Η μάχη της εκπροσώπησης: Κάλπη με άρωμα γυναίκας

Με τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα γυναικεία παρουσία στα ψηφοδέλτια οδηγείται η Κύπρος στις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου. Οι αριθμοί καταγράφουν πρόοδο, όχι όμως ακόμη ισορροπία. Οι 224 γυναίκες υποψήφιες αντιστοιχούν στο 29,7% του συνόλου, ποσοστό σαφώς αυξημένο σε σχέση με τις δύο προηγούμενες αναμετρήσεις. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία δεν βρίσκεται μόνο στην κατάθεση των ψηφοδελτίων, αλλά στο αποτέλεσμα της κάλπης. Διότι το 2021, παρά την αυξημένη συμμετοχή γυναικών, στη Βουλή εξελέγησαν μόλις οκτώ.

Από τις 108 στις 224

Η φετινή εκλογική αναμέτρηση έχει πιο έντονο γυναικείο αποτύπωμα από κάθε προηγούμενη. Στις Βουλευτικές του 2026 κατατέθηκαν συνολικά 753 υποψηφιότητες. Από αυτές, οι 529 είναι άνδρες και οι 224 γυναίκες. Δηλαδή, σχεδόν τρεις στους δέκα υποψηφίους είναι γυναίκες, ενώ οι άνδρες εξακολουθούν ν’ αποτελούν λίγο περισσότερο από το 70% του συνόλου.

Η σύγκριση με τις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές δείχνει καθαρά την ανοδική πορεία. Το 2016 οι γυναίκες υποψήφιες ήταν 108, ποσοστό 21,9%. Το 2021 αυξήθηκαν στις 160, περίπου στο 24,3% του συνόλου. Φέτος, ο αριθμός ανεβαίνει στις 224 και το ποσοστό αγγίζει το 29,7%.

Με άλλα λόγια, μέσα σε δέκα χρόνια οι γυναικείες υποψηφιότητες υπερδιπλασιάστηκαν. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι τα κόμματα ανοίγουν περισσότερο χώρο στις γυναίκες και επιχειρούν να εμφανίσουν πιο αντιπροσωπευτικά ψηφοδέλτια. Την ίδια ώρα, όμως, η εικόνα παραμένει άνιση. Ακόμη και στη φετινή αυξημένη συμμετοχή, οι γυναίκες δεν φτάνουν ούτε το ένα τρίτο των υποψηφίων.

Ποια κόμματα προηγούνται

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των γυναικείων υποψηφιοτήτων ανά πολιτικό σχηματισμό. Τις περισσότερες γυναίκες υποψήφιες παρουσιάζει το Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο, με 25. Ακολουθούν το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών με 24, το Volt Κύπρος με 22 και το ΑΚΕΛ – Κοινωνική Συμμαχία με 21.

Η εικόνα αυτή έχει τη δική της πολιτική σημασία. Η μεγαλύτερη γυναικεία παρουσία δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στα μεγάλα παραδοσιακά κόμματα, αλλά και σε νεότερους ή μικρότερους σχηματισμούς, οι οποίοι επιχειρούν να επενδύσουν στην ανανέωση, στην πολυσυλλεκτικότητα και σε μια πιο σύγχρονη εικόνα πολιτικής εκπροσώπησης.

Από τα κοινοβουλευτικά κόμματα, το ΑΚΕΛ βρίσκεται στην πρώτη τετράδα με τις περισσότερες υποψήφιες. Ακολουθούν, με βάση τα δημοσιευμένα στοιχεία, το ΔΗΚΟ και η ΔΗΠΑ με 16 γυναίκες υποψήφιες, η ΕΔΕΚ και το ΕΛΑΜ με 14, ενώ ο ΔΗΣΥ κατέρχεται με 12 γυναίκες στα ψηφοδέλτιά του.

Το ζήτημα, βεβαίως, δεν εξαντλείται στον αριθμό. Η πολιτική σημασία κρίνεται και από το πού τοποθετούνται οι γυναίκες, σε ποιες επαρχίες, με ποια αναγνωρισιμότητα, με ποια κομματική στήριξη και με ποιες πραγματικές πιθανότητες εκλογής. Η παρουσία στα ψηφοδέλτια μπορεί να δείχνει πρόθεση. Η είσοδος στη Βουλή, όμως, δείχνει πραγματική πολιτική δύναμη.

Η γεωγραφία και η νέα γενιά

Σε επίπεδο επαρχιών, η Λευκωσία συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη γυναικεία παρουσία, με 81 υποψήφιες. Ακολουθεί η Λεμεσός με 47, η Αμμόχωστος με 41, η Λάρνακα με 26, η Πάφος με 17 και η Κερύνεια με 12. Η κατανομή αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το μέγεθος των εκλογικών περιφερειών, αποτυπώνει όμως και το πού αναπτύσσεται ο εντονότερος ανταγωνισμός.

Η φετινή αναμέτρηση έχει και ηλικιακή διάσταση. Ανάμεσα στις νεαρότερες γυναίκες υποψήφιες που εντοπίζονται με βάση τα δημοσιευμένα βιογραφικά στοιχεία βρίσκονται η Νίκη Χριστοφή του Volt στη Λεμεσό, 23 ετών, η Ιωάννα Χρυσοβιτσιώτη του ΑΚΕΛ στη Λευκωσία, επίσης 23 ετών, και η Κωνσταντίνα Χρυσάνθου, επίσης του ΑΚΕΛ στη Λευκωσία, 25 ετών.

Η παρουσία νεαρών γυναικών στα ψηφοδέλτια δίνει στο θέμα ακόμη μια διάσταση. Δεν αφορά μόνο τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική, αλλά και την ανανέωση ενός πολιτικού συστήματος που παραδοσιακά στηρίζεται σε μηχανισμούς, αναγνωρίσιμα πρόσωπα και παλαιότερες γενιές. Η είσοδος νέων γυναικών στην εκλογική διαδικασία λειτουργεί ως ένδειξη αλλαγής, έστω και αν το τελικό κριτήριο παραμένει η ίδια η κάλπη.

Το πραγματικό τεστ είναι η εκλογή

Το μεγάλο ερώτημα των φετινών Βουλευτικών δεν είναι μόνο πόσες γυναίκες κατέρχονται, αλλά πόσες θα εκλεγούν. Η εμπειρία των προηγούμενων αναμετρήσεων δείχνει ότι η αύξηση των υποψηφιοτήτων δεν μετατρέπεται αυτόματα σε αυξημένη κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Το 2016 εξελέγησαν 11 γυναίκες στη Βουλή. Το 2021, αν και οι γυναίκες υποψήφιες ήταν περισσότερες, ο αριθμός των εκλεγμένων μειώθηκε στις οκτώ. Έτσι, η απερχόμενη Βουλή είχε ακόμη χαμηλότερη γυναικεία παρουσία, περίπου στο 14,3% του συνόλου των 56 βουλευτών.

Στην απερχόμενη Βουλή συμμετείχαν οι Αννίτα Δημητρίου, Σάβια Ορφανίδου, Φωτεινή Τσιρίδου, Ρίτα Θεοδώρου-Σούπερμαν, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, Μαρίνα Νικολάου, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου και Αλεξάνδρα Ατταλίδου.

Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η Ειρήνη Χαραλαμπίδου, η οποία κατάφερε τόσο το 2016 όσο και το 2021 ν’ αναδειχθεί πρώτη παγκύπρια σε σταυρούς προτίμησης. Η περίπτωσή της δείχνει ότι η γυναικεία παρουσία στην πολιτική δεν είναι απλώς θέμα συμβολισμού ή αριθμητικής ισορροπίας. Μπορεί να συνδεθεί με ισχυρή προσωπική απήχηση, ευρεία κοινωνική αναγνώριση και καθαρή λαϊκή εντολή.

Η φετινή κάλπη έχει, πράγματι, άρωμα γυναίκας. Όχι όμως ακόμη σε βαθμό που να επιτρέπει πανηγυρισμούς. Οι 224 υποψήφιες αποτελούν σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Το βράδυ της 24ης Μαΐου, ωστόσο, θα φανεί αν η αυξημένη παρουσία στα ψηφοδέλτια θα μετατραπεί και σε μεγαλύτερη παρουσία στα έδρανα ή αν θα παραμείνει ακόμη μία αριθμητική βελτίωση χωρίς αντίστοιχο πολιτικό αποτέλεσμα.