο, αν αυτό εφαρμόζεται, καθώς φαίνεται ότι μέχρι τώρα δεν τιμωρήθηκε κανένας για χρήση αυτών των συστημάτων.

Η ευρωβουλευτής Jean Bricmont αναρωτήθηκε γιατί δεν προχώρησαν οι κατηγορίες ενάντια στον Dillian. Είπε ότι ο Γενικός Εισαγγελέας δεν είναι ενήμερος για επίσημα παράπονα και αναρωτήθηκε αν θα υπάρχει κοινοβουλευτικός έλεγχος. Διαπίστωσε και από την πλευρά της κενό ανάμεσα στο νομικό πλαίσιο και την εφαρμογή του και ότι η Κύπρος αποτελεί ελκυστικό προορισμό για την εγκαθίδρυση τέτοιων εταιρειών. Διερωτήθηκε, τέλος, αν η Κύπρος είναι διατεθειμένη να τερματίσει αυτήν την πρακτική.

Ο Ελλαδίτης ευρωβουλευτής, Στέλιος Κούλογλου, είπε ότι υπάρχουν προβλήματα στην Κυπριακή Δημοκρατία που έχουν δημιουργήσει φαινόμενα διαφθοράς. Αναφερόμενος στην Αρχή κατά της Διαφθοράς, είπε ότι ήταν ένα σημαντικό βήμα, αλλά έθεσε το ερώτημα γιατί της δόθηκαν ανακριτικές ικανότητες για να μπορεί να προχωρήσει ουσιαστικά το έργο. Στόχος, όπως είπε, δεν είναι «να κάνουμε κριτική και να δείξουμε τα αρνητικά, αλλά να βοηθήσουμε την Κύπρο να γίνει καλύτερη, να μειώσει τη διαφθορά, να βελτιώσει τη διαφάνεια, να βγουν στη δημοσιότητα τα πορίσματα. Μόνο έτσι μπορεί η χώρα να είναι πραγματικά οχυρωμένη απέναντι στον εχθρό».

Ξεκάθαρο μήνυμα από Κομισιόν

Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν για θέματα δικαιοσύνης, Κρίστιαν Βίγκαντ, είπε ότι τα κράτη μέλη έχουν την αρμοδιότητα για θέματα που αφορούν την εθνική ασφάλεια, αλλά και της επίβλεψης των υπηρεσιών ασφαλείας ώστε να διασφαλίζεται πως εκτελούν τα καθήκοντά τους κατά τρόπο που σέβεται θεμελιώδη δικαιώματα και την ελευθερία της έκφρασης.

Υπογράμμισε, επίσης, πως η Κομισιόν αναμένει από τις εθνικές Αρχές να «εξετάσουν διεξοδικά» καταγγελίες για παράνομες παρακολουθήσεις και χρήση «παράνομων κατασκοπευτικών λογισμικών», ενώ πρόσθεσε πως τα ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου καλύπτονται από την Κομισιόν μέσω κεφαλαίων για κάθε κράτος μέλος στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεών της για το κράτος δικαίου.

Ο εκπρόσωπος επεσήμανε πως «η διερεύνηση συγκεκριμένων υποθέσεων αποτελεί φυσικά ευθύνη κάθε κράτους μέλους» και πως γι’ αυτό «η Κομισιόν αναμένει από τις εθνικές Αρχές να εξετάσουν διεξοδικά τις όποιες τέτοιες καταγγελίες και να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών».

Είπε, επίσης, ότι είναι ευθύνη των εθνικών Αρχών η εφαρμογή των κατάλληλων κανόνων όπου μπορεί να υπάρξει παράνομη δραστηριότητα, όπως τη χρήση παράνομων κατασκοπευτικών λογισμικών (σ.σ. spyware) για πρόσβαση στα δεδομένα πολιτών.

Φανταστική η εμπλοκή της Κύπρου…

Για φανταστική εμπλοκή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο θέμα των παρακολουθήσεων που γίνονται σε άλλες χώρες, έκανε λόγο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, ενώ τόνισε κατηγορηματικά ότι στην Κύπρο δεν έγιναν υποκλοπές.

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης τόνισε ότι εάν γινόταν αυτό, η επιτροπή θα μπορούσε να διαπιστώσει ότι η Κύπρος δεν έχει μόνο το θεσμικό πλαίσιο που δεν επιτρέπει τις υποκλοπές, αλλά και τους επιστήμονες που επιβραβεύονται από διεθνή ταμεία, για να καταπολεμήσουν αυτό που παρατηρείται σε όλες τις χώρες ανεξαίρετα.

Ανακοίνωση εξέδωσε και η Υπουργός Δικαιοσύνης, Στέφη Δράκου, σχετικά με τα περί άρνησής της να συναντηθεί με την επιτροπή PEGA. Η ίδια είπε πως δεν έλαβε ποτέ αίτημα από την Επιτροπή για συνάντηση και έκανε λόγο για παραφιλολογία.

Η PEGA συναντήθηκε επίσης με τον Γενικό Εισαγγελέα, Γιώργο Σαββίδη, ο οποίος ανέλυσε το έργο τους στην ευρωπαϊκή εξεταστική επιτροπή. Σχετικά με το πόρισμα για το κατασκοπευτικό βαν και το κατά πόσον μπορεί να υπάρξουν ποινικές ευθύνες, ο κ. Σαββίδης είπε ότι «η υπόθεση του βαν έχει τελειώσει» και ότι «δεν τίθεται θέμα να υπάρξουν νέες ποινικές ευθύνες αυτήν τη στιγμή.

Είπε, ωστόσο, ότι αν σε οποιαδήποτε στιγμή διαπιστωθεί ότι υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία που θα μπορούσε εύλογα να οδηγήσει στην έναρξη διεξαγωγής ποινικών ανακρίσεων ή ακόμα και ποινικών διώξεων, ο Γενικός Εισαγγελέας είναι στη διάθεση της PEGA, λαμβάνοντας τα μέτρα που απαιτούνται.

Τα πυρά της αντιπολίτευσης

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, είπε ότι θα καταθέσει στην εξεταστική επιτροπή ντοκουμέντα με συγκεκριμένα γεγονότα. Κατά τη συνάντηση των βουλευτών με την επιτροπή της PEGA, o κ. Δαμιανού αναφέρθηκε στο κατασκοπευτικό βαν, στην παραγωγή λογισμικών διπλής χρήσης στην Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά και στην πολιτική διαπλοκή γύρω από το θέμα. Αναλυτικότερα επεκτάθηκε στα γεγονότα γύρω από το κατασκοπευτικό βαν και στον Tal Jonathan Dilian και για εξοπλισμό που βρέθηκε στη Λάρνακα και σχετίζεται με το συγκεκριμένο βαν.

Όπως είπε ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, από τις πιο πάνω δραστηριότητες φαίνεται να υπήρξε παράνομη πρόσβαση σε πέραν των 9,5 εκ. συσκευών. Όταν η υπόθεση οδηγήθηκε στο δικαστήριο, η κατηγορούμενη εταιρεία καταδικάστηκε σε χρηματική ποινή €76.000, ενώ η ποινική δίωξη εναντίον του ιδιοκτήτη και αξιωματούχου της καταδικασθείσας εταιρείας ανεστάλη.

Ο κ. Δαμιανού, μάλιστα, είπε στην PEGA ότι το Δικαστήριο διέταξε την επιστροφή όλου του εξοπλισμού, περιλαμβανομένου του βαν στους κατηγορούμενους και ότι αν οι Αρχές της Δημοκρατίας έκαναν σωστά τη δουλειά τους, ενδεχομένως οι δραστηριότητες των εν λόγω προσώπων και των εταιρειών τους (κάποιες από τις οποίες μετονομάστηκαν), δεν θα μεταφέρονταν και δεν θα επιμόλυναν και την Ελλάδα.