Έτσι θα λύσουν το μεταναστευτικό, αν εκλεγούν

Το μεταναστευτικό ζήτημα αποτελεί ένα από τα κύρια προβλήματα που ταλανίζουν την κυπριακή κοινωνία τα τελευταία χρόνια. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν το Μεταναστευτικό ως το τρίτο κυριότερο ζήτημα πίσω από το Κυπριακό και την Οικονομία.

Την ώρα που οι αιτητές ασύλου ανέρχονται πλέον στο 6% του πληθυσμού, οι πολίτες απαιτούν άμεσες και πρακτικές λύσεις από τους αυριανούς κυβερνώντες. Λύσεις που θα απαμβλύνουν το πρόβλημα, θα αποσυμφορήσουν το Κέντρο Φιλοξενίας Πουρνάρα και θα μειώσουν τα φαινόμενα εγκληματικότητας. Την ίδια ώρα χρειάζεται η κατάλληλη στρατηγική, ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να πάψει να είναι έρμαιο των διακινητών ανθρώπινων ζωών και των μεθοδεύσεων της Τουρκίας.

Η «Σημερινή» έθεσε στους τρεις βασικούς διεκδικητές της Προεδρίας της Δημοκρατίας, Αβέρωφ Νεοφύτου, Ανδρέα Μαυρογιάννη και Νίκο Χριστοδουλίδη, τα ίδια ερωτήματα, δίνοντάς τους την ευκαιρία να κοινοποιήσουν στον λαό τις θέσεις και προτάσεις τους. Κι αυτό έπραξαν. Και οι τρεις καταθέτουν στη «Σ» εμπεριστατωμένες απόψεις και εισηγήσεις επί του θέματος.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου θέτει ως στόχο, μέχρι το 2025, οι παράτυποι μετανάστες να επιστρέψουν στις χώρες τους. Ο Ανδρέας Μαυρογιάννης τονίζει την ανάγκη στελέχωσης της Υπηρεσίας Ασύλου για την αποτελεσματική εξέταση των αιτήσεων, ενώ ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία Υφυπουργείου Μετανάστευσης αλλά και στην ενίσχυση της Αστυνομίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η «Σημερινή» θα δώσει την ευκαιρία σε επόμενες εκδόσεις και σε άλλους υποψηφίους, ώστε να γνωστοποιήσουν τις προτάσεις και θέσεις τους στους πολίτες.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ:

1) Πώς η Κύπρος θα σταματήσει ν’ αποτελεί ελκυστικό προορισμό για αιτητές ασύλου, ώστε να μειωθούν οι μεταναστευτικές ροές;

2) Υπάρχει ρεαλιστικό σενάριο επαναπατρισμού - επιστροφής όσων μεταναστών εισήλθαν παράνομα και δεν πληρούν τα κριτήρια για αίτηση ασύλου;

ΑΒΕΡΩΦ ΝΕΟΦΥΤΟΥ: «Στόχος μου είναι, έως το 2025, οι παράτυποι μετανάστες να επιστρέψουν στις χώρες τους»

1) Ως Κύπρος δίνουμε καθημερινά έναν άνισο αγώνα με τους αριθμούς, ενώ η διαχείριση των ολοένα αυξανόμενων αφίξεων παράτυπων μεταναστών είναι εξαιρετικά δύσκολη. Είναι ενδεικτικό της κατάστασης ότι, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Οκτώβριο 2022, οι αιτήσεις ασύλου ανήλθαν σε 18.345 και συνολικά οι αιτητές ασύλου και οι δικαιούχοι καθεστώτος προστασίας έφτασαν να αποτελούν πέρα από το 6% του πληθυσμού της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το πρόβλημα οξύνεται βέβαια και με τη στάση της Τουρκίας, η οποία εργαλειοποιεί τους απελπισμένους αυτούς ανθρώπους από τον Έβρο και το Αιγαίο ώς την Πράσινη Γραμμή.

Έχουμε πει σε όλους τους τόνους ότι σεβόμαστε απόλυτα και τιμούμε όχι μόνο τις υποχρεώσεις μας ως κράτους μέλους της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και τον πόνο των ανθρώπων που πραγματικά έχουν ανάγκη από προστασία. Υπήρξαμε κι εμείς πρόσφυγες και ξέρουμε τι σημαίνει να διώχνεσαι κυνηγημένος από τον τόπο σου. Σεβόμαστε απόλυτα τα ανθρώπινα δικαιώματα των προσφύγων και με χαρά να δώσουμε άσυλο, σε αποδεδειγμένα κατατρεγμένους και απελπισμένους ανθρώπους, όσο επιτρέπουν οι δυνατότητές μας. Την ίδια, όμως, ώρα δεν μπορούμε ν’ αφήσουμε τη χώρα χωρίς έλεγχο, εφόσον οι επιπτώσεις είναι ήδη πολλές και σε πολλά επίπεδα στην κοινωνία μας.

Το έργο που έχει παραχθεί προς αυτήν την κατεύθυνση είναι μεγάλο. Τόσο στην εξέταση των πρόδηλα αβάσιμων αιτήσεων με ταχείες διαδικασίες, την αύξηση των λειτουργών της Υπηρεσίας Ασύλου για την εξέταση αιτήσεων και άλλα μέτρα, τα οποία αποδίδουν και πρέπει να χτίσουμε πάνω τους. Ποτέ άλλοτε δεν δόθηκε τόσο μεγάλη έμφαση στο μεταναστευτικό.

2) Το μεταναστευτικό εξελίσσεται σε δεύτερο εθνικό μας πρόβλημα και δεν χωρούν ημίμετρα στην αντιμετώπισή του. Πρέπει όλοι να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να το αντιμετωπίσουμε. Έχουμε την υποχρέωση να βάλουμε όρια και κανόνες. Να διαφυλάξουμε τη νομιμότητα και τα σύνορά μας και να αντιμετωπίσουμε παράνομα φαινόμενα και ενδεχόμενες υβριδικές απειλές, με ψυχραιμία.

Προσωπικά, δεν έμεινα στα λόγια. Πήγα ο ίδιος στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Τη νούμερο 2 χώρα προέλευσης παράτυπων μεταναστών. Συναντήθηκα με αξιωματούχους της χώρας για μια συμφωνία επαναπατρισμού πολιτών της που μένουν στην Κύπρο, επιλύοντας ένα ανθρωπιστικό ζήτημα.

Παράλληλα, έχω προτείνει λύσεις:

• Αυστηρός έλεγχος της γραμμής αντιπαράταξης και των συνόρων μας.
• Διμερείς συμφωνίες επαναπατρισμού των παράτυπων μεταναστών. Να μην τα περιμένουμε όλα από την Ευρώπη.
• Αλλά και για όσους πράγματι δικαιούνται άσυλο, προγράμματα ενσωμάτωσης και την επιδότηση να κατευθύνεται στο να εργάζονται.

Στόχος μου είναι, έως το 2025, οι παράτυποι μετανάστες να έχουν επιστρέψει στις χώρες τους.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ: «Χρειάζεται να στελεχωθεί σημαντικά και κατάλληλα η Υπηρεσία Ασύλου»

1) Πρέπει πρώτα να γίνει σαφές το γιατί η Κύπρος είναι προορισμός για προσφυγικές ροές. Ο κανονισμός του Δουβλίνου προνοεί ότι οι πρόσφυγες και αιτητές ασύλου είναι υποχρεωμένοι να παραμένουν στην πρώτη χώρα άφιξης και εκεί να υποβάλλουν αίτηση ασύλου. Επιπρόσθετα, η συμφωνία ΕΕ - Τουρκίας επιτρέπει στην Τουρκία να εργαλειοποιεί αυτούς τους ανθρώπους για να διασφαλίσει δικά της συμφέροντα, αυξάνοντας τις ροές στις χώρες πρώτης γραμμής.

Το γιατί είναι «ελκυστικός» προορισμός η Κύπρος, πέραν των πιο πάνω, οφείλεται και σε έναν άλλο, σημαντικό λόγο. Η νομοθεσία προβλέπει ότι η εξέταση μιας αίτησης ασύλου πρέπει να γίνεται εντός έξι μηνών. Όμως, στην Κύπρο υπάρχουν αιτήσεις που εξετάζονται για τρία, για πέντε και, σε κάποιες περιπτώσεις, για δέκα χρόνια. Αυτό είναι το μεγαλύτερο κίνητρο για όσους θέλουν να καταχραστούν το σύστημα ασύλου και να το χρησιμοποιήσουν, αφού με μία αίτηση ξέρουν εκ των προτέρων ότι θα μείνουν για κάποια χρόνια στην Κύπρο, προσελκύοντας έτσι πιθανόν και μέλη των οικογενειών τους για να αιτηθούν και εκείνοι άσυλο.

Αυτήν τη στιγμή εκκρεμούν στην Υπηρεσία Ασύλου περίπου 28.000 αιτήσεις. Συνεπώς αυτό που χρειάζεται να γίνει είναι να στελεχωθεί σημαντικά και κατάλληλα η Υπηρεσία Ασύλου προκειμένου να ενισχυθεί η εξέταση αιτήσεων ασύλου με τρόπο αποτελεσματικό, δίκαιο και σύμφωνο με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές συμβάσεις και οδηγίες.

Σε αυτό το πλαίσιο εμείς προτείνουμε να θεσμοθετηθεί διαδικασία διαλογής των αιτήσεων ανάμεσα στις προδήλως αβάσιμες και στις προδήλως βάσιμες αιτήσεις και να συνδεθεί αυτή με μια σταθερή και αποτελεσματική διαδικασία εθελούσιας επιστροφής, καθώς και με την επιδίωξη συνομολόγησης από την Κυπριακή Δημοκρατία διμερών συμφωνιών επανεισδοχής με τρίτα κράτη. Όπου αυτό δεν είναι κατορθωτό, να επιδιωχθεί η συνομολόγηση και ο αποτελεσματικός έλεγχος των συμφωνιών επανεισδοχής της ίδιας της Ε.Ε. με τρίτα κράτη.

Τέλος, δικός μας στόχος είναι και η δυναμική προώθηση θέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας για υιοθέτηση δεσμευτικής ευρωπαϊκής πολιτικής που να εδράζεται στην αρχή της αλληλεγγύης, στην οποία να μετέχουν όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και να προνοεί για την ισότιμη κατανομή των αιτούντων άσυλο, με πλήρη σεβασμό των διαδικασιών που προβλέπονται για οικογενειακή επανένωση σε χώρες της Ε.Ε..

2) Μια αποτελεσματική πολιτική επαναπατρισμών πρέπει να είναι κομμάτι μιας ολοκληρωμένης μεταναστευτικής πολιτικής. Η απάντηση στο ερώτημά σας περνά πρώτα και κύρια από την κατάργηση των κινήτρων που υπάρχουν για κατάχρηση του συστήματος ασύλου - η ολιγωρία δηλαδή στην εξέταση αιτήσεων.

Απ’ εκεί και πέρα ο επαναπατρισμός είναι ένα κεφάλαιο που αφορά διμερείς συμφωνίες, κάποιες ήδη υφίστανται, τις οποίες ασφαλώς θα επιδιώξουμε να εφαρμόσουμε αλλά και να συνάψουμε νέες, προωθώντας αυτόν τον στόχο σε συνεργασία με άλλες χώρες πρώτης γραμμής και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η πολιτική που θα ακολουθήσουμε σε αυτό το κεφάλαιο θα είναι δίκαιη αλλά και αυστηρή, ώστε να σταλεί το μήνυμα, σε κυκλώματα και διακινητές, ότι θα μπει μια τελεία στην κατάχρηση του συστήματος ασύλου, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι όποιος δεν είναι δικαιούχος διεθνούς προστασίας, δεν θα μπορεί να παραμείνει στη χώρα.

Εξυπακούεται ότι οφείλουμε ταυτόχρονα να επιδείξουμε σεβασμό και να διαφυλάξουμε ως Κυπριακή Δημοκρατία τα δικαιώματα που έχουν όσοι δικαιούνται και λαμβάνουν διεθνή προστασία, καθώς και να αξιοποιήσουμε ορθά τα ευρωπαϊκά κονδύλια για συμπερίληψή τους στην κυπριακή κοινωνία.

ΝΙΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ: «Θα προχωρήσουμε στη σύσταση Υφυπουργείου Μετανάστευσης, Ασύλου και Ένταξης»

1) Είναι γεγονός ότι το μεταναστευτικό αποτελεί ένα από τα κύρια ζητήματα που βρίσκεται πολύ ψηλά στις ανησυχίες των πολιτών. Αυτό έχει προκύψει πολύ έντονα και μέσα από τον συνεχή διάλογό μας με την κοινωνία. Βιώνουμε άλλωστε μια οργανωμένη προσπάθεια από πλευράς Τουρκίας, που εργαλειοποιεί τον ανθρώπινο πόνο.

Έχετε επίσης απόλυτο δίκαιο όπως θέτετε το ερώτημά σας, γιατί το πρώτιστο είναι πως μέσα από την επιτάχυνση των σχετικών διαδικασιών εξέτασης αιτήσεων ασύλου δεν θα θεωρούμαστε πλέον ελκυστικός προορισμός.

Προς την αντιμετώπιση του προβλήματος, λοιπόν, είναι σημαντικό να ληφθούν περαιτέρω μέτρα μέσα και από τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων διαδικασιών, ώστε να καταστεί η χώρα μας μη ελκυστικός προορισμός. Για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του μεταναστευτικού προβλήματος, το πρόγραμμα διακυβέρνησής μας περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις, όπως, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση του προσωπικού για ταχύτερη εξέταση αιτήσεων ασύλου με την εξέταση επιπλέον 3000 αιτήσεων τον χρόνο, πάντα στο πλαίσιο των διεθνών υποχρεώσεών μας.

Μέσα από αυτήν την προσέγγιση θα υπάρξουν και παράλληλα αποτελέσματα που αφορούν στην καταπολέμηση της εκμετάλλευσης των επιδομάτων, αφού θα μειωθούν δραστικά οι πρόδηλα αβάσιμες αιτήσεις, καθιστώντας την Κύπρο μη ελκυστικό προορισμό λόγω και των επιδοματικών πολιτικών που απολαύουν.

Πέραν των πιο πάνω, προχωρούμε στην ενίσχυση της φύλαξης των σημείων διέλευσης με τη χρήση της τεχνολογίας ή άλλα μέτρα για την αποτροπή των παράτυπων ροών αξιοποιώντας παράλληλα και τις διπλωματικές αποστολές της Κυπριακής Δημοκρατίας και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τη σωστή ενημέρωση προς πρόσωπα που στόχος τους είναι να μεταναστεύσουν, αλλά πέφτουν θύματα στα δίκτυα των διακινητών.

Προς αυτήν την κατεύθυνση ενισχύουμε και την Αστυνομία για τον εντοπισμό εμπόρων προσώπων και ασκώντας μηδενική ανοχή μέσα από την παραδειγματική τιμωρία τους.

Για να είναι όλα τα πιο πάνω εφικτά, προχωρούμε αμέσως, όπως προαναγγείλαμε, στη σύσταση Υφυπουργείου Μετανάστευσης, Ασύλου και Ένταξης, το οποίο θα συστεγάζει όλες τις σχετικές συναρμόδιες και εμπλεκόμενες υπηρεσίες. Το Υφυπουργείο θα έχει τον πλήρη προγραμματισμό, συντονισμό, οργάνωση, εποπτεία και την ευθύνη αξιολόγησης και αναβάθμισης των Υπηρεσιών/Τμημάτων που θα υπάγονται σε αυτό, με σκοπό την επίλυση των υφιστάμενων προβλημάτων και προκλήσεων που παρουσιάζονται.

Το νομοθετικό πλαίσιο της δημιουργίας του Υφυπουργείου είναι ήδη έτοιμο και, με την ανάληψη της διακυβέρνησης, θα κατατεθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

2) Να επαναλάβω ότι το πρώτιστο είναι να σταματήσουμε να είμαστε ελκυστικός προορισμός. Την ίδια στιγμή, το καλύτερο δυνατό μέτρο για ένα ρεαλιστικό σενάριο επαναπατρισμού/ επιστροφής είναι μια ολιστική προσέγγιση, αφού στο πλαίσιο των επιστροφών περιλαμβάνονται και οι εθελούσιες και οι αναγκαστικές επιστροφές.

Θα πρέπει να εργαζόμαστε παράλληλα και προς τις δύο κατευθύνσεις: Πρώτον, ενισχύοντας την Αστυνομία ώστε να εντατικοποιηθούν οι απελάσεις των παράνομα διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών μέσω της ενίσχυσης της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Αστυνομίας (ΥΑΜ) με προσωπικό και τα απαιτούμενα εργαλεία.

Δεύτερον, ενδυναμώνοντας τις αρμόδιες Αρχές για θέματα ασύλου και επιστροφών (εθελούσιων και αναγκαστικών) με νομικούς λειτουργούς, η οποία κρίνεται αναγκαία ώστε να διασφαλίσουμε ότι η όλη διαδικασία εξέτασης αιτήσεων, αλλά και οι διαδικασίες αναγκαστικού επαναπατρισμού (συμπεριλαμβανομένης της κράτησης και διαχείρισης ενδεχόμενης προσφυγής) συνάδουν με τις προϋποθέσεις που θέτει το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Στο πλαίσιο αυτό, αξιοποιούμε πλήρως ευρωπαϊκά κονδύλια και τεχνική υποστήριξη από την ΕΕ, ενώ παράλληλα ενισχύουμε τις συνεργασίες με τρίτες χώρες προέλευσης και διέλευσης μέσω της προώθησης και επέκτασης των συμφωνιών επανεισδοχής, εκεί όπου υπάρχει αυτή η ανάγκη, μέσω της ΕΕ που έχει σαφώς πιο ισχυρά εργαλεία, και της ενίσχυσης της συνεργασίας με FRONTEX αλλά και απευθείας με τρίτες χώρες.