Φωτογραφία σε σκοταδιστικό φόντο

Είδα πρώτη φορά τη φωτογραφία προ ημερών. Ένας ψηλός άνδρας στο κέντρο πλαισιωμένος από δύο κοντύτερους. Λες και η φωτογραφία λήφθηκε μετά από ένα παιχνίδι τυφλόμυγας. Ο ψηλός με ακόμα δεμένα τα μάτια και οι δύο με ελαφρά χαμόγελα. Αν δεν ήξερα το γενικότερο πλαίσιο, θα μπορούσα να πω ότι πρόκειται για τρεις φίλους - τα χαμόγελα, το αγκάλιασμα του ενός προς τον ψηλό, η φαινομενική χαλαρότητα των δύο, η εγγύτητα μεταξύ τους. Ειδικά το αγκάλιασμα…

Γνωρίζοντας όμως το πλαίσιο, η φωτογραφία προσλαμβάνει μια νοσηρή, απειλητική χροιά. Το αγκάλιασμα, τα χαμόγελα και η εγγύτητα αποκτούν μιαν άλλη έννοια. Το αγκάλιασμα από φιλικό γίνεται κτητικό. Ως έπαθλο κρατείται ο ψηλός. Το αγκάλιασμα προφανώς δεν έχει κανένα φιλικό περιεχόμενο. Απλώς τείνει να καταδείξει την προβαλλόμενη «ιδιοκτησιακή» σχέση του κοντού στα αριστερά με τον ψηλό. Ιδιοκτησιακή σχέση τόσο ως προς το σώμα του ψηλού όσο και ως προς την τύχη του. Τα χαμόγελα δεν μοιράζονται ίσα μεταξύ των τριών. Είναι χαμόγελα θριάμβου και επικράτησης των δύο έναντι του τρίτου στο κέντρο. Με άλλα λόγια, ο ψηλός είναι απλώς ένα καινούργιο παιχνίδι στα χέρια των άλλων. Ο δεξιά δεν έχει το χέρι πάνω στον ψηλό, αλλά πάνω στο όπλο του. Με το δάκτυλο κοντά στη σκανδάλη. Αυτός δεν χρειάζεται να επιδείξει ισχύ. Η αρματωσιά μιλά από μόνη της.

Ο ψηλός… τι να πει κανείς; Τα χέρια του προφανώς δεμένα πίσω με τα μάτια καλυμμένα στέκεται ολόρθος περιμένοντας τι του επιφυλάσσει η τύχη.

Το πρόσωπο στο κέντρο, μη απόλυτα αναγνωρισθείς προς το παρόν, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις είναι αγνοούμενος της τουρκικής εισβολής. Οι άλλοι μάλλον άτακτοι -τουλάχιστον ο ένας με πολιτικά και μακρύ μαλλί - Τούρκοι ή Τουρκοκύπριοι. Το τι επακολούθησε μπορεί μόνο να εικαστεί. Αφού οι «κυνηγοί» κατέγραψαν το κατόρθωμά τους για την αιωνιότητα και προχώρησαν πιθανόν στην εκτέλεση του Ελληνοκυπρίου που βρίσκεται στο κέντρο.

Μπορεί να διανοηθεί κανείς τη νοσηρότητα των δύο προσώπων που ελέγχουν τα συμβαίνοντα; Να τραβάς φωτογραφία χαμογελαστός γνωρίζοντας ότι την αμέσως επόμενη στιγμή αυτόν που κρατάς και περιφέρεις θα τον εκτελέσεις εν ψυχρώ.

Πίσω στο σημερινό πολιτικό πλαίσιο. Η Κυβέρνησή μας τρέχει να πετύχει Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Και για να είμαστε πιο ακριβείς: Έχει υιοθετήσει τη λογική ότι πρέπει να πείσει την τουρκική πλευρά για τις καλές της προθέσεις! Προφανώς τέτοιες φωτογραφίες δυσκολεύουν και γεννούν αμηχανία. Βεβαίως η λογική των ΜΟΕ είναι σίγουρα γελοιωδέστατη από μόνη της. Και σίγουρα πολιτικά αυτοκτονική. Αφού μεταθέτει τον πυρήνα του Κυπριακού από τον τουρκικό επεκτατισμό στις δικοινοτικές σχέσεις.

Πέραν τούτου, όμως. Το ζήτημα των νεκρών και αγνοουμένων της εισβολής δεν έπρεπε ούτε να μπαίνει στον πάγο ούτε να αλλοιώνεται για χάρη της συνεννόησης. Διότι εκεί φτάσαμε. Καθότι, όταν το μετατρέπουμε από διεθνοδικαιικό ζήτημα σε αμιγώς ανθρωπιστικό, αυτό είναι που γίνεται. Το ξέρουν, βεβαίως, αυτό. Και η σημερινή Κυβέρνηση αλλά και προηγούμενες. Απλώς δεν θέλουν να χαλάσουν το ευφημιστικά περιγραφόμενο «καλό κλίμα». Και, βεβαίως, δεν θέλουν να αφιερώσουν πόρους κρατικούς και δικούς τους για την ανάδειξη αυτών των πτυχών. Το ζήτημα των νεκρών και αγνοουμένων έχει πτυχές παράβασης διεθνών συμβάσεων. Έχει πτυχές εθνοκάθαρσης. Έχει και πτυχές μακροπρόθεσμες εγκληματικής δημογραφικής αλλοίωσης.

Εκτός αυτού. Και από ατομική σκοπιά του κάθε νεκρού ή αγνοουμένου υπάρχουν δύο πτυχές. Αφενός η ανεύρεση των οστών για να υπάρξει μια πρέπουσα ταφή και να υπάρξει ένα συναισθηματικό τέλος (closure). Αφετέρου όμως πρέπει να υπάρξει λογοδοσία ενώπιον της Δικαιοσύνης. Έστω και αν η Τουρκία φέρει διεθνοδικαιική ευθύνη για όσα συνέβησαν, το θέμα δεν σταματά εδώ. Υπάρχουν οι «μικροί» ηγήτορες που μετέφεραν ή ανέχθηκαν τέτοιες εντολές και αυτοί που εκτέλεσαν αυτά τα εγκλήματα. Έστω και αν κάποιοι από αυτούς λογοδοτούν πλέον στον Ύψιστο ή έστω και αν καλλιεργούν, υπό κρατική προστασία, τα χωράφια τους στα βάθη της Ασίας. Ό,τι και να συμβαίνει, η δική μας Πολιτεία πρέπει να τους κυνηγήσει. Όσο της επιτρέπουν οι δυνατότητές της. Από ελάχιστο σεβασμό προς τους πολίτες της. Από ελάχιστο σεβασμό προς τα ήθη της κοινωνίας μας.