Καθήλωση χιλιάδων οχημάτων λόγω Takata

Αναστάτωση και αβεβαιότητα επικρατεί στην αγορά, καθώς χιλιάδες οχήματα που κυκλοφορούν στην Κύπρο είναι εξοπλισμένα με ακατάλληλους και επικίνδυνους αερόσακους.

Η πρόταση για τροποποίηση του Περί Έγκρισης Τύπου Οχημάτων Νόμου, που αφορά στην εισαγωγή ρυθμίσεων ώστε να θεσπιστεί διαδικασία για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οχήματα υπόκεινται σε ανάκληση, θα βρεθεί εκ νέου στην Ολομέλεια της Βουλής.

Μετά από μία μαραθώνια συνεδρίαση, οι βουλευτές περιορίστηκαν μόνο στις τοποθετήσεις επί του θέματος για ανάκληση μηχανοκίνητων οχημάτων με ελαττωματικούς αερόσακους Takata και τελικά αποφάσισαν να αναβάλουν την ψήφιση της πρότασης. Υπέρ της αναβολής τάχθηκαν 35 βουλευτές και εναντίον 7.

Θα συνέλθει εκτάκτως για άλλη μια φορά η Επιτροπή Μεταφορών την ερχόμενη Δευτέρα και ακολούθως θα τεθεί εκ νέου η πρόταση νόμου σε ψήφιση στην επόμενη Ολομέλεια, πριν από την έναρξη της συζήτησης για τους προϋπολογισμούς.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Επιτροπής θα γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει τις ανακλήσεις αυτοκινήτων, λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο ακινητοποίησης δεκάδων χιλιάδων οχημάτων με προβληματικούς αερόσακους. Η ανησυχία επικεντρώνεται κυρίως σε θέματα ασφάλειας, ιδιαίτερα σε παλαιότερα οχήματα που είναι εξοπλισμένα με ελαττωματικούς αερόσακους.

Κοινός στόχος είναι με τις νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες να ενισχυθεί η ασφάλεια στους δρόμους και να διασφαλιστεί ότι οι ιδιοκτήτες και οι επιβάτες των οχημάτων παραμένουν προστατευμένοι.

Τι προβλέπει ο νόμος

Η νομοθεσία περιλαμβάνει αυστηρά μέτρα ασφαλείας για όσους εμπλέκονται στη διαδικασία κυκλοφορίας αυτοκινήτων, είτε πρόκειται για διανομείς που συνεργάζονται με εταιρείες νέων οχημάτων είτε για εισαγωγείς μεταχειρισμένων οχημάτων από χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες είτε ακόμα και για ιδιώτες που εισάγουν αυτοκίνητα με πρόθεση να τα πωλήσουν αργότερα.

Κατ’ αρχάς, η νομοθεσία προβλέπει ότι οι αντιπροσωπίες είναι υπεύθυνες να ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες οχημάτων για την ύπαρξη ελαττωματικών αερόσακων.

Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, για την πρόληψη μελλοντικών προβλημάτων θα τηρείται μητρώο, ενώ πριν από την εγγραφή ή τη μεταβίβαση ενός οχήματος, απαιτείται η προσκόμιση ειδικής βεβαίωσης μαζί με τα υπόλοιπα δικαιολογητικά στο Τμήμα Οδικών Μεταφορών, για να εξασφαλιστεί ότι δεν θα κυκλοφορούν αυτοκίνητα υπό καθεστώς ανάκλησης στους δρόμους της Κύπρου.

Την ευθύνη για την αντικατάσταση εξαρτημάτων φέρει ο διανομέας που έχει σύμβαση με τον κατασκευαστή. Ο τελευταίος καλύπτει τα έξοδα για την αλλαγή των ελαττωματικών εξαρτημάτων, τα εργατικά και τη μεταφορά. Το πρόβλημα με τους αερόσακους της Takata αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, ενώ έχει προκύψει και άλλη εταιρεία, που εμπλέκεται σε ανάκληση 52 εκατομμυρίων οχημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η νομοθεσία, εφόσον ψηφιστεί, θα έχει ισχύ από τις 31 Ιανουαρίου του νέου έτους, ώστε να προετοιμαστεί η αγορά, οι πολίτες αλλά και οι εταιρείες.

Το μέγεθος του προβλήματος

Η κατάσταση χαρακτηρίζεται από τους αρμόδιους επείγουσα, καθώς αφορά και έναν μεγάλο αριθμό εισαγόμενων μεταχειρισμένων οχημάτων, που κατατάσσονται στην λίστα των «γκρίζων οχημάτων», λόγω του κενού που υπάρχει στην αλυσίδα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το Τμήμα Οδικών Μεταφορών απέστειλε επιστολή από τις αρχές Νοεμβρίου ζητώντας απ’ όλους τους αντιπροσώπους να ενημερώσουν σχετικά με οποιαδήποτε ανάκληση αφορά τα μοντέλα που εκπροσωπούν είτε πρόκειται για εισαγόμενα είτε για καινούργια αυτοκίνητα.

Μέχρι στιγμής, η αντιπρόσωπος της Mazda στην Κύπρο επικοινώνησε με τον κατασκευαστή και παρείχε πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στην ιστοσελίδα του ΤΟΜ. Η ανάκληση πέραν των έντεκα χιλιάδων Mazda Demio αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος και τη σημασία της έγκαιρης και σαφούς ενημέρωσης των καταναλωτών για θέματα ασφάλειας.

Ορισμένοι αντιπρόσωποι φάνηκαν πιο διστακτικοί λόγω διαφορετικής ερμηνείας του ισχύοντος κανονισμού. Η πρόταση νόμου αποσαφηνίζει τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά την ενημέρωση των καταναλωτών και την επίλυση έκτακτων θεμάτων ασφάλειας.

Δυσκολίες και ανάγκη για οργάνωση

Είναι γεγονός πως η ίδια η διαδικασία αντικατάστασης των αερόσακων απαιτεί χρόνο και εξειδικευμένο προσωπικό. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να γίνει άμεσα, λόγω του μεγάλου όγκου των οχημάτων που επηρεάζονται.

Όπως πληροφορείται η «Σ», μερικές εταιρείες έχουν ξεκινήσει τη δημιουργία υποδομών και τη στελέχωση με εξειδικευμένους τεχνικούς, ώστε να επιταχυνθεί η αντικατάσταση των αερόσακων.

Προχωρούν επίσης σε παραγγελίες ανταλλακτικών για να καλυφθεί η αυξημένη ζήτηση, αλλά παρατηρούνται καθυστερήσεις λόγω του ότι οι αερόσακοι εισάγονται μόνο μέσω πλοίου, καθώς ενέχουν κίνδυνο έκρηξης.

Για να επιλυθεί αυτό το σύνθετο πρόβλημα απαιτείται συνεργασία απ’ όλες τις πλευρές, δηλαδή του καταναλωτές, τους αντιπροσώπους και την Πολιτεία. Η επικοινωνία των ιδιοκτητών των οχημάτων με την εταιρεία είναι ζωτικής σημασίας.

Οι αρμόδιοι, πάντως, βλέπουν το ζήτημα που προέκυψε και σαν εμπειρία που θα χρησιμεύσει ως πολύτιμο μάθημα για την αποτελεσματική διαχείριση παρόμοιων προκλήσεων στο μέλλον.

«Θα πάρει χρόνια»

Η αντικατάσταση των ελαττωματικών εξαρτημάτων που υπόκεινται σε ανακλήσεις δεν μπορεί να ολοκληρωθεί άμεσα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εισαγωγέων Μηχανοκίνητων Οχημάτων.

Προειδοποίησε ότι η εφαρμογή του νόμου θα προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, με κυριότερο την πιθανότητα μακροχρόνιας ακινητοποίησης μεγάλου αριθμού οχημάτων, είτε πρόκειται για ανακλήσεις που αφορούν ζητήματα ασφάλειας είτε για άλλα προβλήματα.

Όπως εξήγησε αρμόδιος στη «Σ», η διαδικασία αντικατάστασης των εξαρτημάτων θα διαρκέσει χρόνια, διευκρινίζοντας ότι οι πολίτες μπορεί λανθασμένα να πιστεύουν πως τα ελαττωματικά εξαρτήματα θα αντικατασταθούν άμεσα.

Οι εισαγωγείς κάνουν έκκληση να γίνουν αλλαγές στη νομοθεσία που θα λαμβάνουν υπόψη πρακτικά ζητήματα, όπως η κατηγοριοποίηση των ανακλήσεων ανάλογα με το επίπεδο επικινδυνότητας.

Εγείρουν επίσης και το ζήτημα που αφορά την αδυναμία τήρησης του αυστηρού χρονικού περιθωρίου των πέντε ημερών που απαιτείται για την έκδοση πιστοποιητικού από τους γενικούς διανομείς, επισημαίνοντας ότι δεν έχει γίνει επαρκής αξιολόγηση του φόρτου εργασίας που συνεπάγεται αυτή η διαδικασία.

Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχία για τον κίνδυνο ακινητοποίησης μεγάλου αριθμού αυτοκινήτων, λόγω των εξαιρετικά περιορισμένων χρονοδιαγραμμάτων που προβλέπονται για όλες τις ανακλήσεις, ανεξαρτήτως σοβαρότητας.

Εξετάζουν μέτρα στήριξης

Το Υπουργείο Μεταφορών εξετάζει διάφορα μέτρα κοινωνικής πολιτικής προς τους ιδιοκτήτες οχημάτων, τα οποία επηρεάζονται από τις ανακλήσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Σ», αυτά τα μέτρα πιθανόν να περιλαμβάνουν επιδοτήσεις ή κάλυψη μέρους των εξόδων αντικατάστασης των αερόσακων. Την ίδια ώρα, στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η παροχή δωρεάν μεταβατικών μεταφορών.

Όσον αφορά το ενδεχόμενο επιστροφής χρημάτων από άδειες κυκλοφορίας σε περίπτωση ακινητοποίησης οχημάτων, η Κυβέρνηση εξετάζει τρόπους ώστε να προβλέπεται η επιστροφή ανάλογα με την περίπτωση ακινητοποίησης.

Πάντως, το Υπουργείο Μεταφορών βλέπει θετικά τη διαβάθμιση των ανακλήσεων, αν οι διανομείς μπορούν να παρέχουν τέτοιου είδους αξιολόγηση. Είναι αισιόδοξο πως, αν παρουσιαστούν τεχνικές ή πρακτικές δυσκολίες, θα αντιμετωπιστούν άμεσα και αποτελεσματικά.

Με… χρέωση ο έλεγχος

Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή διερευνά τις χρεώσεις που επιβάλλονται για τον έλεγχο και την αντικατάσταση ελαττωματικών αερόσακων Takata.

Όπως πληροφορείται η «Σ», η διερεύνηση αφορά τόσο καταγγελίες καταναλωτών όσο και αυτεπάγγελτες έρευνες για πιθανή παραβίαση της νομοθεσίας περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών από δύο συγκεκριμένες εταιρείες που επιβάλλουν χρεώσεις. Αξίζει ν’ αναφερθεί πως οι περισσότερες εταιρείες δεν χρεώνουν για την αντικατάσταση και ότι η Υπηρεσία εξετάζει ειδικά αυτές τις δύο περιπτώσεις.

Οι εταιρείες αυτές έχουν ήδη ειδοποιηθεί και η Υπηρεσία αναμένει τις απαντήσεις τους για να προχωρήσει στα επόμενα βήματα.

Καταγγελίες από πολίτες, που έφτασαν στη «Σημερινή», κάνουν λόγο για χρεώσεις που φτάνουν μέχρι τα 160 ευρώ για τη διενέργεια ελέγχου. Διευκρινίζεται ότι η ενημέρωση που υπάρχει είναι πως οι χρεώσεις σχετίζονται με τις εργατοώρες και τα έξοδα διαχείρισης.

Η Υπηρεσία αναμένεται να καταλήξει σε συμπεράσματα για το ζήτημα των χρεώσεων μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Ποιος θ’ αναλάβει την ευθύνη;

Το ζήτημα των ελαττωματικών αερόσακων Takata και οι επιπτώσεις στους κατόχους οχημάτων στην Κύπρο απαιτούν άμεσες και αποφασιστικές ενέργειες.

Αν και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες βρίσκονται σε εξέλιξη, η κατάσταση παραμένει προβληματική λόγω καθυστερήσεων, αντικρουόμενων συμφερόντων και ανεπαρκούς συντονισμού. Είναι πλέον σαφές ότι η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται επ’ αόριστον μεταξύ της Πολιτείας και των εισαγωγέων.

Οι αρμόδιοι οφείλουν να εφαρμόσουν αυστηρά μέτρα και να διασφαλίσουν ότι οι αντιπρόσωποι και οι κατασκευαστές τηρούν τις υποχρεώσεις τους, καλύπτοντας πλήρως τις ανάγκες των πολιτών.

Παράλληλα, οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται έγκαιρα και με διαφάνεια, χωρίς επιπλέον οικονομική επιβάρυνση. Αν η κατάσταση συνεχιστεί όπως έχει, με διαβουλεύσεις επί διαβουλεύσεων και από αναβολή σε αναβολή, το ερώτημα που παραμένει είναι ποιος τελικά θ’ αναλάβει την ευθύνη για τη διασφάλιση της οδικής ασφάλειας και την προστασία των πολιτών.