Από το μπλακ άουτ στη Ριζοελιά, στο νέο τελεσίγραφο των κτηνοτρόφων

Υπό τη δαμόκλειο σπάθη νέων κινητοποιήσεων και εν μέσω διαδοχικών τελεσιγράφων από τους κτηνοτρόφους, η Κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί την κρίση του αφθώδους πυρετού, η οποία προσλαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις.

Οι διαμαρτυρόμενοι κτηνοτρόφοι έβαλαν προσωρινά στον πάγο τις αντιδράσεις τους, βλέποντας άνοιγμα για διάλογο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την ώρα που η Κυβέρνηση διαμηνύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει παρέκκλιση από τα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα. Στο μεταξύ, η νόσος εξαπλώνεται, οι περιορισμοί στις εξαγωγές κρέατος παρατείνονται μέχρι τις 15 Ιουνίου, ενώ ο ιός κτύπησε ακόμη και σπάνιες κυπριακές φυλές ζώων. Την ίδια ώρα, το οδικό μπλακ άουτ που προκάλεσαν οι κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων ανήμερα της Συνόδου Κορυφής στην Αγία Νάπα, πυροδότησε τριγμούς στις σχέσεις μεταξύ Υπουργείου Δικαιοσύνης και Αστυνομίας.

Διαδοχικά τελεσίγραφα

Οι νέες κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων έχουν μπει προσώρας στον πάγο, μετά τις δηλώσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι είναι έτοιμος να συναντήσει οποιονδήποτε τού το ζητήσει. Η δήλωση αυτή εκλήφθηκε από τους κτηνοτρόφους ως ευκαιρία να συνομιλήσουν με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και να θέσουν επί τάπητος τα αιτήματά τους, παρά το γεγονός ότι η Κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν εξαιρέσεις από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο των διαμαρτυρομένων, Στέλλα Πέτρου, «υπάρχει νομοθεσία στο συγκεκριμένο πρωτόκολλο και μπορούν να σταματήσουν τις θανατώσεις. Άρα, θεωρούμε ότι υπάρχει λύση. Δεν θεωρούμε ότι είναι τόσο απόλυτο. Είχαμε μιλήσει και στην Υπουργό Γεωργίας για το συγκεκριμένο πρωτόκολλο και μας ενημέρωσε ότι θα το αποστείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή».

Παρόλο που οι κτηνοτρόφοι επιζητούν διάλογο, οι πιέσεις στην Κυβέρνηση παραμένουν ασφυκτικές, καθώς η συνάντηση με τον Πρόεδρο ζητήθηκε με επιστολή υπό τη μορφή τελεσιγράφου που λήγει το απόγευμα σήμερα, Δευτέρα, 4 Μαΐου. Οι κτηνοτρόφοι προχώρησαν μάλιστα στη σύσταση ανεξάρτητης επιτροπής, η οποία, σύμφωνα με τη Στέλλα Πέτρου, θα αποτελείται από «απλούς κτηνοτρόφους, που θέλουν να ακούγεται η φωνή τους».

Διάλογος με κόκκινες γραμμές

Από πλευράς Προεδρικού, πάντως, όπως πληροφορούμαστε, δεν διαφαίνεται προς το παρόν πρόθεση για συνάντηση με τους διαμαρτυρόμενους κτηνοτρόφους.

Μπορεί ο Νίκος Χριστοδουλίδης να δήλωσε έτοιμος για συναντήσεις, έσπευσε ωστόσο να τονίσει ότι «πρέπει να τηρηθούν τα πρωτόκολλα. Ο λόγος που ακόμη έχουμε αυτά τα προβλήματα είναι γιατί κάποιοι δεν τηρούν τα πρωτόκολλα και όσο συνεχίζουν συμπεριφορές οι οποίες ξεφεύγουν των πρωτοκόλλων τα οποία εφαρμόζονται σε όλες τις χώρες, τότε αυτό το πρόβλημα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί όλους μας».

Επανέλαβε, δε, ότι από την αρχή η Κυβέρνηση είναι δίπλα στους κτηνοτρόφους: «Η υπεύθυνη δημοσιονομική μας πολιτική μάς επιτρέπει να μπορούμε ν’ ανταποκριθούμε στα προβλήματα που προέκυψαν από τον αφθώδη πυρετό και αυτό που καλώ όλους δημόσια είναι η συνεργασία. Με τα οργανωμένα σύνολα είμαστε σε συνεχή επαφή σε όλα τα επίπεδα, για την από κοινού αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης»

Σε καραντίνα μέχρι τις 15 Ιουνίου η Κύπρος

Με φόντο τη συνεχιζόμενη εξάπλωση του αφθώδους πυρετού, η Ευρωπαϊκή Ένωση με νέα απόφασή της επεκτείνει τους περιορισμούς και το πάγωμα των εξαγωγών κρέατος από την Κύπρο μέχρι τις 15 Ιουνίου. Οι μολυσμένες μονάδες στη χώρα ανέρχονται πλέον στις 108. Πρόκειται για 13 μονάδες βοοειδών, 9 στη Λάρνακα και 4 στη Λευκωσία, 92 μονάδες αιγοπροβάτων, 67 στη Λάρνακα και 25 στη Λευκωσία, και 3 χοιροτροφικές μονάδες στη δυτική Λευκωσία.

Σύμφωνα με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, οι αριθμοί των ζώων στις μολυσμένες μονάδες αναλογούν στο 9,5% του συνολικού αριθμού ενήλικων αιγοπροβάτων, στο 2,8% του συνολικού αριθμού των βοοειδών και περίπου στο 7,89% του συνολικού αριθμού των χοίρων. Την ίδια ώρα, οι θανατώσεις των ζώων συνεχίζονται σε Λευκωσία και Λάρνακα, ενώ η δεύτερη φάση του εμβολιασμού για τα βοοειδή έχει φτάσει στο 81% και στα αιγοπρόβατα στο 64%. Όσον αφορά τα χοιροστάσια, όλες οι μονάδες που είναι εντός των ζωνών περιορισμού έχουν εμβολιαστεί με τουλάχιστον τον πρώτο εμβολιασμό.

Ο ιός κτύπησε και τις σπάνιες κυπριακές φυλές

Κρούσμα αφθώδους πυρετού εντοπίστηκε την ίδια ώρα σε μονάδα σπάνιας κυπριακής φυλής παχύουρων προβάτων. Σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη της μονάδας, Κώστα Μούσκο, «η συγκεκριμένη σπάνια φυλή προβάτων αριθμεί μόλις 1.100 πρόβατα, με τα 500 εξ αυτών να βρίσκονται στη φάρμα μου».

Σύμφωνα με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες, «όσον αφορά τις κόκκινες αγελάδες και τα παχύουρα πρόβατα στη Λάρνακα που βρέθηκαν θετικά στον αφθώδη πυρετό, η απόφαση για οποιαδήποτε παρέκκλιση θα ληφθεί στη βάση τεκμηρίωσης της
καθαροαιμίας τους σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας και αφού ληφθεί υπόψη το ποσοστό που αυτά αποτελούν στον συνολικό πληθυσμό των ντόπιων φυλών. Επίσης, θα εκτιμηθεί ο κίνδυνος ή το όφελος που θα προκύψει από τυχόν απόφαση διατήρησης ή θανάτωσής τους».

Η σκιά της Ριζοελιάς

Την ώρα που η κρίση του αφθώδους πυρετού εντείνεται, στο πολιτικό προσκήνιο παραμένει το προηγούμενο της Ριζοελιάς, όπου οι κινητοποιήσεις των κτηνοτρόφων προκάλεσαν πρωτοφανές οδικό μπλακ άουτ ανήμερα της Συνόδου Κορυφής στην Αγία Νάπα. Ο Αρχηγός της Αστυνομίας κλήθηκε την περασμένη Τρίτη να δώσει εξηγήσεις ενώπιον του Υπουργού Δικαιοσύνης για τους χειρισμούς της Δύναμης, που οδήγησαν στο κλείσιμο του αυτοκινητόδρομου, στην πολύωρη ταλαιπωρία πολιτών και στον εγκλωβισμό του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης εξέφρασε δημόσια τη δυσαρέσκειά του για τους χειρισμούς της Αστυνομίας, αναλαμβάνοντας παράλληλα την ευθύνη για τις διαβεβαιώσεις προς τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ότι όλα κυλούν ομαλά. «Το συμβάν στη Ριζοελιά με δυσαρέστησε και μένα», δήλωσε ο Κώστας Φυτιρής, τονίζοντας ότι «πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για όλα τα σενάρια, ώστε να μην υπάρχουν τέτοια περιστατικά που να ταλαιπωρούν τον κόσμο. Θεωρώ όμως ότι ήταν ένα μεμονωμένο περιστατικό. Θα κάνουμε αξιολόγηση όλων των μέτρων, για να μην ξανασυμβεί. Τον Πρόεδρο τον διαβεβαίωσα εγώ και εγώ έχω την ευθύνη. Εγώ φταίω ως Υπουργός». Την ίδια ώρα, επιστολή ημερομηνίας 22/4 ανατρέπει τις δηλώσεις της Αστυνομίας περί επιτυχημένης επιχείρησης. Στο έγγραφο, ο αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας ενημερώνει τους κτηνοτρόφους ότι το κλείσιμο των δρόμων απαγορεύεται, κάτι που, όπως διεφάνη, η Αστυνομία απέτυχε να διασφαλίσει.

Πλαίσιο

Οι σπάνιες φυλές ως εθνικό κεφάλαιο

Η κρίση του αφθώδους πυρετού δεν απειλεί μόνο την παραγωγή, το εισόδημα των κτηνοτρόφων και την εμπορική εικόνα της Κύπρου. Αγγίζει πλέον και ένα πιο ευαίσθητο κομμάτι: τη διατήρηση σπάνιων κυπριακών φυλών, που αποτελούν μέρος της αγροτικής ιστορίας και της κτηνοτροφικής ταυτότητας του τόπου.

Η εμφάνιση κρούσματος σε μονάδα παχύουρων προβάτων ανέδειξε μια διάσταση που υπερβαίνει τη λογική των αριθμών. Όταν μια σπάνια φυλή αριθμεί περιορισμένο πληθυσμό, κάθε απώλεια δεν είναι απλώς ένα ακόμη ζώο που θανατώνεται στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων. Είναι απώλεια γενετικού υλικού, χρόνων εκτροφικής προσπάθειας και μιας παράδοσης που συνδέεται με την κυπριακή ύπαιθρο.

Το ίδιο ισχύει και για τις κόκκινες κυπριακές αγελάδες, για τις οποίες οι αποφάσεις δεν μπορούν να λαμβάνονται μόνο με όρους άμεσης διαχείρισης της νόσου. Γι’ αυτό και οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες καλούνται να σταθμίσουν, μαζί με το Τμήμα Γεωργίας, την καθαροαιμία των ζώων, το ποσοστό που αντιπροσωπεύουν στον συνολικό πληθυσμό των ντόπιων φυλών και το πραγματικό ρίσκο που συνεπάγεται είτε η διατήρηση είτε η θανάτωσή τους.

Η υπόθεση θέτει ένα δύσκολο ερώτημα: Πώς προστατεύεις τη δημόσια κτηνιατρική ασφάλεια χωρίς να διαγράψεις, μέσα σε λίγες ημέρες, ένα ζωντανό κομμάτι της κυπριακής αγροτικής κληρονομιάς;