Ρέστα Αβέρωφ για «προεδρία λύσης» και ποντάρισμα στην Κεντροαριστερά

«Με σημαδεμένες τράπουλες δεν ξαναπαίζω. Το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού». Η φράση του Αβέρωφ Νεοφύτου στο ΡΙΚ την Τετάρτη ήταν ίσως η σημαντικότερη πολιτική δήλωση της εβδομάδας για όσα συμβαίνουν στον Δημοκρατικό Συναγερμό. Όχι τόσο για όσα είπε, αλλά κυρίως για όσα επέλεξε να μην πει.

Ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα είναι υποψήφιος για την Προεδρία της Δημοκρατίας το 2028. Δεν έχει όμως πει ότι θα διεκδικήσει το χρίσμα του κόμματος του οποίου ηγήθηκε για μία δεκαετία. Και ενώ η Πινδάρου ανοίγει πλέον επισήμως τον δρόμο προς την εσωκομματική κάλπη, ο ίδιος εξακολουθεί να κρατά κλειστά τα χαρτιά του.

Η παρτίδα που δεν άρχισε

Δύο είναι οι βασικές διαδρομές που διαμορφώνονται για τον Αβέρωφ Νεοφύτου ενόψει της εσωκομματικής διαδικασίας του ΔΗΣΥ. Είτε να διεκδικήσει το χρίσμα απέναντι στην Αννίτα Δημητρίου και τον Γιώργο Παμπορίδη, είτε, μετά και την αναφορά του σε «σημαδεμένη τράπουλα», να μείνει εκτός διαδικασίας και να διατηρήσει την εξαγγελθείσα υποψηφιότητά του για το 2028. Στη δεύτερη περίπτωση, ο ΔΗΣΥ θα διαθέτει επίσημο υποψήφιο, ενώ ο τέως πρόεδρός του θα διεκδικεί την Προεδρία εκτός κομματικής διαδικασίας, απευθυνόμενος σε πολιτικό ακροατήριο το οποίο διεκδικεί, σε κάποιο βαθμό, παράλληλα και ο Νίκος Χριστοδουλίδης.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, μπήκε στον «χορό» και ο τέως Πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάδης, ζητώντας να προταχθεί η ενότητα έναντι των προσωπικών φιλοδοξιών, ενώ παλαιότερα στελέχη επιχειρούν να λειτουργήσουν πυροσβεστικά.

Από την κάλπη στην ψαροταβέρνα

Μία ημέρα μετά την εξαγγελία Αβέρωφ, η πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αννίτα Δημητρίου ανακοίνωσε ότι θέτει τον εαυτό της στην κρίση των μελών για το χρίσμα του κόμματος.

Την ίδια ώρα όμως ο Αβέρωφ, σε συνέντευξή του στο Philenews, αναφέρθηκε σε δείπνο πριν από τις βουλευτικές εκλογές, κατά το οποίο, στενός συνεργάτης της Αννίτας Δημητρίου μαζί με δημοσιογράφο, παρουσία της ίδιας, του ζήτησε να στηρίξει την επανεκλογή της στην Προεδρία της Βουλής, με αντάλλαγμα μελλοντική στήριξη της δικής του προεδρικής υποψηφιότητας.

Η δημοσκόπηση που ξεχείλισε το ποτήρι

Υπενθυμίζεται πως λίγους μήνες μετά τις Βουλευτικές, και συγκεκριμένα τον Ιούλιο, διενεργήθηκε για λογαριασμό του ΔΗΣΥ εσωτερική δημοσκόπηση, η οποία παρουσίαζε την Αννίτα Δημητρίου ως τη μόνη από τις υποψηφιότητες του κόμματος που, στα σενάρια που εξετάστηκαν, περνά στον δεύτερο γύρο των Προεδρικών.

Αυτή ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου αντέδρασε αρκετά έντονα στη συγκεκριμένη δημοσκόπηση. Σε συζήτησή του στο podcast του Φειδία Παναγιώτου ανέφερε ότι δεν είχε ενημερωθεί ούτε για τη διενέργεια ούτε για τα αποτελέσματα της έρευνας. Πρόσθεσε μάλιστα ότι η Αννίτα Δημητρίου δεν ζήτησε τη συναίνεση ή την άποψή του, ούτε συμμετείχε ο ίδιος στην επιλογή της εταιρείας που έκανε τη μέτρηση ή στη διαμόρφωση του ερωτηματολογίου.

Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να ερμηνεύεται η δήλωση του Αβέρωφ για «σημαδεμένες τράπουλες» και πως «ο προδομένος ποτέ δεν προδίδει». Αυτήν την επικαλέστηκε με παραινέσεις προς την Αννίτα εκείνη την περίοδο για «να κάτσει την μάππα χαμαί».

Παράταση μέχρι 26 Οκτωβρίου στους «μνηστήρες»

Την Παρασκευή, με ομόφωνη απόφαση του Πολιτικού Γραφείου η υποβολή υποψηφιοτήτων μετατέθηκε για τις 26 Οκτωβρίου, ενώ στις 8 Νοεμβρίου αποφασίζουν τα μέλη. Η Αννίτα Δημητρίου κατονόμασε τόσο τον Αβέρωφ Νεοφύτου όσο και τον Γιώργο Παμπορίδη, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι θα λάβουν υπόψη την απόφαση του Πολιτικού Γραφείου. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απάντησή της στις αιχμές Νεοφύτου περί «σημαδεμένης τράπουλας»: Συνέδεσε ευθέως την παράταση με τους «προβληματισμούς και τις ανησυχίες» που κατατέθηκαν και υπογράμμισε ότι όλοι έχουν δικαίωμα να είναι υποψήφιοι.

Με τον τρόπο αυτό η Πινδάρου επιχειρεί να θωρακίσει θεσμικά τη διαδικασία και να περιορίσει εκ των προτέρων τις αμφισβητήσεις για τους όρους της εσωκομματικής αναμέτρησης, αφήνοντας πλέον στους ίδιους τους ενδιαφερόμενους την ευθύνη της επόμενης κίνησης.

Παράλληλα, η Δημητρίου έκλεισε εκ νέου τη συζήτηση περί συμφωνίας στο επίμαχο δείπνο, δηλώνοντας ότι δεν υπήρξε «καμία συνδιαλλαγή, ανταλλαγή» ή δέσμευση προς τον Αβέρωφ Νεοφύτου και στέλνοντας το μήνυμα ότι «το κόμμα είναι υπεράνω προσώπων».

Τι αλλάζει για το χρίσμα του ΔΗΣΥ

Για πρώτη φορά, ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ για τις προεδρικές εκλογές θα επιλεγεί απευθείας από τη βάση του κόμματος, μετά την καταστατική αλλαγή του Φεβρουαρίου 2025. Μέχρι τότε, την επιλογή έκανε το Ανώτατο Συμβούλιο, κατόπιν πρότασης του Πολιτικού Γραφείου. Η νέα διαδικασία προβλέπει, ωστόσο, δύο σημαντικά φίλτρα: κάθε υποψήφιος χρειάζεται 500 υπογραφές, εκ των οποίων οι 100 από μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου, ενώ δικαίωμα ψήφου έχουν μέλη που βρίσκονται στο Κεντρικό Μητρώο τουλάχιστον 90 ημέρες πριν από την εκλογική διαδικασία και πληρούν τις υπόλοιπες καταστατικές προϋποθέσεις.

Αβέρωφ: «Δεν θα σας προδώσω ποτέ»

Με μήνυμα προς τον κόσμο του ΔΗΣΥ τοποθετήθηκε την Παρασκευή ο Αβέρωφ Νεοφύτου πριν από τη συνεδρία του Πολιτικού Γραφείου, αναφέροντας ότι λαμβάνει χιλιάδες μηνύματα στήριξης από Συναγερμικούς αλλά και πολίτες από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Κάνοντας αναφορά στην κοινή πορεία των 50 χρόνων της παράταξης, έστειλε παράλληλα μήνυμα με σαφείς πολιτικές αιχμές, δηλώνοντας ότι «δεν θα σας προδώσω ποτέ» και ότι «δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να προδώσει ξανά το κοινό μας όραμα και το σχέδιό μας για τον τόπο και τα παιδιά μας».

Το στοίχημα της εκλογικής βάσης

Πάντως, η δημόσια ανθρωπογεωγραφία των τελευταίων ημερών δείχνει ότι η ηγεσία της Πινδάρου διαθέτει σημαντική θεσμική στήριξη, ωστόσο η εικόνα στη βάση φαίνεται να είναι πολύ πιο σύνθετη.

Η μέτρηση της IMR για τον Reporter, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου σε 500 μέλη του ΔΗΣΥ με δικαίωμα ψήφου, κατέγραψε 41% για την Αννίτα Δημητρίου και 40% για τον Αβέρωφ Νεοφύτου σε υποθετική μεταξύ τους εσωκομματική αναμέτρηση. Η μεταβολή μέσα σε λίγες εβδομάδες είναι αξιοσημείωτη. Στις αρχές Σεπτεμβρίου η σχέση ήταν 48%-36%.

Στην καταλληλότητα για την εκπροσώπηση του κόμματος η απόσταση είναι επίσης μικρή, 44%-42%.

Τα στοιχεία δεν προδικάζουν το αποτέλεσμα μιας εσωκομματικής κάλπης. Καταγράφουν όμως ότι ο Αβέρωφ, μετά την εξαγγελία του, εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή παρουσία στη συναγερμική βάση και ότι η αναμέτρηση, εάν τελικά πραγματοποιηθεί, δεν ξεκινά με τις αποστάσεις που υπήρχαν στις αρχές του μήνα.

Οι τέσσερεις τάσεις του Συναγερμού

Πίσω από τους δύο κεντρικούς πόλους διαμορφώνεται ήδη μια περισσότερο σύνθετη εικόνα στον ΔΗΣΥ.

Υπάρχει η θεσμική γραμμή της σημερινής ηγεσίας, με στελέχη όπως ο Ευθύμιος Δίπλαρος, ο Ονούφριος Κουλλά και η Σάβια Ορφανίδου να υπερασπίζονται δημοσίως την ανάγκη εφαρμογής των καταστατικών διαδικασιών. Ο Χάρης Γεωργιάδης έχει επίσης προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που δημιουργείται για τη συνοχή της παράταξης και κάλεσε τον Αβέρωφ να κάνει δεύτερες σκέψεις.

Υπάρχει, από την άλλη, ένας αβερωφικός πυρήνας που φαίνεται πολύ ισχυρότερος στη βάση απ' όσο αποτυπώνεται μέχρι στιγμής στις δημόσιες τοποθετήσεις πρωτοκλασάτων στελεχών. Πρώτος στήριξε δημόσια τον Αβέρωφ ο Μιχάλης Σοφοκλέους, ο οποίος σε podcast είπε πως η Αννίτα δεν πρέπει να δίνει την εικόνα του «μοναχοφάη». Αξίζει να σημειωθεί πως άρχισαν ήδη να δραστηριοποιούνται και διάφορες ομάδες υποστήριξής του στο Facebook.

Υπάρχει ακόμη μια ενδιάμεση κατηγορία στελεχών που αναγνωρίζει τις αιτιάσεις του Αβέρωφ, αλλά δεν επιθυμεί διάσπαση. Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση του Γιάννη Καρούσου, ο οποίος δήλωσε ότι ο τέως πρόεδρος δικαιολογημένα αισθάνεται προδομένος, εκτιμώντας ταυτόχρονα ότι τελικά θα συμμετάσχει στη διαδικασία του κόμματος.

Και υπάρχει ο Γιώργος Παμπορίδης, που επιχειρεί να διατηρήσει τρίτη διαδρομή, αποφεύγοντας να ενταχθεί στην προσωπική σύγκρουση Αννίτας – Αβέρωφ.

Κλειστά κρατεί τα χαρτιά του ο Δημήτρης Δημητρίου, ο βουλευτής με τις περισσότερες ψήφους των Βουλευτικών, ο οποίος απέφυγε τις δημόσιες τοποθετήσεις για τα όσα επίμαχα λαμβάνουν χώραν στην Πινδάρου.

Ο τρίτος «παίκτης»

Την ώρα που εντός του ΔΗΣΥ μαίνεται η θεσμική μάχη, υπάρχει και ο παράγοντας Νίκος Χριστοδουλίδης, που κάνει την εξίσωση πολύ δυσκολότερη.

Όταν η ίδια δημοσκόπηση βάζει στο «κόλπο» και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η συναγερμική βάση σχεδόν τριχοτομείται: Αννίτα Δημητρίου 31%, Νίκος Χριστοδουλίδης 29%, Αβέρωφ Νεοφύτου 29% και Γιώργος Παμπορίδης 5%.

Επί της ουσίας, τρία χρόνια μετά την προηγούμενη μεγάλη σύγκρουση, ο ΔΗΣΥ δεν έχει ακόμη επαναπατρίσει ολόκληρο το τμήμα της εκλογικής του βάσης που ακολούθησε τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Επομένως, μια νέα ρήξη δεν θα δημιουργούσε απλώς δύο στρατόπεδα, αλλά μπορεί να οδηγήσει τον ΔΗΣΥ σε επικίνδυνα φυγόκεντρες τάσεις.

Το μεγαλύτερο σχέδιο Αβέρωφ

Παράλληλα, πίσω από τη σύγκρουση για το χρίσμα διακρίνεται μια ευρύτερη πολιτική κίνηση του Αβέρωφ Νεοφύτου, ο οποίος το τελευταίο διάστημα επιχειρεί να μεταφέρει τη βασική διαχωριστική γραμμή από το παραδοσιακό Δεξιά–Αριστερά στο «λύση ή διατήρηση του status quo». Αυτή ήταν και η πολιτική ουσία της εξαγγελίας, κατά τον ίδιο.

Ο Αβέρωφ το προηγούμενο διάστημα χαρακτήρισε ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ τις «δύο κατ’ εξοχήν παραδοσιακές δυνάμεις της λύσης», χωρίς ωστόσο να τους χαριστεί. Καταλόγισε στο ΑΚΕΛ το «Όχι» στο αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο και στο Σχέδιο Ανάν, ενώ στον ΔΗΣΥ χρέωσε τον «ενταφιασμό των Ιδεών Γκάλι» και το «ναυάγιο του Κραν Μοντανά». Οι δηλώσεις του αυτές συζητήθηκαν έντονα.

Δεν περνά απαρατήρητο, πάντως, το άνοιγμα του Αβέρωφ προς τα αριστερά. Χαρακτηριστικό ήταν το δημόσιο σχόλιό του για τον πρώην ΓΓ του ΑΚΕΛ, Άντρο Κυπριανού, τον οποίο χαρακτήρισε «από τους λίγους, ελάχιστους πολιτικούς πρώτης γραμμής στρατευμένους στη λύση», προσθέτοντας «μακάρι να είχαμε κι άλλους». Η εφημερίδα «Αλήθεια» αφιέρωσε πριν από λίγο καιρό ολόκληρο οπισθόφυλλο για να φιλοξενήσει άρθρο του Άντρου Κυπριανού για το νέο του βιβλίο.

Στα τέλη Ιουλίου, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του ΓΓ στην Κύπρο, ο φωτογραφικός φακός εντόπισε Αβέρωφ και Στεφάνου μαζί σε συγκέντρωση με σύνθημα «Ομοσπονδιακή λύση, τώρα!». Εκεί έδωσαν το «παρών» τους πολίτες, μέλη κομμάτων και ΜΚΟ επαναπροσεγγιστικού χαρακτήρα (κύρια ΦΩΤΟ). Αυτή η δεξαμενή ψήφων είναι ο στόχος του Αβέρωφ που αποκτά μεγαλύτερη πολιτική σημασία εάν ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ επιλέξει τελικά αυτόνομη κάθοδο το 2028.

Επομένως, οι παρεμβάσεις αυτές δεν αποδεικνύουν οργανωμένη εκλογική προσέγγιση προς το ΑΚΕΛ αλλά διαμορφώνουν ένα αφήγημα που υπερβαίνει τα όρια του ΔΗΣΥ. Ο Αβέρωφ θέλει να δείξει πως μπορεί να συνομιλήσει με το ευρύτερο φιλο-ομοσπονδιακό ακροατήριο, περιλαμβανομένων ψηφοφόρων της Κεντροαριστεράς, που τοποθετούν τη λύση ΔΔΟ ψηλότερα από την κομματική τους ταυτότητα.

Άνοιγμα πέρα από την ΑΚΕΛική Αριστερά

Η πολιτική αριθμητική μιας ενδεχόμενης αυτόνομης καθόδου Αβέρωφ δεν σταματά, πάντως, στην Κεντροαριστερά. Δημοσιεύματα ήδη καταγράφουν ενδιαφέρον γύρω από την υποψηφιότητά του σε κύκλους ψηφοφόρων του Volt και του «Άλματος», χωρίς να υπάρχει μέχρι στιγμής οποιαδήποτε κομματική συμφωνία. Αντιθέτως, ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης έχει αποκλείσει σήμερα προοπτική συνεργασίας του «Άλματος» με τον Αβέρωφ.

Η επιμονή του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ στη ΔΔΟ, την πολιτική ισότητα και την επανένωση δημιουργεί παράλληλα δυνητικό σημείο επαφής με το έντονα φιλοομοσπονδιακό ακροατήριο του Volt, αλλά και με παραδοσιακούς ομοσπονδιακούς ψηφοφόρους της ΔΗΠΑ.

Ο Φειδίας ως «κρυφό κόζι»

Περισσότερο χειροπιαστή είναι η γέφυρα προς την «Άμεση Δημοκρατία». Ο Φειδίας Παναγιώτου έχει μιλήσει δημόσια για την «πολύ καλή σχέση» του με τον Αβέρωφ και έχει παραδεχθεί ότι τον συμβουλεύεται, ενώ ο τέως πρόεδρος του ΔΗΣΥ φροντίζει να εκθειάζει ορισμένες τοποθετήσεις του Φειδία για το Κυπριακό.

Μετά το τελευταίο Εθνικό Συμβούλιο, ο Φειδίας σημείωσε ότι έχουν περάσει 111 μήνες από το ναυάγιο του Κραν Μοντανά χωρίς ουσιαστική εξέλιξη, θέτοντας το ενδεχόμενο ο Νίκος Χριστοδουλίδης να ολοκληρώσει τη θητεία του χωρίς πραγματικές διαπραγματεύσεις. Αντίστοιχη θέση έχει διατυπώσει ο Αβέρωφ Νεοφύτου, ενώ και οι δύο συνδέουν το αδιέξοδο στο Κυπριακό με τη γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή και την ανάγκη για πιο ενεργή εξωτερική πολιτική.

Αυτό δεν είναι άσχετο με το γεγονός ότι ο Αβέρωφ είχε ενεργό παρασκηνιακό ρόλο στις επαφές που προηγήθηκαν της στήριξης της Αννίτας Δημητρίου από τους τέσσερεις βουλευτές της «Άμεσης Δημοκρατίας» για την Προεδρία της Βουλής.

Συνεπώς, εάν ο Αβέρωφ επιλέξει τελικά να κινηθεί έξω από την Πινδάρου, η δυνητική εκλογική του εξίσωση δεν περιορίζεται σε ένα κομμάτι του ΔΗΣΥ. Επιχειρεί να διευρύνει το κάλεσμά του προς τους σκληρούς φιλοομοσπονδιακούς της Κεντροαριστεράς και του Κέντρου μέχρι τμήματα των νέων, αντισυστημικών ακροατηρίων που εκφράστηκαν στις Βουλευτικές από «Άλμα» και «Άμεση Δημοκρατία».