Ο Άγνωστος Στρατιώτης αποκαλύπτει το γνωστό ρήγμα Μητσοτάκη - Δένδια

Η πρόσφατη αντιπαράθεση μεταξύ του Πρωθυπουργού της Ελλάδας Κυριάκου Μητσοτάκη και του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, για την προστασία του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου στις βαθύτερες διαφορές εντός της ελληνικής Κυβέρνησης που αγγίζουν και βαθύτερα ζητήματα φιλοσοφίας αναφορικά με τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας.

Η τροπολογία, η οποία ψηφίστηκε αυτήν τη βδομάδα στη Βουλή με 159 ψήφους, μεταφέρει την αρμοδιότητα φύλαξης του μνημείου από τις Ένοπλες Δυνάμεις στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, με στόχο την αποτροπή διαδηλώσεων και διαμαρτυριών στον χώρο.

Ανταλλαγή ανακοινώσεων και νομικές κινήσεις

Ο Δήμος Αθηναίων ανακοινώνει προσφυγή στη Δικαιοσύνη για την ανάθεση της καθαριότητας του χώρου σε ιδιώτη, ενώ το Μέγαρο Μαξίμου επιμένει ότι η καθαριότητα είναι μέρος της φροντίδας που ανήκει στο Υπουργείο Άμυνας. Μετά από άκαρπη συνάντηση στο Πεντάγωνο, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας ανακοίνωσε ότι η ευθύνη για τη φροντίδα του Μνημείου ανήκει πλέον αποκλειστικά στην Κυβέρνηση, με το σχόλιο «Καλή τους τύχη». Το ΥΠΕΘΑ απάντησε ότι θα αναθέσει την καθαριότητα σε τρίτο, για όσο χρόνο απαιτηθεί, διατηρώντας τη θέση ότι η αρμοδιότητα ανήκει στον Δήμο. Σε απάντηση, ο Δήμος Αθηναίων ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει στα δικαστήρια, καθώς η ανάθεση σε ιδιώτη θεωρείται αντισυνταγματική.

Την ίδια ώρα, ο Μητσοτάκης και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ισχυρίζονται ότι η καθαριότητα είναι μέρος της φροντίδας και επομένως ανήκει στο ΥΠΕΘΑ.

Η απουσία - μήνυμα του Δένδια

Πάντως, την ώρα που στη Βουλή άναβαν τα αίματα, ο Υπουργός Άμυνας βρισκόταν λίγα μέτρα πιο πέρα, στο «Μεγάλη Βρετανία», εκπροσωπώντας τον Πρωθυπουργό σε εκδήλωση των Ενόπλων Δυνάμεων για το στρατιωτικό ημερολόγιο του ’40. Δύσκολο, πάντως, να πιστέψει κανείς πως το timing ήταν τυχαίο.

Ο Δένδιας, ως αρμόδιος Υπουργός, υπέγραψε την τροπολογία, αλλά στη συνέχεια εξέφρασε δημόσια επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι το μνημείο συμβολίζει την εθνική ενότητα και όχι πολιτική αντιπαράθεση.

Αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τον Μητσοτάκη να δηλώνει ότι ο Δένδιας «δεν εξέφρασε καμία διαφωνία» και ότι θα ψηφίσει την τροπολογία, επιχειρώντας να αμβλύνει τις εντυπώσεις.

Η μεγάλη εικόνα

Η κόντρα αυτή δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εσωκομματικών εντάσεων στη Νέα Δημοκρατία (ΝΔ), με φόντο άλλα ζητήματα όπως η διαχείριση του μεταναστευτικού, οι σχέσεις με την Τουρκία και η εσωτερική ισορροπία δυνάμεων.

Ο Δένδιας έχει ιστορικά διαφοροποιηθεί σε θέματα όπως η εξωτερική πολιτική, π.χ. στάση απέναντι στην Τουρκία και η στρατιωτική πολιτική, ενώ πρόσφατα υπήρξε «κόντρα» με τον Υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, όπου ο Μητσοτάκης λειτούργησε ως «πυροσβέστης».

Τα κυρίαρχα αφηγήματα

Σύμφωνα με τα όσα δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό Τύπο, τα κυρίαρχα αφηγήματα γύρω από την κόντρα μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

Εσωκομματική Διαδοχή και Ηγεμονία

Ο Δένδιας εμφανίζεται ως πιθανός διάδοχος του Μητσοτάκη, διαφοροποιούμενος για να κερδίσει υποστήριξη από το κεντροδεξιό και παραδοσιακό κομμάτι της ΝΔ. Αφηγήματα όπως «ο Δένδιας αποκτά προφίλ επόμενου ηγέτη» κυριαρχούν, με αναφορές στον φόβο Μητσοτάκη για αντιδράσεις από το «κόμμα Σαμαρά».

Αυτό το αφήγημα ενισχύεται από παλαιότερες δηλώσεις Δένδια για το μεταναστευτικό, όπου κατηγορήθηκε για «εθνομηδενισμό» από ακροδεξιά στελέχη.

Διαφοροποίηση για επικοινωνιακούς λόγους

Ο Δένδιας παίρνει αποστάσεις από «τοξικές» πολιτικές του Μητσοτάκη (π.χ. διχασμός, σκληρή γραμμή σε διαδηλώσεις), αλλά εσωτερικά παραμένει πιστός. Αυτό φαίνεται ως στρατηγική για να φανεί «πιο σοβαρός» και να κερδίσει ψήφους σε μελλοντική ηγετική κούρσα το 2027. Η απουσία του Δένδια από την ομιλία Μητσοτάκη στη Βουλή ενίσχυσε αυτό το αφήγημα.

Κυβερνητική αδυναμία και αυταρχισμός

Η Αντιπολίτευση (π.χ. ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ) βλέπει την κόντρα ως σημάδι βαθιάς κρίσης στη ΝΔ, με τον Μητσοτάκη «στριμωγμένο» και ανίκανο να ελέγξει το κόμμα του.

Εξωτερικές προεκτάσεις

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προεκτάσεις είναι η ανάγνωση που θέλει τον Δένδια να δείχνει προτίμηση στην αμερικανοκεντρική προσέγγιση (ΗΠΑ-Ισραήλ) έναντι της «βρυξελλοκεντρικής» πολιτικής Μητσοτάκη, ειδικά σε αμυντικά ζητήματα όπως drones και Τουρκία.

Τα δύο «δόγματα» για

ελληνική εξωτερική πολιτική

Η πιο πάνω ενδιαφέρουσα αλλά ουσιαστική αντιπαράθεση έχει ως υπόβαθρο τον προσανατολισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών και νυν Υπουργός Άμυνας θεωρείται πως εκφράζει μια πιο «αμερικανικοκεντρική» αντίληψη, ρεαλιστική, αμυντικά προσανατολισμένη και εστιασμένη στις στρατηγικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Αντιθέτως, ο Έλληνας Πρωθυπουργός επιδιώκει μια «βρυξελλοκεντρική» πορεία, με έμφαση στη θεσμική ενσωμάτωση και στα κέντρα αποφάσεων της Ε.Ε.

Ο Δένδιας, με τις ισχυρές του σχέσεις στο State Department και τη στενή συνεργασία με το Πεντάγωνο κατά την περίοδο 2019–2023, προβάλλει την ανάγκη συνέχειας του ελληνοαμερικανικού άξονα και της «τριμερούς σταθερότητας» Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Η οπτική του δίνει προτεραιότητα στη γεωπολιτική ασφάλεια έναντι της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, θεωρώντας ότι οι μεγάλες αποφάσεις για την Ανατολική Μεσόγειο εξακολουθούν να λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον.

Αντίθετα, ο Μητσοτάκης επιχειρεί να διατηρήσει την Ελλάδα στον σκληρό πυρήνα της Ε.Ε. με αγαστές σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο, επενδύοντας στην «ευρωπαϊκή αυτονομία» και στις πρωτοβουλίες άμυνας και ενέργειας που προωθούν Παρίσι και Βρυξέλλες. Με ορίζοντα την επόμενη ευρωπαϊκή προεδρία και την αναθεώρηση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας, ο Μητσοτάκης επιδιώκει να εμφανίσει την Αθήνα ως αξιόπιστο διαμορφωτή της ευρωπαϊκής στρατηγικής - όχι απλώς ως προέκταση των ΗΠΑ. Έτσι κι αλλιώς οι φήμες οργιάζουν για το ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ δεν βλέπει με καλό μάτι την Πρωθυπουργία Μητσοτάκη

Η στάση απέναντι στην Τουρκία

Η διαφορά φιλοσοφίας αποτυπώνεται και στις επιμέρους περιοχές: απέναντι στην Τουρκία, ο Δένδιας επιμένει πιο έντονα στη «διπλωματία αποτροπής» με ισχυρές συμμαχίες και σαφή μηνύματα ισχύος, ενώ ο Μητσοτάκης προτάσσει τη λογική των ευρωπαϊκών μηχανισμών επιρροής. Στο ουκρανικό ζήτημα, ο πρώην ΥΠΕΞ υποστηρίζει τη σταθερή ατλαντική γραμμή, ενώ το Μαξίμου προβάλλει την ευρωπαϊκή ανάγκη «στρατηγικής ισορροπίας» απέναντι στη Ρωσία.

Στο μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου και ειδικά ως προς την Κύπρο και το Ισραήλ, η γραμμή Δένδια φαίνεται να παραμένει πιο ενεργή και πρακτική, ενώ η γραμμή Μητσοτάκη περισσότερο θεσμική και «πολυμερής». Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ερμηνεύεται η πρωτοβουλία Μητσοτάκη για Διάσκεψη 5Χ5 στην Ανατολική Μεσόγειο, για την οποία ο Δένδιας δεν τοποθετήθηκε ακόμη ξεκάθαρα και ανοιχτά.