Οι κρίσεις δεν πρέπει να μας επιστρέφουν στο χθες, αλλά να μας οδηγούν στο αύριο

Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επιβεβαίωσαν, γι’ ακόμη μία φορά, πόσο ευάλωτος είναι ο τουριστικός τομέας της Κύπρου στις γεωπολιτικές εξελίξεις της ευρύτερης περιοχής. Οι πρώτες επιπτώσεις ήταν άμεσες: ακυρώσεις κρατήσεων, αλλαγές στα ταξιδιωτικά πλάνα επισκεπτών και έντονη αβεβαιότητα για ολόκληρη την τουριστική αλυσίδα και ιδιαίτερα τον Τομέα της Φιλοξενίας . Η Πολιτεία, οι αρμόδιοι φορείς και η τουριστική βιομηχανία κλήθηκαν να διαχειριστούν μια δύσκολη κατάσταση σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι προσπάθειες που έγιναν για περιορισμό των απωλειών και αναζήτηση εναλλακτικών αγορών συνέβαλαν στη διατήρηση της τουριστικής δραστηριότητας σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Όμως, κάθε κρίση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα πρόβλημα που πρέπει να ξεπεραστεί. Πρέπει να αποτελεί και μια ευκαιρία για αξιολόγηση, αυτοκριτική και επανασχεδιασμό. Η πρόσφατη κρίση θα μπορούσε να αποτελέσει μια σημαντική αφετηρία για να επανεξετάσουμε το τουριστικό μας μοντέλο και να προχωρήσουμε σε ουσιαστική αναβάθμιση του προϊόντος μας. Να επενδύσουμε περισσότερο στην ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρουμε, στην αυθεντικότητα, στη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και στη δημιουργία ενός προορισμού πιο ανθεκτικού στις μελλοντικές προκλήσεις. Δυστυχώς, όμως, μόλις οι τουριστικές ροές άρχισαν να επανέρχονται, επιστρέψαμε στην ίδια λογική, στα μεγάλα λόγια και στις πανηγυρικές αναφορές που συχνά συνοδεύουν τη συζήτηση για τον τουρισμό, με την επιτυχία να αποτυπώνεται κυρίως μέσα από τον αριθμό των αφίξεων. Οι αφίξεις αποτελούν ασφαλώς έναν σημαντικό δείκτη. Δεν μπορούν, όμως, ν’ αποτελούν τον δείκτη επιτυχίας. Ένας σύγχρονος και ανταγωνιστικός τουριστικός προορισμός αξιολογείται και από την ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρει, από την ικανοποίηση του επισκέπτη, από την αξία που δημιουργεί στην οικονομία και από την ικανότητά του να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά κρίσεις.

Η κατά κεφαλήν δαπάνη των επισκεπτών αποτελεί έναν εξίσου σημαντικό δείκτη. Η αύξηση ή η διατήρηση των αφίξεων είναι θετική εξέλιξη, αλλά η πραγματική πρόκληση είναι να αυξάνεται παράλληλα και η αξία που αφήνει κάθε επισκέπτης στην οικονομία μας. Αυτό είναι το ζητούμενο ενός ποιοτικού και βιώσιμου τουρισμού. Σήμερα ακούμε από επίσημα χείλη ότι υπάρχει μείωση τής κατά κεφαλήν δαπάνης.

Η κρίση αυτή ήταν μια ευκαιρία να γίνουν βαθύτερες αλλαγές: στη βελτίωση των υπηρεσιών, στην αναβάθμιση της εμπειρίας του επισκέπτη, στην καλύτερη αξιοποίηση της κυπριακής ταυτότητας και στη δημιουργία ενός πιο ολοκληρωμένου τουριστικού προϊόντος. Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν έγινε.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίοδος διεξαγωγής του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου. Η συγκεκριμένη περίοδος ανέδειξε ότι μεγάλα διεθνή γεγονότα μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές ευκαιρίες για τον τομέα της φιλοξενίας, όταν υπάρχει έγκαιρος σχεδιασμός και η απαραίτητη ευελιξία.

Η ανάγκη προσαρμογής των ωραρίων λειτουργίας των κέντρων αναψυχής στην Κύπρο αντιμετωπίστηκε τελικά με διορθωτικές κινήσεις. Ωστόσο, η εμπειρία αυτή έδειξε ότι σε παρόμοιες περιπτώσεις ο σχεδιασμός πρέπει να προηγείται και όχι να ακολουθεί τις εξελίξεις. Σε άλλες χώρες, όπως η Μεγάλη Βρετανία, δόθηκε έγκαιρα η δυνατότητα στις επιχειρήσεις φιλοξενίας και ψυχαγωγίας να προσαρμόσουν τη λειτουργία τους στις ανάγκες τέτοιων μεγάλων γεγονότων, αναγνωρίζοντας ότι η ευελιξία αυτή μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα. Όπως και έγινε αφού με δηλώσεις τους διάφοροι παράγοντες δήλωναν χαρακτηριστικά ότι «η οικονομία απογειώθηκε».

Η εμπειρία αυτή πρέπει να αξιοποιηθεί. Η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, θα συνεχίσει να επηρεάζεται από περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Οι κρίσεις δεν αποτελούν πλέον σπάνια ή μεμονωμένα γεγονότα, αλλά μια πραγματικότητα, για την οποία πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας και διαχείρισης κρίσεων στον τουρισμό, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων κρατικών φορέων και των ανθρώπων που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της τουριστικής εμπειρίας. Με σαφείς αρμοδιότητες, έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών και προκαθορισμένα σχέδια δράσης.

Η πραγματική επιτυχία δεν είναι απλώς να επιστρέφουμε στους αριθμούς που είχαμε πριν από κάθε κρίση. Η πραγματική επιτυχία είναι να γινόμαστε καλύτεροι μετά από κάθε κρίση.

Οι κρίσεις του μέλλοντος θα έρθουν. Το ερώτημα είναι αν θα μας βρουν απλώς να αντιδρούμε ή αν θα είμαστε έτοιμοι να τις μετατρέψουμε σε ευκαιρίες για έναν καλύτερο, ποιοτικότερο και πιο ανθεκτικό τουρισμό.

*Γ.Γ. ΠΑ.Σ.Ι.Κ.Α.