Ο επαναπροσδιορισμός της εφοδιαστικής αλυσίδας κατά τη διάρκεια της πανδημίας και η επίδραση του στις διαδικασίες ελέγχου

Μία από τις αλλαγές που προκλήθηκε στη λειτουργία των επιχειρήσεων σε παγκόσμια κλίμακα εξαιτίας της πανδημίας είναι ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της εφοδιαστικής αλυσίδας (Supply Chain Management). Σε πρώτο επίπεδο, η συγκεκριμένη διαφοροποίηση προέκυψε ως άμεση συνέπεια των ιδιαζόντων συνθηκών και είχε μεγάλη επίδραση τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση πρώτων υλών και τελικών προϊόντων. Στη συνέχεια, όμως, υπήρξαν εταιρίες που αναθεώρησαν τη στρατηγική τους σχετικά με το συγκεκριμένο πεδίο, με σκοπό την καλύτερη δυνατή προετοιμασία τους για ανάλογες μελλοντικές περιστάσεις.

H πρώτη σκέψη της πλειοψηφίας των διοικούντων των εταιρειών είχε να κάνει με τη δημιουργία ευέλικτων εφοδιαστικών αλυσίδων. Πιο συγκεκριμένα, η έννοια της ευελιξίας αφορά τη μείωση των αποστάσεων ανάμεσα στον προμηθευτή και τον αγοραστή, όπως επίσης και την αύξηση της συχνότητας των αγορών. Η εν λόγω επιλογή είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του επιπέδου αποθεμάτων κατά το χρονικό διάστημα 03/2020-12/2021, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις επέφερε την αύξηση υποχρεώσεων, κυρίως βραχυχρόνιας φύσης, σε μια περίοδο μη επαρκούς ρευστότητας λόγω περιορισμών που προέκυψαν τόσο στη ζήτηση όσο και την παραγωγική διαδικασία. Είναι αξιοσημείωτο ότι για αρκετές εταιρείες η συγκυρία της πανδημίας συνέπεσε με την έναρξη διαδικασιών για βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος με αποτέλεσμα την ύπαρξη μεγαλύτερης πολυπλοκότητας στην ανταπόκρισή τους και στους δύο αυτούς τομείς.

Η συγκεκριμένη περίοδος αποτέλεσε ένα σημαντικό crash test αναφορικά με τον βαθμό ουσιαστικής αντίληψης της έννοιας της εφοδιαστικής αλυσίδας από την πλειοψηφία των εταιρειών τόσο σε επίπεδο ευρύτητας (breadth) όσο και για σε επίπεδο εμβάθυνσης (depth). Η στρατηγική συνεργασιών και η υλοποίησή τους, καθώς επίσης και η διαδικασία παραγωγής αγαθών και παροχής υπηρεσιών, επαναπροσδιορίστηκαν. Διαφοροποιήσεις εντοπίζονται ακόμη και σε καθημερινές, λιγότερο βαρύνουσας σημασίας, δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα η επικοινωνία μεταξύ των εταιρειών και η παρακολούθηση τρεχόντων υπολοίπων και αποθεμάτων. Στους συγκεκριμένους τομείς έχει αυξηθεί σε σημαντικό βαθμό η αυτοματοποίηση των διαδικασιών, με αποτέλεσμα η διαπροσωπική επικοινωνία να περιορίζεται και η ηλεκτρονική να κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος.

Αναπόφευκτα όλες αυτές οι αλλαγές δεν θα μπορούσαν να αφήσουν ανεπηρέαστη και την πραγματοποίηση των ελεγκτικών διαδικασιών από πλευράς των ανεξάρτητων ελεγκτών. Σε συνέχεια των ειδικών συνθηκών που δημιούργησε η πανδημία, με κυριότερη αυτήν της τηλεργασίας, προέκυψαν και επιμέρους διαφορές τεχνικής φύσης, στις οποίες οι ομάδες ελέγχου κλήθηκαν να στρέψουν την προσοχή τους.

Σχετικό φαινόμενο αποτέλεσε η επαναδιατύπωση των καταγεγραμμένων διαδικασιών που ακολουθούν οι ελεγχόμενες και αποτελούν αντικείμενο ελέγχου από τις ελεγκτικές εταιρείες. Η σωρεία των αλλαγών στην εφοδιαστική αλυσίδα των εταιρειών επηρέασε τόσο τον ανεφοδιασμό τους όσο και τα δίκτυα διανομών και διενέργειας πωλήσεων. Αλλαγές σε επίπεδο πελατών, προμηθευτών, τιμών και ποσοτήτων αγοράς και πώλησης, καθώς επίσης και διακυμάνσεις στον χρόνο και τον όγκο παραγωγής ή πώλησης οδήγησαν σε μεταβολές διαφόρων μεγεθών, που είτε αποτυπώνονται στις οικονομικές καταστάσεις εταιρειών απευθείας είτε αποτελών βασικούς δείκτες για την κατανόηση των χρηματοοικονομικών επιδόσεων των εταιρειών (ΚPIs- Key Performance Indicators).

Απόρροια των προαναφερθέντων διαφοροποιήσεων αποτελεί η περαιτέρω εμβάθυνση στην κατανόηση των αλλαγών που υπέστησαν τόσο οι εταιρείες εξατομικευμένα όσο και το αποτύπωμα των διαφοροποιήσεων του ευρύτερου περιβάλλοντος, στο οποίο εντάσσονται. Οι ελεγκτικές εταιρείες αλλά και οι φορείς ελέγχου αυτών ανά τον κόσμο προσέθεσαν σημαντικό όγκο εργασιών στη συλλογή τεκμηρίων, αλλά και ελέγχου επί συγκεκριμένων επιμέρους γνωστοποιήσεων στις Οικονομικές Καταστάσεις, αναφορικά με την επίδραση των αλλαγών που προκλήθηκαν λόγω της εξάπλωσης του Covid-19. Ορισμένες εξ αυτών αναφέρονται στοχευμένα στην επίδραση που προκλήθηκε στην ευρύτερη εφοδιαστική αλυσίδα.

Στο ίδιο πνεύμα των ευρύτερων αλλαγών που έλαβαν χώραν εντάσσεται και ο προσανατολισμός των ομάδων ελέγχου προς τον καλύτερο δυνατό εντοπισμό σημείων και συμβάντων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ουσιώδη αμφιβολία για τη λειτουργία των εταιρειών με βάση την αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας (going concern assessment). Oι συγκεκριμένες διαδικασίες εμπλουτίστηκαν και παράλληλα άνοιξαν διαύλους επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών τμημάτων των ελεγκτικών εταιρειών (όπως για παράδειγμα μεταξύ των ελεγκτικών και των συμβουλευτικών). Τέτοιου τύπου περιπτώσεις είναι η αξιολόγηση της ρευστότητας, η αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων, καθώς επίσης και ο χρονικός ορίζοντας επίδρασης των παρελκομένων της πανδημίας.

Κάθε αλλαγή αποτελεί αφορμή για τον εμπλουτισμό της θεώρησης της εκάστοτε κατάστασης. Η παροχή ελεγκτικών υπηρεσιών, η οποία λόγω των χαρακτηριστικών της έρχεται σε επαφή με το σύνολο των λειτουργιών των εταιρειών, συμπεριλαμβανομένης και της εφοδιαστικής αλυσίδας, κινήθηκε με κατεύθυνση προσαρμογής προς αυτές. Ταυτόχρονα γεννήθηκε μια μεγάλη ευκαιρία για την καλύτερη δυνατή προετοιμασία των ομάδων ελέγχου για αντίστοιχα ή παρεμφερή φαινόμενα στο μέλλον.

*ACCA, Manager, Audit Services, KPMG Limited