Έκπτωτος ο Τυχικός:  Το χρονικό, τα σενάρια διαδοχής και η επόμενη μέρα

Η απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Κύπρου να προχωρήσει στην έκπτωση του Μητροπολίτη Πάφου Τυχικού αποτέλεσε κορύφωση μιας μακράς πορείας αντιπαραθέσεων, διαφορών και θεολογικών αποκλίσεων. Το γεγονός αυτό δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική διοικητική διευθέτηση, αλλά έχει σημαντικές προεκτάσεις για τη συνοχή της Εκκλησίας και την πνευματική της πορεία στον 21ον αιώνα.

Η αρχή της σύγκρουσης και η απομόνωση

Η απαρχή της σύγκρουσης τοποθετείται χρονικά στην περίοδο που προηγήθηκε της επίσημης ανακοίνωσης για τη μεταφορά της κάρας του Αποστόλου Παύλου από το Βατικανό στην Πάφο. Το γεγονός, που είχε συμφωνηθεί από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄ και τον Πάπα, θεωρήθηκε ιστορικής σημασίας. Ωστόσο, ο Μητροπολίτης Τυχικός εξέφρασε έντονες αντιρρήσεις, χαρακτηρίζοντας τον Πάπα αιρετικό και αρνούμενος να παραστεί ή να δεχτεί το ιερό λείψανο στην επαρχία του. Αυτή η στάση θεωρήθηκε ευθεία αμφισβήτηση της απόφασης της Ιεράς Συνόδου και του πνεύματος ενότητας, με το οποίο είχε οργανωθεί το προσκύνημα.
Η στάση του Μητροπολίτη δεν περιορίστηκε στο συγκεκριμένο επεισόδιο. Σε σειρά δημόσιων δηλώσεών του διατύπωσε απόψεις που προκάλεσαν ευρύτερη αίσθηση και ανησυχία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η άποψή του ότι τα αναψυκτικά είναι “δαιμονικά”, αλλά και η αυστηρή του θέση ενάντια σε γάμους μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών. Οι δηλώσεις αυτές ενίσχυσαν την εικόνα ενός ιεράρχη που λειτουργούσε με ιδιομορφία και θεολογική αυστηρότητα, αποκομμένος από τη γραμμή της Συνόδου.

Ο ρόλος του Αρχιεπισκόπου και της Ιεράς Συνόδου

Ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος, προσπαθώντας να διατηρήσει την ενότητα, αρχικά κινήθηκε με μετριοπάθεια. Παρόλα αυτά, σε συνέντευξή του εξέφρασε τη βαθιά του απογοήτευση για τις ακραίες θέσεις του Μητροπολίτη Πάφου, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν θα επιστρέψουμε στον σκοταδισμό». Η απουσία επικοινωνίας μεταξύ των δύο ανδρών ήταν πλέον εμφανής. Ο Αρχιεπίσκοπος αποκάλυψε ότι απέφευγε να επισκέπτεται τη Μητρόπολη Πάφου, καθώς ένιωθε ανεπιθύμητος. Η εκκλησιαστική απομόνωση του Μητροπολίτη Τυχικού ήταν πλέον γεγονός.
Η Ιερά Σύνοδος, ενώπιον της κλιμακούμενης κρίσης, αναγκάστηκε να ενεργήσει. Η έκπτωση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν έγινε αψήφιστα. Ήταν αποτέλεσμα προβληματισμού και συνεχών παραινέσεων για μεταστροφή στάσης. Όταν αυτές δεν απέδωσαν, ενεργοποιήθηκε η θεσμική διαδικασία.

Οι λόγοι που οδήγησαν στην έκπτωση του Τυχικού

1.  Ο Μητροπολίτης Τυχικός υποστήριζε αποτειχισμένους, οι οποίοι δεν μνημονεύουν τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου και τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Μάλιστα χειροτόνησε κάποιον και τον έστειλε στους αποτειχισμένους στη Θεσσαλονίκη.
2. Συνέχισε να ζητά το αναβάπτισμα Καθολικών και Προτεσταντών ως προϋπόθεση τέλεσης γάμου με Ορθόδοξο Χριστιανό, τη στιγμή που όλες οι Ορθόδοξες Εκκλησίες ανά τον κόσμο δέχονται κανονικά τους Καθολικούς και τους Προτεστάντες επειδή βαπτίστηκαν στο όνομα της Αγίας Τριάδας.
3. Ο τρίτος λόγος αφορά τα εγκαίνια εκκλησίας στο χωριό του, τα Μέσανα, την οποία αφιέρωσε σε μη αγιοκαταταγμένο, που είναι ο πατήρ Νεκτάριος Βιτάλης, ο οποίος πέθανε πριν από μερικά χρόνια και δεν ανακηρύχθηκε άγιος από την Εκκλησία.


Η πλήρωση του θρόνου και τα… σενάρια διαδοχής 

Μιλώντας στη «Σημερινή» τόσο ο εκπρόσωπος Τύπου της Αρχιεπισκοπής, Χριστάκης Ευσταθίου, όσο και ο γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Θεολόγων, Γιάννης Αντωνιάδης, έδωσαν τα δικά τους φώτα σε ό,τι αφορά την επόμενη μέρα και τη διαδικασία πλήρωσης του θρόνου. Οι διαδικασίες προβλέπονται από τον Καταστατικό Χάρτη, με τον νυν Αρχιεπίσκοπο σε ρόλο Τοποτηρητή να αναμένεται να αποστείλει δύο εγκυκλίους. Η μία προς τους εφημέριους που θα κληθούν να καταρτίσουν τους εκλογικούς καταλόγους, ώστε να γίνει η ψηφοφορία για το Τριπρόσωπο. Η δεύτερη προς όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας και στην οποία θα ορίζεται η ημερομηνία που θα ψηφίσουν. 

Η όλη διαδικασία -χωρίς το πλαίσιο να είναι ιδιαίτερα αυστηρό- αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες 40 ημέρες. Ποιοι όμως έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν την εκλογή τους στον θρόνο του Μητροπολίτη; Ουσιαστικά όλοι οι Επίσκοποι ή, καλύτερα, όσοι έχουν τα προσόντα σύμφωνα με το άρθρο 30 του Καταστατικού Χάρτη. Άγαμοι κληρικοί, πρεσβύτεροι διάκονοι που θα πρέπει να είναι κάτοχοι πτυχίου Θεολογίας, θα πρέπει να έχουν συμπληρώσει δεκαετή υπηρεσία με την ιδιότητα του κληρικού ή μοναχού, καθώς και να έχουν συμπληρώσει το 35ο έτος της ηλικίας τους. 

Το Τριπρόσωπο θα αναδειχθεί με μυστική ψηφοφορία, δηλαδή οι τρεις με τους περισσότερους ψήφους θα τεθούν ενώπιον της Ιεράς Συνόδου. Ακολούθως, θα ψηφιστεί ποιος προκρίνεται εντός της Συνόδου και θα επιλεγεί μόνο εάν υπάρξει απόλυτη πλειοψηφία. Εάν όχι, τότε οι δύο εκ των τριών -που συγκέντρωσαν τις περισσότερες ψήφους- τίθενται εκ νέου σε ψηφοφορία με απλή πλειοψηφία. 

Σε ό,τι αφορά τα σενάρια διαδοχής, στο παρόν στάδιο δεν παίζει δυνατά κάποιο όνομα. Πάντως, από εκκλησιαστικούς κύκλους τονίζεται ότι δεν αποκλείεται τον θρόνο να επαναδιεκδικήσουν τόσο ο Αρχιμανδρίτης Ιωάννης Ιωάννου, όσο και ο πατήρ Γεώργιος Χριστοδούλου, Αρχιγραμματέας της Συνόδου. Στο κάδρο βρίσκονται τα ονόματα των Χωρεπισκόπων Καρπασίας, Μεσαορίας αλλά και Αρσινόης, χωρίς ν’ αποκλείεται οι ενδιαφερόμενοι ν’ αυξηθούν στην πορεία. 


Η επόμενη μέρα για Τυχικό 

Αυτό που τονίζεται πάντως και αποτελεί σημείο αναφοράς στην απόφαση της Ιεράς Συνόδου είναι ότι, παρά την έκπτωσή του, ο Τυχικός αφενός παραμένει Επίσκοπος -δηλαδή δεν καθαιρείται- και αφετέρου αναμένεται να πάρει άλλο τίτλο. Για να συμβεί όμως αυτό, θα πρέπει ο έκπτωτος τέως Μητροπολίτης ν’ απολογηθεί. Ουσιαστικά, μέσω γραπτής δήλωσής του θα πρέπει να αποκηρύξει αποτειχιστικά στοιχεία και ομάδες. Σε περίπτωση που δεν το πράξει, η Ιερά Σύνοδος θα συνεδριάσει εκ νέου. Πάντως, από τις πρώτες δηλώσεις και πληροφορίες, ο Τυχικός δεν φαίνεται διατεθειμένος να τραβήξει περισσότερο το σχοινί, έχοντας ήδη δείξει τάσεις μεταμέλειας. 


Οι θεολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις 

Η συγκεκριμένη υπόθεση ανέδειξε ένα βαθύτερο ρήγμα στους κόλπους της Εκκλησίας της Κύπρου. Από τη μια βρίσκεται η πτέρυγα που τάσσεται υπέρ της θεολογικής αυστηρότητας και της διατήρησης παραδοσιακών αξιών με απόλυτο τρόπο. Από την άλλη εκφράζεται μια πιο μετριοπαθής προσέγγιση, που αντιλαμβάνεται την Ορθοδοξία όχι ως φρούριο απομόνωσης, αλλά ως ζωντανό σώμα διαλόγου και πνευματικής διακονίας.
Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος διακήρυξε ότι δεν θα επιτρέψει σχίσμα στην Εκκλησία, στέλνοντας μήνυμα ενότητας αλλά και αποφασιστικότητας. Σε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει κρίσεις ταυτότητας και μεταβαλλόμενες αξίες, η Εκκλησία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ακρίβεια της πίστης και τη φιλανθρωπία του λόγου της.