Πώς η νίκη του ΔΗΣΥ στις βουλευτικές ευνοεί τον Χριστοδουλίδη το 2028

Οι βουλευτικές εκλογές του 2026 παρήγαγαν ένα αποτέλεσμα που, εκ πρώτης όψεως, θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόβλημα για τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη. Η πρωτιά του Δημοκρατικού Συναγερμού με 27,1% και 17 έδρες επιβεβαίωσε ότι το κόμμα από το οποίο προήλθε ο Πρόεδρος παραμένει η ισχυρότερη πολιτική δύναμη της χώρας, παρά τη ρήξη του 2023. Ωστόσο, μια βαθύτερη πολιτική ανάγνωση οδηγεί σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα. Η εκλογική επικράτηση του ΔΗΣΥ, με σημαντική συμβολή ψηφοφόρων του Νίκου Χριστοδουλίδη, αντί να δυσκολεύει τον δρόμο του Χριστοδουλίδη προς μια δεύτερη θητεία το 2028, ενδέχεται τελικά να τον διευκολύνει. Όχι επειδή τον ενισχύει άμεσα, αλλά επειδή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση ενός πολιτικού σκηνικού που τον ευνοεί στρατηγικά.

Πρώτον, η νίκη του ΔΗΣΥ επαναφέρει στο προσκήνιο τον κεντροδεξιό χώρο ως τον κυρίαρχο πόλο εξουσίας στην Κύπρο. Οι βουλευτικές επιβεβαίωσαν ότι, παρά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων εξακολουθεί να κινείται ανάμεσα στον ΔΗΣΥ και στις ευρύτερες δυνάμεις του κέντρου και της κεντροδεξιάς. Το γεγονός αυτό λειτουργεί υπέρ του Χριστοδουλίδη, που εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή απήχηση σ’ αυτή τη δεξαμενή ψηφοφόρων. Αν ο ΔΗΣΥ είχε υποστεί στρατηγική ήττα, το πολιτικό σύστημα θα εισερχόταν σε περίοδο αστάθειας με περαιτέρω ενίσχυση ακραίων ή αντισυστημικών δυνάμεων. Αντίθετα, η πρωτιά του κόμματος σταθεροποιεί τον χώρο από τον οποίο ο Πρόεδρος αντλεί σημαντικό μέρος της εκλογικής του επιρροής.

Δεύτερον, το αποτέλεσμα καθιστά λιγότερο πιθανή την εμφάνιση ενός ισχυρού αντιπάλου από τον ίδιο τον ΔΗΣΥ. Η εκλογική επιτυχία δημιουργεί μεν αυτοπεποίθηση στην ηγεσία του κόμματος, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την πίεση για διατήρηση της ενότητας. Ένα νέο εσωκομματικό μέτωπο ή μια παρατεταμένη σύγκρουση με τον Πρόεδρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε διχασμό του κεντροδεξιού χώρου, κάτι που ιστορικά ωφελεί την αντίπαλη πλευρά. Πολλά στελέχη του ΔΗΣΥ γνωρίζουν ότι η επανάληψη της εσωτερικής σύγκρουσης του 2023 θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική για το κόμμα. Έτσι, όσο πλησιάζει το 2028, θα αυξάνονται οι φωνές υπέρ μιας συνεννόησης ή έστω μιας λειτουργικής συνύπαρξης με τον Χριστοδουλίδη.

Τρίτον, η μεγάλη χαμένη των εκλογών ήταν σε σημαντικό βαθμό η παραδοσιακή κομματική γεωγραφία του κέντρου. Τα κόμματα που στήριξαν την εκλογή του Προέδρου το 2023 δεν κατέγραψαν συνολικά την πολιτική δυναμική που θα τους επέτρεπε να διεκδικήσουν αυτόνομα την προεδρία. Η αποδυνάμωση ή στασιμότητα πολλών κεντρώων σχηματισμών σημαίνει ότι το 2028 ο Χριστοδουλίδης θα παραμείνει ο ισχυρότερος πολιτικός εκφραστής αυτού του χώρου.

Τέταρτον, η νίκη του ΔΗΣΥ ενισχύει τη λογική της πολιτικής σταθερότητας. Οι ψηφοφόροι, παρά τη δυσαρέσκεια που καταγράφεται σε επιμέρους ζητήματα, επέλεξαν να διατηρήσουν πρώτο το πιο παραδοσιακό κόμμα εξουσίας. Το μήνυμα αυτό είναι σημαντικό για το 2028. Σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας, γεωπολιτικών εντάσεων και οικονομικών προκλήσεων, οι πολίτες συχνά προτιμούν τη συνέχεια από το ρίσκο. Ο Χριστοδουλίδης μπορεί να αξιοποιήσει αυτή τη διάθεση προβάλλοντας τον εαυτό του ως τον εγγυητή της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας.

Πέμπτον, το αποτέλεσμα των βουλευτικών επιβεβαίωσε ότι το ΑΚΕΛ παραμένει ισχυρό αλλά όχι κυρίαρχο. Η άνοδος του κόμματος της Αριστεράς ήταν αξιοσημείωτη, όμως δεν δημιούργησε συνθήκες πολιτικής ηγεμονίας. Αυτό σημαίνει ότι στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών του 2028 ο Χριστοδουλίδης εξακολουθεί να έχει σημαντικές πιθανότητες να συγκεντρώσει ευρύτερες δυνάμεις του κέντρου και της κεντροδεξιάς απέναντι σε έναν υποψήφιο της Αριστεράς. Πρόκειται για ένα μοτίβο που έχει επαναληφθεί αρκετές φορές στην κυπριακή πολιτική ιστορία.

Έκτον, ο ίδιος ο Πρόεδρος διαθέτει ένα πλεονέκτημα που κανένα κόμμα δεν μπορεί να του αφαιρέσει, δηλαδή το πλεονέκτημα της εξουσίας. Μέχρι το 2028 θα έχει συμπληρώσει πέντε χρόνια στην προεδρία και θα κριθεί από το έργο του σε ζητήματα οικονομίας, εξωτερικής πολιτικής, εσωτερικής κοινωνικής πολιτικής, μεταρρυθμίσεων και Κυπριακού. Η επανεκλογή ή μη δεν θα εξαρτηθεί πρωτίστως από το ποσοστό του ΔΗΣΥ στις βουλευτικές, αλλά από το κατά πόσο οι πολίτες θα θεωρούν ότι η χώρα κινήθηκε προς τη σωστή κατεύθυνση. Η νίκη του ΔΗΣΥ δεν αλλάζει αυτό το δεδομένο. Αντίθετα, δημιουργεί ένα πιο προβλέψιμο πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ο Πρόεδρος μπορεί να διεκδικήσει την ανανέωση της λαϊκής εντολής.

Από τη σκοπιά του πολιτικού συμφέροντος του Δημοκρατικού Συναγερμού, η στήριξη της Αννίτας Δημητρίου προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη το 2028 θα μπορούσε να αποτελέσει μια στρατηγική επιλογή που να εξυπηρετεί τη μακροπρόθεσμη επανένωση και ενίσχυση της ευρύτερης κεντροδεξιάς παράταξης, ενισχύοντας τη δική της προοπτική για τις μεθεπόμενες προεδρικές εκλογές. Μετά από τη νίκη του ΔΗΣΥ στις βουλευτικές εκλογές και υπό την προϋπόθεση ότι η Κυβέρνηση θα παρουσιάζει θετικό έργο στην οικονομία, στην εξωτερική πολιτική και στη διαχείριση των καθημερινών προβλημάτων των πολιτών, μια μετωπική σύγκρουση μεταξύ ΔΗΣΥ και Χριστοδουλίδη θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κατακερματισμό του ίδιου πολιτικού χώρου. Αντίθετα, μια συνεννόηση θα επέτρεπε στον ΔΗΣΥ να διατηρήσει καθοριστικό ρόλο στη διακυβέρνηση, να επηρεάζει τις πολιτικές αποφάσεις και να προετοιμάσει με καλύτερους όρους τη μετάβαση στην επόμενη πολιτική γενιά. Παράλληλα, η ίδια η Αννίτα Δημητρίου θα μπορούσε να ενισχύσει το προφίλ της ως ηγέτιδας που θέτει πάνω από τις προσωπικές φιλοδοξίες τη σταθερότητα, την ενότητα του χώρου και το ευρύτερο συμφέρον της χώρας.

Ασφαλώς υπάρχουν και αλλα σενάρια. Η ισχυροποίηση του ΔΗΣΥ σημαίνει ότι το κόμμα θα έχει αυξημένες φιλοδοξίες για το 2028. Ήδη αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η πρωτιά του αναβάθμισε το πολιτικό του εκτόπισμα και επανέφερε στο τραπέζι το ενδεχόμενο αυτόνομης προεδρικής υποψηφιότητας το 2028. Αν ο ΔΗΣΥ κατορθώσει να βρει έναν υποψήφιο με ευρύτερη απήχηση, η αναμέτρηση θα γίνει πιο ανταγωνιστική. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η εκλογή Προέδρου στην Κύπρο δεν είναι απλή προέκταση των βουλευτικών αποτελεσμάτων. Οι προσωπικότητες, οι συμμαχίες και οι πολιτικές συγκυρίες παίζουν συχνά καθοριστικότερο ρόλο από τα κομματικά ποσοστά.

Συμπερασματικά, η πρωτιά του ΔΗΣΥ δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως πολιτική ήττα του Νίκου Χριστοδουλίδη. Αντιθέτως, μπορεί να αποδειχθεί ένας από τους παράγοντες που θα διευκολύνουν την πορεία του προς το 2028. Ενισχύει τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος, περιορίζει τον κίνδυνο κατακερματισμού του κεντροδεξιού χώρου, διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους συνεργασίας με τη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας και δημιουργεί συνθήκες μέσα στις οποίες ένας εν ενεργεία Πρόεδρος μπορεί να διεκδικήσει με αξιώσεις δεύτερη θητεία. Εφόσον η διακυβέρνησή του διατηρήσει θετικό πρόσημο στα μάτια των πολιτών, η νίκη του ΔΗΣΥ στις βουλευτικές του 2026 ενδέχεται να καταγραφεί εκ των υστέρων όχι ως εμπόδιο, αλλά ως ένας από τους παράγοντες που άνοιξαν τον δρόμο για την επανεκλογή του το 2028.

*Πρώην Πρύτανης, Καθηγητής-Ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο Philips