Πόσο ασφαλή είναι τα πλαστικά, κλωστοϋφαντουργικά και μεταλλικά καταναλωτικά αγαθά ευρείας χρήσης που πωλούνται στην ΕΕ;

Οι εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς από 12 κράτη μέλη συνεργάστηκαν στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας για την ασφάλεια των προϊόντων, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τον έλεγχο προϊόντων ευρείας χρήσης και χαμηλού κόστους για επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Τι ελέγχθηκε;

Συνολικά, 128 δείγματα προϊόντων από πέντε κατηγορίες –φθηνά καταναλωτικά προϊόντα από πλαστικό, προϊόντα για παιδιά από πλαστικό, είδη ένδυσης και υπόδησης για παιδιά, προϊόντα για παιδιά με υφασμάτινα μέρη και κοσμήματα μόδας– αγοράστηκαν από ηλεκτρονικά και φυσικά καταστήματα σε 12 χώρες και αναλύθηκαν από διαπιστευμένο εργαστήριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα προϊόντα εξετάστηκαν για επιβλαβείς χημικές ουσίες, όπως οι υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS), καθώς και για βαρέα μέταλλα, όπως το κάδμιο, το νικέλιο και ο μόλυβδος.

Μεταξύ των προϊόντων που εξετάστηκαν ήταν παιχνίδια, αξεσουάρ αποκριάτικων στολών, σαλιάρες, γυαλιά ηλίου για παιδιά, μπλουζάκια, επιτραπέζια σκεύη και φουσκωτές πισίνες.

Τα αποτελέσματα των δοκιμών

Από τα 128 δείγματα που εξετάστηκαν, τα 25, ποσοστό 20%, δεν πληρούσαν τουλάχιστον μία από τις απαιτήσεις των δοκιμών.

Συνολικά, 17 από τα 53 είδη παιδικής ένδυσης και υπόδησης που εξετάστηκαν, ποσοστό 32%, περιείχαν επίπεδα χημικών ουσιών που υπόκεινται σε περιορισμούς, όπως PFAS και χλωριωμένες παραφίνες μικρής αλυσίδας (SCCP), πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια.

Από τα 12 δείγματα φθηνών κοσμημάτων που εξετάστηκαν, τα τέσσερα, ποσοστό 33%, είχαν υπερβολικά υψηλά επίπεδα καδμίου, νικελίου ή μολύβδου.

Τρία από τα 33 φθηνά καταναλωτικά προϊόντα από πλαστικό που εξετάστηκαν, ποσοστό 9%, όπως θήκες τηλεφώνων, παιχνίδια και κουρτίνες μπάνιου, απέτυχαν στις δοκιμές. Δύο περιείχαν σουλφονικό υπερφθοροκτάνιο (PFOS), ενώ το τρίτο είχε υπερβολικά υψηλά επίπεδα καδμίου.

Τα PFOS ανήκουν στην οικογένεια των υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS), των λεγόμενων «παντοτινών χημικών», που χρησιμοποιούνται ευρέως για την απώθηση του λαδιού και του νερού σε προϊόντα. Δεν διασπώνται εύκολα στη φύση ή στο ανθρώπινο σώμα.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;

Η έκθεση σε PFAS και βαρέα μέταλλα αυξάνει τους κινδύνους διαταραχής του ανοσοποιητικού συστήματος, ορμονικής ανισορροπίας, καρκίνου, νευρολογικών βλαβών και δερματικών αλλεργιών. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε αυτούς τους κινδύνους για την υγεία.

Λόγω της μακροχρόνιας βλάβης που προκαλούν στην υγεία και το περιβάλλον, ορισμένα PFAS έχουν ήδη περιοριστεί στην ΕΕ, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο ευρύτερων, ομαδικών απαγορεύσεων.

Ορισμένα κοσμήματα μόδας σε «στυλ boho» μπορούν να απελευθερώνουν επιβλαβή μέταλλα, όπως κάδμιο, μόλυβδο ή νικέλιο, τα οποία μπορεί να βλάψουν τα νεφρά και τα οστά, να προκαλέσουν αλλεργίες, ακόμη και καρκίνο.

Τι έκαναν οι εθνικές Αρχές;

Από τις 51 αποτυχίες που καταγράφηκαν, οι 18, ποσοστό 35%, αξιολογήθηκαν ως σοβαρού κινδύνου, οι έξι, ποσοστό 12%, ως υψηλού κινδύνου και οι 13, ποσοστό 25%, ως χαμηλού κινδύνου.

Στο Safety Gate, το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για επικίνδυνα μη εδώδιμα προϊόντα, δημοσιεύθηκαν ειδοποιήσεις για έξι προϊόντα που θεωρήθηκαν επιβλαβή.

Οι εθνικές Αρχές που συμμετείχαν στη συλλογική προσπάθεια έλαβαν τα ακόλουθα μέτρα:

• Απαγόρευσαν τις πωλήσεις 10 από τα 51 προϊόντα, ποσοστό 20%.
• Απέσυραν 10 προϊόντα από την αγορά.
• Κατέστρεψαν έξι προϊόντα, ποσοστό 12%.
• Ανακάλεσαν έξι προϊόντα από τους καταναλωτές.

Τι πρέπει να κάνουν οι καταναλωτές;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τους καταναλωτές:

• Να ελέγχουν το Safety Gate, ώστε να διαπιστώνουν εάν έχουν καταγγελθεί προβλήματα σχετικά με το προϊόν που επιθυμούν να αγοράσουν.
• Να πραγματοποιούν αγορές από ηλεκτρονικά καταστήματα που προσδιορίζουν με σαφήνεια τον κατασκευαστή και τον διανομέα του προϊόντος.
• Να μην κοιμούνται φορώντας κοσμήματα. Εάν παρουσιάσουν αλλεργική αντίδραση, να σταματήσουν να τα φορούν και να ζητήσουν ιατρική συμβουλή.
• Να αποφεύγουν επικίνδυνες χημικές ουσίες, όπως τα PFAS, τα οποία περιέχονται σε ορισμένα πλαστικά και αδιάβροχα υλικά, συμπεριλαμβανομένων των κουρτινών μπάνιου, επιλέγοντας υφάσματα επεξεργασμένα με φυσικούς κήρους ή μη φθοριούχα φινιρίσματα.
• Να αναφέρουν προβλήματα ασφάλειας ή ατυχήματα με προϊόντα στην αρμόδια Αρχή Προστασίας των Καταναλωτών μέσω του Consumer Safety Gateway.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή