Οι μάχες του β’ γύρου

Οι σημερινές προεδρικές εκλογές είναι οι δέκατες τέταρτες στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, είναι οι έβδομες εκλογές κατά τις οποίες η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας κρίνεται σε δύο γύρους.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται ο υποψήφιος που θα εξασφαλίσει το 50+1% των ψήφων. Αν αυτό δεν καταστεί δυνατό, γίνεται επαναληπτική εκλογή (δεύτερος γύρος), μια εβδομάδα μετά, μεταξύ των δύο υποψηφίων, που συγκέντρωσαν τις περισσότερες ψήφους στον πρώτο γύρο. Στο μεσοδιάστημα μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης Κυριακής παίζεται σκληρό πολιτικό πόκερ μεταξύ των χαμένων και των νικητών, που αναζητούν εκείνες τις συμμαχίες που θα τους επιφέρουν τη νίκη.

Η «Σ» κάνει μιαν αναδρομή σ’ εκείνες τις εκλογικές μάχες που δόθηκαν στον β΄ γύρο.

Τα πρώτα χρόνια της Δημοκρατίας

Οι πρώτες προεδρικές εκλογές έγιναν τον Φεβρουάριο του 1959, μερικούς μήνες πριν από την επίσημη εγκαθίδρυση (Αύγουστος 1960) της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξελέγη ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος με 66,82%, ενώ ο ανθυποψήφιός του, Ιωάννης Κληρίδης, έλαβε18%. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ είχε τη στήριξη της πλειονότητας των αγωνιστών της ΕΟΚΑ και του Ενιαίου Δημοκρατικού Μετώπου Αναδημιουργίας (ΕΔΜΑ), ενώ ο Ιωάννης Κληρίδης είχε τη στήριξη του ΑΚΕΛ, της Δημοκρατικής Ένωσης Κύπρου και όσων ήταν ενάντιοι στις υπογραφές Ζυρίχης-Λονδίνου. Αξιοσημείωτο ήταν το γεγονός ότι ο γιος του Ιωάννη Κληρίδη, Γλαύκος Κληρίδης, υποστήριξε τον Αρχιεπίσκοπο ενάντια στον πατέρα του, ο οποίος τον κατηγόρησε πως παραβίαζε την εντολή «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου». Εκείνος απάντησε με το αρχαιοελληνικό «πατρός τε και μητρός και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερον και αγιώτερον εστί η πατρίς»...

Ταυτόχρονα έγιναν εκλογές και για τον Αντιπρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας μεταξύ των Τουρκοκυπρίων και εξελέγη ο Φαζίλ Κουτσιούκ, χωρίς ανθυποψήφιο. Στο διάστημα μεταξύ των ετών 1965-1967 είχε παραταθεί η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας με τον ειδικό Νόμο αρ. 38 του 1965, που ψήφισε η Βουλή των Αντιπροσώπων, λόγω των επικρατουσών τότε συνθηκών. Οι επόμενες εκλογές, κατόπιν τούτου, διενεργήθηκαν την 25η Φεβρουαρίου 1968, με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο να επανεκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας, με 96,26%, υποστηριζόμενος από το ΑΚΕΛ και το Πατριωτικό Μέτωπο, ενώ ο Τάκης Ευδόκας, που ήταν ο ανθυποψήφιός του, έλαβε 3,74%.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος επανεξελέγη ως Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το 1973, αφού ήταν ο μόνος υποψήφιος που υπέβαλε υποψηφιότητα, γι’ αυτό ανακηρύχθηκε χωρίς ψηφοφορία.

Η πρώτη φορά κατά την οποία χρειάστηκε επαναληπτική εκλογή για την ανάδειξη του Προέδρου της Δημοκρατίας ήταν στις προεδρικές εκλογές του 1988

Ο Σπύρος Κυπριανού ήταν ο δεύτερος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος εξελέγη χωρίς ψηφοφορία, αφού ήταν ο μόνος υποψήφιος που υπέβαλε υποψηφιότητα για την Αναπληρωματική Εκλογή Προέδρου της 10ης Σεπτεμβρίου 1977, η οποία κατέστη αναγκαία λόγω του θανάτου του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, που επεσυνέβη στις 3 Αυγούστου 1977. Η εκλογή αυτή κάλυψε το υπόλοιπο της προεδρικής θητείας, μέχρι τον Φεβρουάριο του 1978. Στις εκλογές της 5ης Φεβρουαρίου 1978, ο Σπύρος Κυπριανού επανεξελέγη ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αφού ήταν ο μόνος υποψήφιος που υπέβαλε υποψηφιότητα, γι’ αυτό και ανακηρύχθηκε εκ νέου χωρίς ψηφοφορία. Η εκλογή κάλυψε την πενταετή προεδρική θητεία μεταξύ των ετών 1978-1983. Στις εκλογές του 1983, ο Σπύρος Κυπριανού επανεξελέγη για τρίτη συνεχή φορά Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αφού είχε λάβει ποσοστό 56,54%, ενώ οι ανθυποψήφιοί του, Γλαύκος Κληρίδης και Βάσος Λυσσαρίδης, έλαβαν ποσοστό 33,93% και 9,53%, αντίστοιχα.

Ο Σπύρος Κυπριανού είχε τη στήριξη του ΔΗΚΟ και του ΑΚΕΛ, με τα δύο κόμματα να συμφωνούν σε ένα «μίνιμουμ πρόγραμμα» διακυβέρνησης, όπως ονομάστηκε. Η συνεργασία του «μίνιμουμ προγράμματος» μπορεί να τερματίστηκε λόγω της διαφωνίας των δύο πλευρών στο Κυπριακό, αποτελεί όμως σημείο αναφοράς για την πολιτική ιστορία της ΚΔ, αφού για πρώτη φορά δύο κομματικοί σχηματισμοί συμφώνησαν τη μεταξύ τους συνεργασία στις εκλογές με βάση ένα πρόγραμμα διακυβέρνησης. Ο Γλαύκος Κληρίδης υποστηρίχθηκε εκτός από τον Δημοκρατικό Συναγερμό και από τη Νέα Δημοκρατική Παράταξη, ενώ ο Βάσος Λυσσαρίδης είχε τη στήριξη της ΕΔΕΚ και του Π.Α.ΜΕ..

Οι πρώτες Προεδρικές σε δύο γύρους

Η πρώτη φορά κατά την οποία χρειάστηκε επαναληπτική εκλογή για την ανάδειξη του Προέδρου της Δημοκρατίας ήταν στις προεδρικές εκλογές του 1988.

Συγκεκριμένα, ο Γιώργος Βασιλείου ήταν ο τρίτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο οποίος εξελέγη κατόπιν επαναληπτικής εκλογής.

Τον ανεξάρτητο υποψήφιο Γιώργο Βασιλείου στήριξαν το ΑΚΕΛ και το Κόμμα Φιλελευθέρων, τον Γλαύκο Κληρίδη ο ΔΗΣΥ, τον Σπύρο Κυπριανού το ΔΗΚΟ και η Ένωση Κέντρου, ενώ τον Βάσο Λυσσαρίδη στήριξε η ΕΔΕΚ. Νικητής του α΄ γύρου ήταν ο Γλαύκος Κληρίδης με 33,30%, ο Γιώργος Βασιλείου έλαβε 30,10%, ενώ εκτός έμεινε ο Σπύρος Κυπριανού, που έλαβε 27,30%.

Στον β΄ γύρο η υποψηφιότητα του Γιώργου Βασιλείου υποστηρίχθηκε και από την ΕΔΕΚ, ενώ ο Γλαύκος Κληρίδης μόνο από τον ΔΗΣΥ. Το ΔΗΚΟ και η Ένωση Κέντρου είχαν καλέσει τους ψηφοφόρους τους να ψηφίσουν κατά συνείδησιν. Έτσι νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη ο Γιώργος Βασιλείου με 51,6%, έναντι του 48,4% που κατάφερε να λάβει ο Γλαύκος Κληρίδης.

Κληρίδης με ή χωρίς ΔΗΚΟ

Το ίδιο σκηνικό με τους ίδιους πρωταγωνιστές αλλά αντίθετο αποτέλεσμα είδαμε στις επόμενες εκλογές, που διενεργήθηκαν το 1993, όταν και πάλι χρειάστηκε η διεξαγωγή επαναληπτικής εκλογής μεταξύ των δύο μονομάχων, Γλαύκου Κληρίδη και Γιώργου Βασιλείου, με νικητή αυτήν τη φορά τον Κληρίδη.

Στον α΄ γύρο των εκλογών ο Γιώργος Βασιλείου είχε τη στήριξη του ΑΚΕΛ και του ΑΔΗΣΟΚ, ο Γλαύκος Κληρίδης υποστηρίχθηκε από τον ΔΗΣΥ και το Κόμμα των Φιλελευθέρων, ενώ ο ανεξάρτητος υποψήφιος Πασχάλης Πασχαλίδης είχε τη στήριξη του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ.

Κατά την προεδρική εκλογή της πρώτης Κυριακής του 1993 ο Γιώργος Βασιλείου έλαβε 44,15% και ο Γλαύκος Κληρίδης 36,74%.

Στον Β΄ γύρο το ΔΗΚΟ υποστήριξε την υποψηφιότητα του Γλαύκου Κληρίδη, ενώ η ΕΔΕΚ κάλεσε τους ψηφοφόρους της να ψηφίσουν κατά συνείδησιν. Νικητής των εκλογών ήταν ο Γλαύκος Κληρίδης, ο οποίος εκλέχθηκε στη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας με ποσοστό 50,31%, έναντι 49,69% που έλαβε ο Γιώργος Βασιλείου.

Σήμερα διεξάγονται οι δέκατες τέταρτες προεδρικές εκλογές στην ιστορία της ΚΔ, ωστόσο είναι οι έβδομες εκλογές κατά τις οποίες η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας κρίνεται σε δύο γύρους

Στις εκλογές του 1998 ο Γλαύκος Κληρίδης επανεξελέγη Πρόεδρος της ΚΔ για την επόμενη πενταετία και πάλι σε επαναληπτική εκλογή. Υποψήφιοι στον α’ γύρο των εκλογών του 1998 ο Γλαύκος Κληρίδης, που είχε τη στήριξη του ΔΗΣΥ, ο ανεξάρτητος υποψήφιος Γεώργιος Ιακώβου, που είχε τη στήριξη του ΑΚΕΛ και του ΔΗΚΟ, ο Βάσος Λυσσαρίδης, που είχε τη στήριξη της ΕΔΕΚ, ο Αλέξης Γαλανός,που ήταν ανεξάρτητος, ο οποίος έως το 1997 ήταν μέλος του ΔΗΚΟ μέχρι που μαζί με άλλα στελέχη του ΔΗΚΟδιαφώνησαν με την αποχώρηση του κόμματος από την κυβέρνηση Γλαύκου Κληρίδη και την υποστήριξη του Γεώργιου Ιακώβου σε συνεργασία με το ΑΚΕΛ, ο Γιώργος Βασιλείου, που είχε την υποστήριξη των Ενωμένων Δημοκρατών (ΕΔΗ), ο Νίκος Κουτσού των Νέων Οριζόντων και ο Νίκος Ρολάνδης του Κόμματος των Φιλελευθέρων.

Κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε πέραν του 50% των εγκύρων ψήφων. Για τον λόγο αυτό διεξήχθη αναπληρωματική εκλογή ανάμεσα στον Γλαύκο Κληρίδη (40,06%) και στον Γεώργιο Ιακώβου (40,61%), που πήραν τις περισσότερες ψήφους.

Στον Β΄ γύρο ο Γλαύκος Κληρίδης εξασφάλισε τη στήριξη των ΕΔΗ, του Κόμματος των Φιλελευθέρων, των Νέων Οριζόντων και του Αλέξη Γαλανού. Η ΕΔΕΚ κάλεσε τους ψηφοφόρους της να ψηφίσουν κατά συνείδησιν. Ο Β΄ γύρος διεξήχθη στις 15 Φεβρουαρίου 1998. Νικητής των εκλογών ήταν ο Γλαύκος Κληρίδης, ο οποίος εκλέχθηκε στη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας με ποσοστό 50,82%. Ο Γιώργος Ιακώβου είχε λάβει ποσοστό 49,18%.

Τάσσος από τον α’ γύρο

Στις επόμενες εκλογές του 2003 δεν είχαμε επαναληπτική εκλογή, αφού ο Τάσσος Παπαδόπουλος εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας από τον α’ γύρο των εκλογών, συγκεντρώνοντας ποσοστό 51,51% των έγκυρων ψήφων. Ο Τάσσος Παπαδόπουλος είχε τη στήριξη του ΔΗΚΟ, του ΑΚΕΛ, του ΚΙΣΟΣ (ΕΔΕΚ), των Οικολόγων, της Έπαλξης Ανασυγκρότησης Κέντρου και του ΚΕΑ. Ο Γλαύκος Κληρίδης έλαβε ποσοστό 38,80%, έχοντας τη στήριξη του ΔΗΣΥ, των ΕΔΗ και του ΑΔΗΚ, ενώ απέναντί του τάχθηκε ο Αλέκος Μαρκίδης, ο οποίος όντας μέλος του ΔΗΣΥ διαφώνησε με την υποψηφιότητα Κληρίδη και εξήγγειλε τη δική του, με αποτέλεσμα τελικά να λάβει το ποσοστό του 6,62%.

ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και Οικολόγοι εξέλεξαν Χριστόφια

Εκλογές δύο γύρων, όμως, είχαμε το 2008. Κατά την προεδρική εκλογή της πρώτης Κυριακής, υποψήφιοι ήταν ο Τάσος Παπαδόπουλος, ο οποίος είχε τη στήριξη του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ, του ΕΥΡΩΚΟ, των Οικολόγων και του ΑΔΗΚ, ο Δημήτρης Χριστόφιας με τη στήριξη του ΑΚΕΛ, των ΕΔΗ, της Έπαλξης Ανασυγκρότησης Κέντρου και της Πρωτοβουλίας Σοσιαλιστών, ο Ιωάννης Κασουλίδης με τη στήριξη του ΔΗΣΥ, των Ελεύθερων Πολιτών, του ΛΑΣΟΚ και της ΕΥΡΩΔΗ, ενώ ανεξάρτητοι ήταν οι Μάριος Ματσάκης (ως πρώην μέλος του ΔΗΚΟ), Κώστας Κυριάκου, Κώστας Θεμιστοκλέους (ως πρώην μέλος των ΕΔΗ), Ανδρέας Ευστρατίου, Χριστόδουλος Νεοφύτου και Αναστάσης Μιχαήλ. Στον β’ γύρο των εκλογών προκρίθηκαν ο Ιωάννης Κασουλίδης με 150.996 ψήφους, δηλ. ποσοστό 33,51% και ο Δημήτρης Χριστόφιας με 150.016 ψήφους, δηλ. ποσοστό 33,29%, ενώ εκτός έμεινε ο Τάσσος Παπαδόπουλος, που συγκέντρωσε 143.249 ψήφους και ποσοστό 31,79%.

Στον β΄ γύρο των εκλογών το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ και το Κίνημα Οικολόγων στήριξαν τον Δημήτρη Χριστόφια. Το ΕΥΡΩΚΟ κάλεσε τους ψηφοφόρους του να μην ψηφίσουν κανέναν από τους δύο υποψηφίους, ενώ το ΑΔΗΚ κάλεσε τους ψηφοφόρους του να ψηφίσουν κατά συνείδησιν.

Νικητής των εκλογών και νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη ο Δημήτρης Χριστόφιας, με ποσοστό 53,37%, ενώ ο Ιωάννης Κασουλίδης έλαβε ποσοστό 46,63%.

Οι μάχες Αναστασιάδη - Μαλά

Το 2013, σε επαναληπτική εκλογή εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο Νίκος Αναστασιάδης.

Στον α’ γύρο των εκλογών ο Νίκος Αναστασιάδης είχε τη στήριξη του ΔΗΣΥ και του ΔΗΚΟ, ο Σταύρος Μαλάς είχε τη στήριξη του ΑΚΕΛ, ο Γιώργος Λιλλήκας της ΕΔΕΚ, ο Γεώργιος Χαραλάμπους του ΕΛΑΜ, η Πραξούλα Αντωνιάδου είχε τη στήριξη των ΕΔΗ, ο Λάκης Ιωάννου κατήλθε ως υποψήφιος του ΛΑΣΟΚ και ο Λούκας Σταύρου ως Πρόεδρος του ΕΔΗΚ, ενώ ανεξάρτητοι ήταν οι Μακαρία Άντρη Στυλιανού, Σόλων Γρηγορίου, Κώστας Κυριάκου και Ανδρέας Ευστρατίου.

Το ΕΥΡΩΚΟ στον α΄ γύρο δεν υποστήριξε κανέναν υποψήφιο, ενώ στον β΄ γύρο υποστήριξε τον Νίκο Αναστασιάδη. Οι Οικολόγοι κάλεσαν τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν κατά συνείδησιν.

Κανένας υποψήφιος δεν εξασφάλισε πέραν του 50% των εγκύρων ψήφων. Για τον λόγο αυτό διεξήχθη επαναληπτική εκλογή ανάμεσα στον Νίκο Αναστασιάδη (45,46%) και στον Σταύρο Μαλά (26,91%), που πήραν τις περισσότερες ψήφους. Εκτός έμεινε ο Γιώργος Λιλλήκας, που πήρε ποσοστό 24,93%.

Στον β΄ γύρο των εκλογών η ΕΔΕΚ κάλεσε τους ψηφοφόρους της να μην ψηφίσουν κανέναν εκ των δύο υποψηφίων. Οι ΕΔΗ κάλεσαν τους ψηφοφόρους τους να ψηφίσουν κατά συνείδησιν.

Νικητής ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος εκλέχθηκε στη θέση τού Προέδρου της Δημοκρατίας με ποσοστό 57,76%, έναντι 42,52% που είχε λάβει ο Σταύρος Μαλάς.

Στις εκλογές του 2018 είχαμε επανάληψη της μάχης που δόθηκε μεταξύ Νίκου Αναστασιάδη και Σταύρου Μαλά στις εκλογές του 2013. Στην πρώτη Κυριακή ο Νίκος Αναστασιάδης κατήλθε έχοντας την υποστήριξη αυτήν τη φορά μόνο του ΔΗΣΥ, ο Σταύρος Μαλάς για δεύτερη φορά είχε τη στήριξη του ΑΚΕΛ, ο Νικόλας Παπαδόπουλος του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ, της Αλληλεγγύης, του Κινήματος Οικολόγων και των εξωκοινοβουλευτικών κομμάτων/κινημάτων Μήνυμα Ελπίδας και Αυτόνομη Πλατφόρμα Πολιτών, ο Χρίστος Χρίστου είχε τη στήριξη του ΕΛΑΜ, ο Γιώργος Λιλλήκας τη στήριξη της Συμμαχίας Πολιτών, ο Μιχάλης Μηνά κατήλθε ως υποψήφιος του Κόμματος Δικαιοσύνης-ΟΑΔ, ενώ ως ανεξάρτητοι υποψήφιοι κατήλθαν οι Ανδρέας Ευστρατίου, Χάρης Αριστείδου και Χριστάκης Καπηλιώτης.

Κατά την προεδρική εκλογή της πρώτης Κυριακής πήραν το εισιτήριο για τον β΄ γύρο ο Νίκος Αναστασιάδης (35,51%) και ο Σταύρος Μαλάς (30,24%), ενώ εκτός έμεινε ο Νικόλας Παπαδόπουλος με ποσοστό 25,74%.

Στον β΄ γύρο των εκλογών το ΔΗΚΟ, η ΕΔΕΚ και η Αλληλεγγύη κάλεσαν τους ψηφοφόρους τους να μην ψηφίσουν κανέναν εκ των δύο υποψηφίων. Το Κίνημα Οικολόγων, το ΕΛΑΜ και η Συμμαχία Πολιτών κάλεσαν τους ψηφοφόρους τους να ψηφίσουν κατά συνείδησιν. Η θέση που πήραν τα εξωκοινοβουλευτικά κόμματα ήταν: το Κόμμα Δικαιοσύνης - ΟΑΔ στον β΄ γύρο στήριξε τον Σταύρο Μαλά, το κόμμα «Εγώ, ο πολίτης» δεν υποστήριξε κανέναν υποψήφιο στον πρώτο γύρο των εκλογών, ενώ στον δεύτερο γύρο υποστήριξε τον Σταύρο Μαλά, το Κόμμα για τα ζώα υποστήριξε και στους δύο γύρους τον Νίκο Αναστασιάδη, ενώ η Αυτόνομη Πλατφόρμα Πολιτών κάλεσε τους υποστηρικτές της να μην ψηφίσουν ούτε Νίκο Αναστασιάδη ούτε Σταύρο Μαλά.

Νικητής ήταν ο Νίκος Αναστασιάδης, ο οποίος επανεκλέχθηκε στη θέση τού Προέδρου της Δημοκρατίας με ποσοστό 55,99%, ενώ ο ανθυποψήφιός του Σταύρος Μαλάς έλαβε 44,01%.