5 μύθοι και αλήθειες για τις οικογενειακές επιχειρήσεις: Χτίζοντας ανάπτυξη με διαρκή αξία

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποτελούν τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας. Δημιουργούν θέσεις εργασίας και τροφοδοτούν την καινοτομία. Ωστόσο, παρά τη δυναμική τους, συχνά περιβάλλονται από μύθους και στερεότυπα, που επηρεάζουν τόσο την εικόνα όσο και τις στρατηγικές αποφάσεις τους.

Το Global Family Business Report 2025, από το STEP Project Global Consortium και την KPMG Private Enterprise, ρίχνει φως στο τι πραγματικά οδηγεί στην επιτυχία των οικογενειακών επιχειρήσεων. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από σχεδόν 2.700 εταιρείες σε 80 χώρες και ανέδειξε πώς η διακυβέρνηση, η βιωσιμότητα, οι αξίες και η μακροπρόθεσμη στρατηγική αποτελούν θεμέλια ουσιαστικής ανάπτυξης.

Πιο κάτω παρουσιάζονται πέντε μύθοι και αλήθειες που δείχνουν τον δρόμο προς την επιτυχία.

Μύθος 1: Η ανάπτυξη στις οικογενειακές επιχειρήσεις αφορά μόνο τα κέρδη

Αλήθεια: Η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο σε νούμερα - είναι good growth, που συνδυάζει σκοπό, ανθρώπους και κληρονομιά.

Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, η επιτυχία σπάνια περιορίζεται στα οικονομικά αποτελέσματα. Το good growth σημαίνει ανάπτυξη ευθυγραμμισμένη με τις οικογενειακές αξίες, χωρίς περιττές συγκρούσεις και με μακροπρόθεσμη προοπτική.

Η έκθεση του 2025 δείχνει ότι ανάπτυξη χωρίς σκοπό υπονομεύει την εμπιστοσύνη και αποδυναμώνει τόσο το οικονομικό όσο και το κοινωνικό κεφάλαιο. Αντίθετα, όταν συνδυάζονται καινοτομία, κοινωνική προσφορά και διαφοροποίηση, η επιχείρηση ενισχύει ταυτόχρονα και την οικονομική της θέση και την οικογενειακή της κληρονομιά.

Με απλά λόγια: το πώς αναπτύσσεται μια εταιρεία είναι εξίσου σημαντικό με το πόσο.

Μύθος 2: Οι οικογενειακές επιχειρήσεις λειτουργούν καλύτερα χωρίς τυπικές δομές διακυβέρνησης

Αλήθεια: Τα επίσημα συμβούλια και η θεσμοθετημένη διακυβέρνηση ενισχύουν την απόδοση και μειώνουν τις συγκρούσεις.

Η εικόνα της οικογενειακής επιχείρησης με άτυπες συναντήσεις και αποφάσεις βάσει ιεραρχίας υπάρχει. Όμως οι πιο επιτυχημένες εταιρείες ακολουθούν άλλη πορεία.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 67% των κορυφαίων οικογενειακών επιχειρήσεων διέθεταν επίσημα συμβούλια, με ανεξάρτητα μέλη (μία στις τέσσερεις θέσεις) και ισχυρή συμμετοχή γυναικών (σχεδόν το ένα τρίτο).

Η διακυβέρνηση προσφέρει διαφάνεια, μειώνει τις αντιπαραθέσεις και ενισχύει τη μακροπρόθεσμη στρατηγική. Δεν περιορίζει την ευελιξία· αντίθετα, θεμελιώνει λογοδοσία και σταθερότητα που διατηρούν την ανθεκτικότητα διαγενεακά.

Μύθος 3: Η βιωσιμότητα είναι πολυτέλεια, όχι εργαλείο απόδοσης

Αλήθεια: Η βιωσιμότητα ενισχύει την απόδοση και βελτιώνει τη φήμη.

Για πολλούς, η βιωσιμότητα μοιάζει με δευτερεύον επικοινωνιακό εργαλείο. Στην πράξη, είναι πλέον βασικός μοχλός επιτυχίας.

Σχεδόν το 80% των οικογενειακών επιχειρήσεων που επένδυσαν σε ανθρώπους, κοινωνία και περιβάλλον κατέγραψαν αποδόσεις άνω του μέσου. Το 70% αυτών είχαν παράλληλα και επίσημα συμβούλια, αποδεικνύοντας τον δεσμό ανάμεσα στη σωστή διακυβέρνηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η βιωσιμότητα δεν είναι απλή λέξη-μόδα. Είναι προϋπόθεση ανθεκτικότητας, αξιοπιστίας και αξίας. Και για όσους θέλουν ν’ αφήσουν μακροχρόνια κληρονομιά, είναι το κλειδί για τη διαχρονικότητα.

Μύθος 4: Οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποφεύγουν τα επενδυτικά κεφάλαια και τις εξαγορές

Αλήθεια: Πολλές αξιοποιούν M&A και εξωτερικές επενδύσεις για στρατηγική ανάπτυξη.

Η παραδοσιακή εικόνα μιας κλειστής, αυτάρκους οικογενειακής επιχείρησης δεν ισχύει πλέον. Σήμερα, πολλές στρέφονται σε νέες συνεργασίες για να ενισχύσουν την ανάπτυξή τους.

Το private equity, για παράδειγμα, μπορεί ν’ αποτελέσει πολύτιμο σύμμαχο. Προσφέρει όχι μόνο κεφάλαια αλλά και τεχνογνωσία, δίκτυα και πρόσβαση στην αγορά. Φυσικά, η ταύτιση και η ευθυγράμμιση με τις οικογενειακές αξίες είναι προϋποθέσεις. Όταν όμως πληρούνται, το εξωτερικό κεφάλαιο μπορεί ν’ απογειώσει και τα οικονομικά αποτελέσματα και το μακροπρόθεσμο όραμα.

Μύθος 5: Η διαδοχή είναι το μοναδικό στοίχημα

Αλήθεια: Το ζητούμενο είναι η συνέχεια, όχι μόνο η διαδοχή.

Η μεταβίβαση ιδιοκτησίας σε επόμενες γενιές είναι σημαντική, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της μέτρο επιτυχίας. Οι σύγχρονες οικογενειακές επιχειρήσεις στοχεύουν σε κάτι πιο ουσιαστικό: διατήρηση σκοπού, αξιών και ανάπτυξης μέσα στον χρόνο.

Η έκθεση δείχνει ότι εταιρείες με έντονη διαγενεακή επιχειρηματικότητα είχαν 43% καλύτερη απόδοση από τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Οι επιτυχημένες οικογενειακές επιχειρήσεις δεν εστιάζουν μόνο στο “ποιος” θ’ αναλάβει, αλλά και στο “πώς” - διασφαλίζοντας ότι η καινοτομία, η στρατηγική και η διακυβέρνηση εξελίσσονται με κάθε νέα γενιά.

Η νέα έννοια της επιτυχίας

Το Global Family Business Report 2025 καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα: Οι οικογενειακές επιχειρήσεις που ξεχωρίζουν δεν κυνηγούν απλώς αριθμούς. Χτίζουν οργανισμούς με αξίες, ισχυρή διακυβέρνηση, σαφή σκοπό και προσαρμοστικότητα.

*Ο Ρένος Ιωαννίδης είναι Διοικητικός Σύμβουλος, Restructuring and Debt Advisory, Επικεφαλής τομέα Οικογενειακών Επιχειρήσεων, KPMG Κύπρου.

**Η Έλενα Παχίτα Γιακουμή είναι Senior Content Writer, Clients & Markets, KPMG Κύπρου.