Έξι πρακτικές ασκήσεις αργότερα: Τι έμαθα και τι θα έκανα διαφορετικά

Πόσα πρέπει να γνωρίζει ένας φοιτητής πριν ξεκινήσει την πρώτη του πρακτική άσκηση;

Η απάντηση είναι πιθανότατα λιγότερα απ’ όσα νομίζουμε.

Πολλοί φοιτητές μπαίνουν για πρώτη φορά σε έναν επαγγελματικό χώρο πιστεύοντας ότι, από την πρώτη ημέρα, πρέπει ν’ αποδείξουν πως αξίζουν τη θέση που τους δόθηκε. Προσπαθούν να έχουν απάντηση σε κάθε ερώτηση, διστάζουν να ζητήσουν διευκρινίσεις και αντιμετωπίζουν κάθε εργασία ως δοκιμασία.

Ίσως, όμως, αυτό να είναι το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να αλλάξει.

Η πρακτική άσκηση δεν είναι μια εξέταση που αποδεικνύει ότι ένας φοιτητής είναι ήδη έτοιμος να εργαστεί ως επαγγελματίας. Είναι μια ευκαιρία να αρχίσει να μαθαίνει τι σημαίνει να λειτουργεί κανείς ως επαγγελματίας στην πράξη, αλλά και να δει εκ των έσω πώς είναι ο επαγγελματικός χώρος εργασίας.

Αρκετά από τα σημαντικότερα μαθήματα μιας πρακτικής άσκησης δεν προκύπτουν από τις εργασίες που ανατίθενται. Προκύπτουν από τις ερωτήσεις, τα λάθη, την ανατροφοδότηση και τις στιγμές κατά τις οποίες ένας φοιτητής πρέπει να βρει μόνος του τον τρόπο να μάθει κάτι καινούργιο.

Στην εκπαίδευση, η επιτυχία συνδέεται συχνά με τη σωστή απάντηση. Στον εργασιακό χώρο, όμως, δεν υπάρχουν πάντοτε όλες οι πληροφορίες. ούτε μία προκαθορισμένη λύση ή απάντηση. Παράλληλα με την τεχνική γνώση, αναπτύσσονται δεξιότητες όπως η επικοινωνία, η συνεργασία και η ανάληψη ευθύνης, οι οποίες δύσκολα αποκτώνται μόνο μέσα σε μια αίθουσα διδασκαλίας.

Κάπου εδώ, η διάθεση για μάθηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Υπήρχαν φορές που είχα ολοκληρώσει την εργασία μου και δεν υπήρχε κάτι άλλο διαθέσιμο. Αντί να περιμένω, κάποιες φορές καθόμουν δίπλα σε έναν manager και παρακολουθούσα πώς εργαζόταν, επικοινωνούσε με την ομάδα και αντιμετώπιζε ένα πρόβλημα. Δεν ήταν μια τυπική εργασία. Ήταν, όμως, μια ακόμη ευκαιρία να μάθω.

Η πρωτοβουλία δεν σημαίνει ν’ αναλαμβάνει κάποιος πράγματα χωρίς να τα κατανοεί. Σημαίνει να ζητά εργασία όταν ολοκληρώνει μια εργασία, να παρατηρεί τι συμβαίνει γύρω του και να αναζητά τρόπους να συνεισφέρει.

Το ίδιο ισχύει και για τις ερωτήσεις. Όταν υπάρχει ένα πρόβλημα, είναι χρήσιμο να συνοδεύεται και από μια πιθανή λύση. Η πρόταση μπορεί να μην είναι σωστή. Αυτό δεν είναι το ζητούμενο. Σημασία έχει ότι έχει προηγηθεί προσπάθεια και σκέψη.

Το «δεν ξέρω» είναι μια απολύτως αποδεκτή απάντηση. Το «δεν ξέρω, αλλά σκέφτηκα να το προσεγγίσω με αυτόν τον τρόπο» δείχνει κάτι περισσότερο: προσπάθεια, κρίση και διάθεση για μάθηση.

Γι’ αυτό δεν αρκεί να γνωρίζει κανείς μόνο τι πρέπει να κάνει. Χρειάζεται να κατανοεί και γιατί το κάνει. Η κατανόηση του σκοπού μετατρέπει την απλή εκτέλεση μιας εργασίας σε ουσιαστική μάθηση.

Φυσικά, αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει και λάθη. Μια πρακτική άσκηση είναι ίσως ένα από τα ασφαλέστερα περιβάλλοντα για να γίνουν αυτά τα λάθη, επειδή υπάρχει δίπλα στον νέο επαγγελματία η εμπειρία ανθρώπων που μπορούν να τα εντοπίσουν και να βοηθήσουν στη διόρθωσή τους. Το σημαντικό δεν είναι να μη γίνει κανένα λάθος, αλλά να κατανοηθεί γιατί έγινε και να μην επαναληφθεί.

Το ίδιο ισχύει και για την ανατροφοδότηση. Η παρατήρηση πάνω στη δουλειά δεν αποτελεί απαραίτητα προσωπική κριτική. Είναι μέρος της διαδικασίας βελτίωσης. Και μέσα από αυτήν τη διαδικασία χτίζεται σταδιακά κάτι εξίσου σημαντικό με τη γνώση: η αξιοπιστία. Ένας νέος επαγγελματίας δεν χρειάζεται να είναι αυτός που γνωρίζει τα περισσότερα. Χρειάζεται να είναι κάποιος, στον οποίο η ομάδα μπορεί να βασιστεί.

Η ίδια λογική ισχύει και για την επιλογή της πρακτικής άσκησης. Και οι έξι πρακτικές μου πραγματοποιήθηκαν στον ελεγκτικό κλάδο. Η επιλογή ήταν συνειδητή, καθώς από νωρίς γνώριζα ότι αυτός ήταν ο τομέας στον οποίο ήθελα να κινηθώ. Μου επέτρεψε να αποκτήσω μεγαλύτερη εξοικείωση με το επάγγελμα και να επιβεβαιώσω το ενδιαφέρον μου.

Αν, όμως, ξεκινούσα ξανά, θα αφιέρωνα τουλάχιστον μιαν από αυτές τις εμπειρίες στην εξερεύνηση ενός διαφορετικού τμήματος. Όχι επειδή θεωρώ λανθασμένη την επιλογή μου, αλλά επειδή η πρακτική άσκηση είναι ίσως η καλύτερη περίοδος για να γνωρίσει ένας φοιτητής διαφορετικές κατευθύνσεις πριν πάρει μια πιο μόνιμη επαγγελματική απόφαση.

Όταν κάποιος γνωρίζει ήδη τι θέλει, η πρακτική μπορεί να του προσφέρει βάθος. Όταν δεν το γνωρίζει ακόμη, μπορεί να του προσφέρει εξερεύνηση. Και το να γνωρίζεις τι δεν θέλεις μπορεί να είναι εξίσου σημαντικό με το να γνωρίζεις τι θέλεις.

Γι’ αυτό η πρακτική άσκηση πριν από την αποφοίτηση δεν είναι απλώς μια πρώτη εμπειρία εργασίας. Είναι μια ευκαιρία να δοκιμάσει κάποιος τις γνώσεις του, να κατανοήσει τις απαιτήσεις της επαγγελματικής ζωής και να ανακαλύψει ποια κατεύθυνση τού ταιριάζει.

Έξι πρακτικές ασκήσεις αργότερα, ίσως το σημαντικότερο μάθημα είναι ότι κανένας φοιτητής δεν χρειάζεται να είναι έτοιμος πριν από την πρώτη του πρακτική. Χρειάζεται να είναι πρόθυμος να μάθει. Γιατί η πρακτική άσκηση δεν έχει σκοπό να αποδείξει ότι κάποιος είναι ήδη επαγγελματίας. Έχει σκοπό να του δώσει την πρώτη ευκαιρία να γίνει.

*Team Member, Ελεγκτικές Υπηρεσίες, KPMG Κύπρου