Τους τάζουν έρωτα και κλέβουν περιουσίες: Η σκοτεινή πραγματικότητα πίσω από τις «ρομαντικές απάτες»

Μια διαδικτυακή γνωριμία, εκατοντάδες μηνύματα και υποσχέσεις για κοινό μέλλον. Το σενάριο επαναλαμβάνεται καθημερινά σε χιλιάδες περιπτώσεις ανά τον κόσμο, με τους δράστες να μετατρέπουν τον έρωτα σε εργαλείο οικονομικής εκμετάλλευσης. Οι λεγόμενες «ρομαντικές απάτες» ή romance scams εξελίσσονται τα τελευταία χρόνια σε μιαν από τις πιο επικίνδυνες μορφές ηλεκτρονικού εγκλήματος, αφήνοντας πίσω τους όχι μόνο οικονομικές απώλειες, αλλά και βαθιά ψυχολογικά τραύματα.

Οι δράστες δεν χρησιμοποιούν πολύπλοκα λογισμικά, ούτε χρειάζονται ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις. Το βασικό τους όπλο είναι η ανθρώπινη ανάγκη για συντροφικότητα, επικοινωνία και αγάπη. Συχνά παρουσιάζονται ως γιατροί, στρατιωτικοί, μηχανικοί, επιχειρηματίες ή επαγγελματίες που εργάζονται στο εξωτερικό. Για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες επικοινωνούν καθημερινά με τα υποψήφια θύματά τους, ανταλλάσσοντας προσωπικές ιστορίες, φωτογραφίες και συναισθηματικές εξομολογήσεις.

Όταν η εμπιστοσύνη εδραιωθεί, αρχίζει το δεύτερο στάδιο της απάτης. Ένα ξαφνικό πρόβλημα υγείας, ένα μπλοκαρισμένο τραπεζικό έμβασμα, μια έκτακτη ανάγκη ή η ανάγκη αγοράς αεροπορικού εισιτηρίου για να πραγματοποιηθεί η πολυπόθητη συνάντηση. Η ιστορία διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση, ο στόχος όμως παραμένει ο ίδιος, η αποστολή χρημάτων.

Το φαινόμενο δεν είναι ξένο στην Κύπρο. Τα τελευταία χρόνια οι Αρχές έχουν κληθεί να διερευνήσουν αρκετές υποθέσεις ερωτικής εξαπάτησης, με ορισμένες από αυτές να λαμβάνουν μεγάλη δημοσιότητα.

Η υπόθεση των €25.000 στη Λεμεσό

Το 2022 η Αστυνομία προχώρησε στη σύλληψη 55χρονου άνδρα στη Λεμεσό, στο πλαίσιο διερεύνησης υπόθεσης romance scam. Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, γυναίκα είχε πειστεί να αποστείλει περίπου 25.000 ευρώ σε πρόσωπο με το οποίο διατηρούσε διαδικτυακή σχέση, πιστεύοντας ότι επρόκειτο για πραγματικό σύντροφο. Οι ανακριτές εκτιμούσαν ότι η υπόθεση δεν αφορούσε μεμονωμένη δράση αλλά πιθανή συμμετοχή σε οργανωμένο κύκλωμα, που δραστηριοποιείτο μέσω διαδικτυακών πλατφορμών.

Η 74χρονη που πίστεψε ότι μιλούσε με γιατρό στη Γάζα

Τρία χρόνια αργότερα, μία ακόμη υπόθεση από τη Λεμεσό ήρθε να υπενθυμίσει ότι το πρόβλημα παραμένει επίκαιρο. Θύμα αυτήν τη φορά ήταν 74χρονη γυναίκα, η οποία γνώρισε μέσω Facebook άνδρα που ισχυριζόταν ότι ήταν γιατρός και εργαζόταν στη Γάζα. Μέσα από μακρά επικοινωνία ο υποτιθέμενος γιατρός κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με τη γυναίκα, πείθοντάς την ότι επιθυμούσε να έρθει στην Κύπρο για να ζήσει μαζί της. Στο διάστημα μερικών μηνών η 74χρονη απέστειλε περίπου 18.000 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό. Όταν αντιλήφθηκε ότι είχε πέσει θύμα απάτης, ήταν ήδη αργά.

Ο Νιγηριανός που παρουσιαζόταν ως «Βρετανός επιχειρηματίας» στα κατεχόμενα

Το 2024 ένας άνδρας, ο οποίος παρουσιάστηκε σε dating site ως Βρετανός επιχειρηματίας που εργαζόταν προσωρινά στην Τουρκία, εξαπάτησε «πουλώντας έρωτα» μια 40χρονη γυναίκα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως μετέδωσε το BBC, μετά από δύο εβδομάδες συνομιλιών, ο απατεώνας ισχυρίστηκε ότι έπεσε θύμα ληστείας, ότι έχασε το τηλέφωνό του και την πρόσβαση στους λογαριασμούς του. Ζήτησε από τη γυναίκα να του αγοράσει ένα high-end κινητό και να το στείλει σε μια διεύθυνση στα κατεχόμενα, όπου ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν για δουλειά. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους, το θύμα όχι μόνο έστειλε το τηλέφωνο στην Κύπρο, αλλά του μετέφερε σταδιακά £80.000 (περίπου €95.000), τις £50.000 τις δανείστηκε από την οικογένειά της, καθώς ήταν πεπεισμένη ότι ο άνδρας που «αγαπούσε» είχε πρόβλημα.

Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην Κύπρο. Αντίθετα, πρόκειται για μια παγκόσμια βιομηχανία εξαπάτησης, που αποφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο.

«Εμφανίζονται ως άνθρωποι που κατανοούν και στηρίζουν το θύμα»

Αστυνομικές πηγές ανέφεραν στη «Σ» ότι οι λεγόμενοι «ρομαντικοί απατεώνες» δημιουργούν πλαστά προφίλ σε ιστοσελίδες και εφαρμογές γνωριμιών ή προσεγγίζουν τα θύματά τους μέσω δημοφιλών μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Μάλιστα, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει νέα εργαλεία εξαπάτησης, επιτρέποντας τη δημιουργία ψεύτικων φωτογραφιών και βίντεο που καθιστούν ακόμη δυσκολότερο τον εντοπισμό των δραστών. Οι απάτες αυτές γίνονται ολοένα πιο πειστικές, καθώς οι εγκληματικές οργανώσεις επενδύουν σημαντικούς πόρους στη βελτίωση των τεχνικών χειραγώγησης. «Τα θύματα συνήθως είναι άνθρωποι συναισθηματικά μόνοι, ή ηλικιωμένοι που δεν έχουν συντροφιά, φίλους ή κάποιο στήριγμα, με το οποίο θα μπορούσαν να μοιραστούν κάτι που συμβαίνει. Οι scammers δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας, προσφέρουν προσοχή και ενδιαφέρον και εμφανίζονται ως άνθρωποι που κατανοούν και στηρίζουν το θύμα. Έτσι, οι επιτήδειοι βρίσκουν πρόσφορο έδαφος να διεκπεραιώσουν με άνεση και ανενόχλητοι το σχέδιό τους».

Η Αστυνομία απευθύνει έκκληση προς το κοινό να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό στις γνωριμίες μέσω διαδικτύου. «Προτρέπουμε τους πολίτες να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί όταν άτομα που γνώρισαν αποκλειστικά μέσω διαδικτύου εκφράζουν έντονα συναισθήματα σε σύντομο χρονικό διάστημα ή ζητούν οικονομική βοήθεια. Η άρνηση πραγματικής συνάντησης ή βιντεοκλήσης, οι συνεχείς δικαιολογίες για ταξίδια που δεν πραγματοποιούνται και οι επαναλαμβανόμενες εκκλήσεις για χρήματα αποτελούν τα πιο συνηθισμένα προειδοποιητικά σημάδια», αναφέρει.

Σύμφωνα με την Europol, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μάλιστα στενή διασύνδεση των παραδοσιακών romance scams με τις λεγόμενες επενδυτικές απάτες «pig butchering», στις οποίες η ερωτική σχέση χρησιμοποιείται ως μέσο για να πειστεί το θύμα να επενδύσει σε ψεύτικες πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων ή άλλες ανύπαρκτες επενδύσεις.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες οι απώλειες συχνά ξεπερνούν κάθε φαντασία

Μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις αφορά γυναίκα από το Κονέκτικατ, η οποία επρόκειτο να αφυπηρετήσει. Έχασε σχεδόν 900.000 δολάρια το 2023, αφού πείστηκε από διαδικτυακό «σύντροφο», με τον οποίο μιλούσαν για μήνες ανταλλάζοντας δώρα και «όρκους αγάπης», να επενδύσει σε δήθεν ασφαλείς επενδύσεις. Για ν’ ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του απατεώνα, χρησιμοποίησε αποταμιεύσεις και συνταξιοδοτικά κεφάλαια που συγκέντρωνε επί δεκαετίες.

Σε άλλη υπόθεση, που απασχόλησε έντονα τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ηλικιωμένος επιζών του Ολοκαυτώματος έχασε περίπου 2,8 εκατομμύρια δολάρια από γυναίκα που κατάφερε να τον πείσει ότι τον αγαπούσε και ότι αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Οι αμερικανικές Αρχές έχουν επίσης εξαρθρώσει διεθνή κυκλώματα που δρούσαν ταυτόχρονα σε πολλές χώρες και στόχευαν κυρίως ηλικιωμένους πολίτες.

Σύμφωνα με το FBI, οι οικονομικές απώλειες από romance scams καταγράφουν σταθερή αύξηση χρόνο με τον χρόνο. Οι ηλικιωμένοι αποτελούν ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι νεότερες ηλικίες μένουν ανεπηρέαστες. Αντίθετα, η εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει διευρύνει σημαντικά τη δεξαμενή πιθανών θυμάτων.