«7 Προεδρικά Πορτραίτα» του Κώστα Ν. Χατζηκωστή: Βιβλίο-σταθμός στην πολιτική Ιστορία του τόπου

Ο τραγικός εκτροχιασμός του Κυπριακού τα τελευταία 50 χρόνια, ο εγκλωβισμός των 7 Προέδρων που έως τώρα κυβέρνησαν σε μικροπολιτικές επιδιώξεις, λάθη και αδιέξοδες πολιτικές και πλέον ο κίνδυνος πλήρους εκτουρκισμού της Κύπρου αποτυπώνονται με αγωνιώδη τρόπο στη συμπληρωματική έκδοση του βιβλίου του Κώστα Ν. Χατζηκωστή «7 προεδρικά πορτραίτα, Τι συζήτησα με τους 7 Προέδρους της Κύπρου».

Πρόκειται για ένα ιστορικό ντοκουμέντο και μια παρακαταθήκη της σύγχρονης πολιτικής Ιστορίας της Κύπρου για τις επόμενες γενιές. Το βιβλίο αποτελεί ένα οδοιπορικό στη σύγχρονη κυπριακή πολιτική Ιστορία, μέσα από τους διαλόγους και τις επαφές του συγγραφέα με τους επτά πρώτους Προέδρους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καταγράφει τις αγωνιώδεις προσπάθειες του συγγραφέα να επηρεάσει και να συμβουλέψει τους ηγέτες του τόπου στη λήψη των αποφάσεών τους στο Κυπριακό.

Μέσα από το βιβλίο ο αναγνώστης διαπιστώνει πολλές φορές προφητικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτικές ηγεσίες του τόπου αυτο-εγκλωβίζονταν σε μικροπολιτικές επιδιώξεις που είχαν ως αποτέλεσμα συνεχείς διολισθήσεις στο εθνικό θέμα του τόπου.

Η παρουσίαση του βιβλίου του ιδρυτή του Συγκροτήματος «ΔΙΑΣ» πραγματοποιήθηκε το βράδυ της περασμένης Τρίτης (28/11). Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης και ο τέως Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αντώνης Σαμαράς, ενώ στο πάνελ των ομιλητών εκλεκτοί ακαδημαϊκοί εξήραν τη διορατικότητα του συγγραφέα, τις ακραιφνείς και ακούραστες προσπάθειές του για τη σωτηρία της Κύπρου.

«Μία έμπρακτη αναγνώριση ενός ανεξόφλητου χρέους»

Στην αντιφώνησή του ο συγγραφέας ανέφερε πως η μοίρα αποφάσισε να είναι παρών στα σημεία καταστροφικών δονήσεων και εθνικών σεισμών και ερειπίων. «Τα τελευταία 60 χρόνια έζησα, συζήτησα, κατέγραψα, δημοσιοποίησα δραματικά γεγονότα. Πάντοτε με κριτική, υπεύθυνη πρόθεση και δυστυχώς δικαίωση των σχετικών εκτιμήσεων, αναλύσεων και προβλέψεων που κατέγραφα…», πρόσθεσε.

«Αυτά τα τελευταία 60 χρόνια», όπως είπε, «υπήρξαν μοιραία για την τύχη του Κυπριακού Ελληνισμού. Τριακόσια χρόνια τουρκικής (1571-1878) κατοχής της Κύπρου δεν μπόρεσαν να τουρκέψουν τους Έλληνες της Κύπρου. Βγήκαν μετά από τα 300 χρόνια τουρκικής κατάκτησης γνήσιοι, ακραιφνείς, καθαροί Έλληνες. Σε 60 χρόνια λεγόμενης Ανεξαρτησίας της Ζυριχικής Πολιτείας, ο τόπος αυτός ουσιαστικά κατακτήθηκε και σταδιακώς προχωρεί προς τον εκτουρκισμό του».

«Αυτή η συγκλονιστική ψυχικά και πνευματικά πραγματικότης με οδήγησε στη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Αυτή η πραγματικότης πίεζε και πιέζει για το εθνικό χρέος να σωθεί η Κύπρος. Να επιβιώσει ο Κυπριακός Ελληνισμός. Αυτό το χρέος η δική μας γενιά δεν μπόρεσε να το εκπληρώσει. Έφηβοι της δικής μας γενιάς ανέβαιναν στις αγχόνες τραγουδώντας την Κυπριακή Ελευθερία, γίνονταν πυρίκαυστα κορμιά στις επάλξεις του αγώνος του 1955. Η ηγεσία δεν μπόρεσε ούτε να αξιοποιήσει, ούτε να δικαιώσει τη θυσία τους. Και η συνέχεια ήταν να παραμείνουν οι Άγγλοι και να έλθουν να κατακτήσουν τη μισή Κύπρο οι Τούρκοι».

«Μια συμβολική εκδήλωση έμπρακτης αναγνώρισης αυτού του ανεξόφλητου χρέους, είναι τα καταγραμμένα βιώματα στα 7 Πορτραίτα. Βιώματα με τους πρωταγωνιστές της εφιαλτικής εποχής. Αυτοί οι Πρόεδροι αγωνίστηκαν, πόνεσαν, νυχτοξημερώθηκαν σε αγώνες και αγωνίες για να φέρουν την Κυπριακή Ελευθερία. Δεν μπόρεσαν. Δεν πέτυχαν. Η Κύπρος δεν ελευθερώθηκε. Σκλαβώθηκε. Η Ιστορία και οι επόμενες γενιές θα κρίνουν και την προσφορά και την όποια αρνητική τους επίδοση».

Όπως υπέδειξε ο συγγραφέας, αυτές τις συνέπειες των λαθών και αδυναμιών των ηγετών μας πρέπει να τις διορθώσουν οι αλύτρωτοι, τουρκοκρατούμενοι, Έλληνες της Κύπρου. «Πρέπει να υλοποιήσουν τη διαχρονική παραίνεση του Ηρόδοτου: “Οι Ελεύθεροι Λαοί οφείλουν να μάχονται με όλες τους τις δυνάμεις ενάντια σε όποιον απειλεί την Ελευθερία τους και σε όποιον κατακτά τα εδάφη τους”. Και πρέπει να υλοποιήσουν τη διαχρονικά ισχύουσα συμβουλή του Θουκυδίδη: “Κανένα Κράτος δεν μπορεί να είναι ελεύθερο, αν δεν είναι εξίσου ισχυρό με τα γειτονικά του Κράτη”».

Ο συγγραφέας θέλησε να ολοκληρώσει την ομιλία του στέλνοντας μήνυμα αντίστασης, λέγοντας πως «όσο καταθλιπτική και αν είναι σήμερα η εθνική μας ζωή, όσο ζοφεροί και αν είναι οι σωρειτομελανίες πάνω από τη μαρτυρική μας γη, υπάρχει ακόμα ζωντανή, κουλουριασμένη στα σπλάχνα του Πενταδακτύλου η ελληνική ψυχή. Αυτήν την ψυχή θα συνεχίσουμε να την θερμαίνουμε και να την κρατούμε ζωντανή, με τη συνείδηση και τη συναίσθηση του χρέους της αντίστασης, της υπομονής και της αποτελεσματικής αντοχής μας. Θα τιναχτεί στην κατάλληλη ώρα η ζωντανή αυτή ψυχή και τότε πρέπει οι Έλληνες αυτής της γης να υπάρχουν. Αλλά να υπάρχουν δυνατοί, και Έλληνες, και έτοιμοι και προετοιμασμένοι για τη λυτρωτική τους απελευθερωτική εκτίναξη».

Η πολιτική ηγεσία δεν διδάσκεται από τα λάθη της

Στον δικό του χαιρετισμό, ο Αντώνης Σαμαράς είπε πως ο συγγραφέας αφήνει πίσω του μια κληρονομιά μοναδική για όλους μας. Πολίτες και πολιτικούς. Αναφέρθηκε στη διορατικότητά του, λέγοντας πως τα όσα δυσάρεστα καταγράφει κατά καιρούς, δυστυχώς επαληθεύονται. «Αν μελετήσει κάποιος με προσοχή τα όσα γράφει ο Χατζηκωστής, αντιλαμβάνεται ότι τα λάθη δεν επαναλαμβάνονται από μόνα τους, αλλά ότι μέρος του πολιτικού συστήματος δεν διδάσκεται απ’ αυτά, γι’ αυτό και επαναλαμβάνονται. Αυτό συμβαίνει και με Κύπριους Προέδρους και με Έλληνες Πρωθυπουργούς. Ο συγγραφέας αγγίζει και πολύ πρόσφατα γεγονότα, που αφορούν στα Ελληνοτουρκικά σε σχέση με το Κυπριακό. Γνωρίζει τη θέση τη δική μου και τις σταθερές δικές μου θέσεις. Δίχως την επίλυση του Κυπριακού, δεν μπορεί να υπάρξει καμιά πρόοδος στα Ελληνοτουρκικά. Η Κύπρος ποτέ δεν θα μπει στο ράφι ώστε να λυθούν ζητήματα Ελλάδας - Τουρκίας. Κάνουν λάθος όσοι ισχυρίζονται ότι τα Ελληνοτουρκικά είναι παγιδευμένα στο άλυτο κυπριακό πρόβλημα».

Στο μήνυμά του ο κ. Σαμαράς τόνισε και επανέλαβε ότι «η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει με την Τουρκία αφήνοντας πίσω μόνη της την Κύπρο. Οφείλω ως πρώην Πρωθυπουργός με αίσθημα πολιτικής ευθύνης να πω ότι η αιτία που δεν επιλύθηκαν τα Ελληνοτουρκικά δεν είναι η αδυναμία εξεύρεσης λύσης στο Κυπριακό, αλλά ο ίδιος ο λόγος που δεν λύνεται το Κυπριακό, δηλαδή η τουρκική επεκτατική πολιτική. Η αντίληψη του πειρατή δηλαδή, εκείνου που δεν εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο. Η Άγκυρα δεν σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και αντί να τερματίσει την κατοχή της Κύπρου επιδιώκει να επιβάλει με διχοτομικά πολιτειακά μορφώματα τα τετελεσμένα της εισβολής», κατέληξε.

ΠτΔ: «Συναισθάνομαι απόλυτα το βάρος της ιστορικής ευθύνης»

Στον δικό του χαιρετισμό ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είπε ότι το βιβλίο έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον και σημασία, τόσο εξαιτίας της θεματικής που ερευνά και παρουσιάζει, κάτι που δεν έχει γίνει στο παρελθόν σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια μεθοδολογία, όσο και εξαιτίας της ίδιας της ανάλυσης του συγγραφέα, αλλά και της γενικότερης ενασχόλησής του με την πολιτική ιστορία της χώρας. Είπε ακόμη ότι η ευθύνη είναι βαριά, καθώς διαβάζοντας το βιβλίο του κ. Χατζηκωστή και βλέποντας και το εξώφυλλο, γίνεται αντιληπτό ότι το μόνο που μένει αμετάβλητο στο πέρασμα των χρόνων είναι το γεγονός ότι η πατρίδα μας παραμένει υπό κατοχή.

«Η ευθύνη, λοιπόν, είναι βαριά, γνωρίζοντας και τις προσπάθειες των προκατόχων μου, τις προσδοκίες του κυπριακού λαού, την υποχρέωσή μας έναντι των μελλοντικών γενεών αλλά και τη μακραίωνη ιστορία του τόπου μας. Συναισθάνομαι απόλυτα το βάρος της ιστορικής ευθύνης, παρά τις απογοητεύσεις και την αντιπαραγωγική στάση που κρατά η Τουρκία, μια στάση την οποία διατηρεί αδιαλείπτως από το 1974, ακόμα και προηγουμένως, και σίγουρα ήταν εμπόδιο στις προσπάθειες όλων των Προέδρων», σημείωσε σχετικά.

«Ως ο πρώτος Προέδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας προερχόμενος από τη γενιά του 1974, γεννήθηκα το 1973, έχω την έντονη πεποίθηση ότι η σημερινή απαράδεκτη κατάσταση πραγμάτων δεν μπορεί να αποτελεί τη λύση του Κυπριακού, εγκυμονεί σοβαρότατους κινδύνους για το μέλλον του κυπριακού Ελληνισμού, και βλέπουμε καθημερινά τι γίνεται από πλευράς του κατοχικού στρατού», υπογράμμισε.

Το βιβλίο υπενθυμίζει το καθήκον του κάθε Έλληνα

Ο CEO του Συγκροτήματος ΔΙΑΣ και της Τηλεόρασης «Σίγμα», Χρύσανθος Τσουρούλλης, ανέφερε πως «οι προσωπικές μνήμες του Κώστα Χατζηκωστή από τους Επτά Προέδρους είναι η ιστορία του τόπου! Η αφήγησή τους με ανεκδοτολογικά στοιχεία από τις πλούσιες εμπειρίες και διαλόγους του συγγραφέα μαζί τους, συνδυάζει με τρόπο παραστατικό τόσο την πάλλουσα ζωντάνια της προσωπικής εμπειρίας, όσο και τη βαθύνοια, την αντικειμενική κρίση και την επιστημονική εγκυρότητα της ιστορικής εξήγησης».

«Απαιτητικός στην αλήθεια, επικριτικός στους Προέδρους αλλά και στον εαυτό του, κλείνει το βιβλίο με τη στενάχωρη παραδοχή ότι παρ’ όλες τις προσπάθειές του, δεν πέτυχε να μεταδώσει τόσο στους ηγέτες αυτού του τόπου αλλά και στον λαό, εκείνο που ο ίδιος πίστευε ότι θα έπρεπε να ακολουθηθεί ως ρότα, εθνική γραμμή για τη σωτηρία του τόπου. Μέσα σε αυτά τα λίγα χρόνια της ανεξάρτητης παρουσίας της η Κύπρος, ηγεσία και λαός, απέτυχαν. Πρώτη φορά στην τρισχιλιετή Ιστορία της η Κύπρος κινδυνεύει με εθνικό αφανισμό. Μια πικρή και μένουσα επίγευση του βιβλίου τροφοδοτεί και χρωματίζει την απαισιοδοξία του συγγραφέα για το μέλλον της βαλλόμενης πατρίδας μας».

«Το βιβλίο αποτελεί χρήσιμο εγχειρίδιο και σημαντική πηγή για μελλοντικούς ιστορικούς μελετητές, ενώ υπενθυμίζει το καθήκον του κάθε Έλληνα για την προάσπιση της πατρίδας», κατέληξε.

Ένα πολύτιμο ιστορικό πόνημα

Ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης ανέφερε πως το βιβλίο αποτελεί ένα πολύτιμο ιστορικό πόνημα γιατί μεταφέρει αφενός μεν ένα κεντρικό νόημα της κυπριακής πολιτικής, το οποίο είναι αυτό που μας λείπει ακόμα και σήμερα που μιλάμε για να καταλάβουμε τι πρέπει να γίνει απ' εδώ και πέρα, ούτως ώστε ο Ελληνισμός της Μεσογείου, Ελλάδας και Κύπρου, να μπορέσει να πορευτεί σε μία πορεία που δεν θα οδηγήσει στη γεωπολιτική του ακύρωση.

«Βαφτίσαμε -λέει στο βιβλίο - τη στρατηγική της Τουρκίας ως αυτή ενεφανίσθη στις δύο εκθέσεις του Νιχάτ Ερίμ, τουρκική αδιαλλαξία. Αυτό που αποδεικνύει περιτράνως ο Χατζηκωστής στο βιβλίο, είναι ότι δεν πρόκειται περί αδιαλλαξίας, αλλά πρόκειται για σχέδιο, το οποίο έχει κατατεθεί από το 1956», κατέληξε.

Επίκαιρες και εύστοχες διαπιστώσεις

Οι διαπιστώσεις του συγγραφέα παραμένουν μέχρι και σήμερα επίκαιρες και εύστοχες, συμφώνησε ο Πέτρος Παπαπολυβίου. «Τα όσα γράφει ο συγγραφέας, ασχέτως εάν συμφωνεί ή απορρίπτει ο αναγνώστης, είναι χρήσιμα και απαραίτητα για τους πολιτικούς μας, τους πολίτες και τον ιστορικό μελετητή. Ο αναγνώστης διαβάζει με έκπληξη ότι ένας από τα πιο ιστορικά πρόσωπα του νησιού μας όχι μόνο δεν διάβαζε ποτέ του βιβλία αλλά ούτε καν εφημερίδες, ενώ ένας άλλος Πρόεδρος της ΚΔ, που διαπραγματευόταν για χρόνια με τους ηγέτες του ψευδοκράτους και έπρεπε να αντιμετωπίσει την τουρκική πολιτική, δεν είχε διαβάσει καν την πολύκροτη έκθεση του Νιχάτ Ερίμ του Νοεμβρίου του 1956», πρόσθεσε.

Βιβλίο-ταξίδι στην πολιτική ιστορία του τόπου

Βιβλίο-ταξίδι στην πολιτική ιστορία του τόπου χαρακτήρισε το βιβλίο ο Γιάννος Κατσουρίδης, σημειώνοντας τον ειλικρινή τρόπο με τον οποίο ο Κώστας Χατζηκωστής στήριζε τις θέσεις του πάντα με γνώμονα το εθνικό συμφέρον του τόπου. Ταυτόχρονα, όμως, όπως είπε, συνδιαλέγεται και με την παροντική πολιτική συγκυρία αφού πολλά από τα θέματα που πραγματεύεται εξακολουθούν να αποτελούν επίδικα και συγκρουσιακά ζητήματα τού σήμερα.

Βήμα προς βήμα τα λάθη και οι παραλείψεις των ηγετών

Τέλος, στον δικό του χαιρετισμό ο εκδότης του βιβλίου, Ανδρέας Γερμανός, είπε ότι ο Κώστας Χατζηκωστής καταγράφει στην παρούσα έκδοση τα προσωπικά βιώματα και τις συζητήσεις που είχε όλα αυτά τα χρόνια με τους επτά πολιτικούς ηγέτες που διαχειρίστηκαν τις τύχες της Κύπρου, δείχνοντας στον αναγνώστη βήμα προς βήμα τα λάθη και τις παραλείψεις των κατά καιρούς ηγετών της Κύπρου. «Ο αναγνώστης μπορεί να διακρίνει μέσα από τα κείμενα του συγγραφέα τη διαχρονικότητα της πικρής δικαίωσής του και να βγάλει μόνος του τα συμπεράσματά του, τα υπόλοιπα τα αφήνει στην Ιστορία», κατέληξε.

Γιατί κάποιος να διαβάσει το βιβλίο του Κωστή Χατζηκωστή

Ο Δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης, λαμβάνοντας τον λόγο, έθεσε το ερώτημα γιατί πρέπει να διαβάζει κάποιος ένα βιβλίο και δη το βιβλίο του Κωστή Χατζηκωστή. Και απάντησε: «Διαβάζοντας το βιβλίο του Χατζηκωστή δεν σπαταλάς χρόνο, αλλά κερδίζεις γνώση. Διότι πρόκειται για τη βιωματική σχέση με την Ιστορία που αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές του τρόπου διακυβέρνησης της Κύπρου από την ίδρυση της Δημοκρατίας. Εκ της φύσεώς του το βιβλίο έχει θεσμικό -εφόσον αναφέρεται σε προέδρους- πολιτικό και ηθικό χαρακτήρα. Για παράδειγμα, έχω δεσμευτεί στον κύριο Χατζηκωστή ότι δεν ασκήσω σήμερα κριτική. Από την αποκάλυψη και μόνο αυτής της δέσμευσης και της λέξης περί δεσμεύομαι που είναι συνταυτισμένη με ένα ψέμα, αποδεικνύομαι ψεύτης. Οι πολιτικοί μας αποδεικνύεται μέσα από το βιβλίο ότι λένε ουκ ολίγα ψέματα. Ο μεγάλος δάσκαλος του σύγχρονου ρεαλισμού Μενσχάιμερ έχει πει ότι πολλές φορές οι πολιτικοί λένε ψέματα. Κάποια εκ των οποίων είναι επί σκοπώ και ευγενή για να εξυπηρετήσουν εθνικό συμφέρον και κάποια άλλα χαρακτηρίζονται από αγένεια γιατί δεν σέβονται τον λαό και προφανώς τους ίδιους τους εαυτούς τους. Τι καταφέρνει μέσα από το βιβλίο του ο Χατζηκωστής; Να αποκαλύψει μέσα απ' όλα αυτά τα ψέματα, που ακούμε καθημερινώς, την αλήθεια. Και ως κλασικός ρεαλιστής να επιμείνει έναντι των πολιτικών στην ανάγκη μίας στρατηγικής που θα βγάλει το Κυπριακό και το ελληνικό έθνος από το αδιέξοδο. Αυτή η αγωνία του αποδεικνύει τον άδολο πατριωτισμό του και, ως εκ τούτου, μέχρι τα 84 του χρόνια αρνείται να παραδώσει τα όπλα της μάχιμης δημοσιογραφίας και ανάλυσης. Επιβεβαιώνοντας τη ρήση ''ου κατέσχειν όπλα τα ιερά''».

Καταλήγοντας, ο Δρ. Χαραλαμπίδης είπε ότι «η πολιτική κοινή λογική έχει τρία στάδια: το πρώτο είναι η σκέψη, το δεύτερο είναι η έκφραση και το τρίτο είναι η πράξη ή η απραξία και το θαλάσσωμα. Τι αποκαλύπτεται μέσα από το βιβλίο του Κωστή Χατζηκωστή; Ότι σε κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας οι πολιτικοί μας άλλα σκέφτονται, άλλα λένε και άλλα πράττουν ή δεν πράττουν γι’ αυτό και τα θαλασσώνουν. Γι’ αυτό και διαβάζοντας το βιβλίο κάποιος μπορεί να αποφύγει νέες κακές εξελίξεις».