Αναστασία Ανδρέου: Η γυναίκα που έμαθε πως η δύναμη δεν μετριέται σε ύψος

Η 27χρονη Αναστασία Ανδρέου γεννήθηκε με ατελή οστεογένεση, μια πάθηση που επηρεάζει τα οστά και την παραγωγή κολλαγόνου, καθιστώντας τα πιο εύθραυστα. Από πολύ μικρή ηλικία έμαθε να αναγνωρίζει τα όριά της, να αποφεύγει δραστηριότητες που μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη σωματική της ακεραιότητα και να προσαρμόζει την καθημερινότητά της στις ανάγκες του σώματός της. Δεν μπορούσε να παίζει σχοινάκι, μπάλα ή κυνηγητό όπως τα άλλα παιδιά, όμως δεν θυμάται την παιδική της ηλικία μέσα από τη στέρηση. Αντίθετα, οι αναμνήσεις της είναι γεμάτες οικογενειακές εξορμήσεις, ταξίδια, φίλους και ανθρώπους που φρόντιζαν να την συμπεριλαμβάνουν.

Η πρώτη συνειδητοποίηση ότι το σώμα της ήταν διαφορετικό ήρθε όταν ήταν περίπου τεσσάρων ή πέντε ετών. Παρατηρώντας τους συμμαθητές της, αντιλήφθηκε ότι όλα τα άλλα παιδιά ήταν ψηλότερα από εκείνη. Η εξήγηση που της έδωσε τότε η μητέρα της δεν περιορίστηκε σε ιατρικούς όρους. Συνοδεύτηκε από μια φράση που έμελλε να γίνει σημείο αναφοράς στη ζωή της: «Είσαι μικρή στο σώμα, αλλά μεγάλη στην ψυχή». Λόγια που δεν την έκαναν να αισθανθεί μειονεκτικά, αλλά της έδωσαν την ασφάλεια να συνεχίσει να βλέπει τον εαυτό της ως ένα παιδί όπως όλα τα άλλα.

Για χρόνια, κάπου στο πίσω μέρος του μυαλού της υπήρχε η παιδική φαντασία ότι ένα πρωί θα ξυπνούσε και θα ήταν ψηλή. Όχι επειδή απέρριπτε τον εαυτό της, αλλά επειδή αναρωτιόταν πώς θα ήταν μια εντελώς διαφορετική ζωή. Μεγαλώνοντας, κατάλαβε ότι η αποδοχή δεν αφορά μόνο την εικόνα του σώματος. Σημαίνει να συμφιλιώνεσαι με πράγματα που πιθανόν να μην μπορέσεις να κάνεις, να αναγνωρίζεις ότι κάποτε θα χρειαστείς βοήθεια και να αποδέχεσαι πως η καθημερινότητά σου θα απαιτεί περισσότερες προσαρμογές.

Η οικογένειά της υπήρξε καθοριστική σε αυτήν τη διαδρομή. Δεν την μεγάλωσε ως ένα παιδί που έπρεπε να προστατευτεί από τη ζωή, αλλά ως έναν άνθρωπο που είχε δικαίωμα στις ίδιες ευκαιρίες, στην αυτονομία και στην προσωπική εξέλιξη. Αυτή η στάση αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία η Αναστασία έχτισε την αυτοπεποίθησή της, σπούδασε, εργάστηκε, ταξίδεψε, έζησε μόνη και διεκδίκησε την ανεξαρτησία της.

Μια από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της ήταν η απόκτηση άδειας οδήγησης. Για να μπορέσει να οδηγήσει, χρειάστηκε να βρεθεί ο τρόπος ώστε το αυτοκίνητό της να προσαρμοστεί στις ανάγκες της, μέσα από μια διαδικασία που δεν ήταν ούτε απλή ούτε ξεκάθαρη. Όταν, όμως, βρέθηκε για πρώτη φορά μόνη πίσω από το τιμόνι, αισθάνθηκε πως κέρδισε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια άδεια: τη δυνατότητα να πηγαίνει όπου θέλει, χωρίς να εξαρτάται από άλλους. Την ελευθερία της.

Παρά την προσωπική της αυτονομία, η καθημερινότητα στην Κύπρο εξακολουθεί να της υπενθυμίζει ότι η κοινωνία και οι υποδομές δεν έχουν σχεδιαστεί με τρόπο που να συμπεριλαμβάνουν όλους τους ανθρώπους. Απροσπέλαστα πεζοδρόμια, κτήρια χωρίς ράμπες, σκάλες χωρίς κατάλληλα στηρίγματα και χώροι εστίασης χωρίς προσβάσιμες τουαλέτες αποτελούν εμπόδια που για πολλούς περνούν απαρατήρητα. Για ένα άτομο με αναπηρία, όμως, μπορούν να καθορίσουν ακόμη και το κατά πόσον θα μπορέσει να επισκεφθεί έναν χώρο.

Υπάρχουν, παράλληλα, και τα βλέμματα. Η αδιακρισία ανθρώπων που συναντά στον δρόμο, οι επίμονοι σχολιασμοί και η αντίληψη ότι καθετί που ξεφεύγει από τη συνηθισμένη εικόνα αποτελεί αντικείμενο παρατήρησης. Η Αναστασία κατανοεί ότι το άγνωστο μπορεί να προκαλεί απορία. Εκείνο που την ενοχλεί είναι όταν η απορία ξεπερνά τα όρια του σεβασμού.

Στη συνέντευξή της στη «Σημερινή» μιλά χωρίς εξωραϊσμούς για τη δύναμη, αλλά και για τις στιγμές κατά τις οποίες ένιωσε την ανάγκη να λυγίσει. Εξηγεί ότι, όταν ένας άνθρωπος μαθαίνει να βλέπει πάντοτε τη θετική πλευρά, μπορεί να δυσκολεύεται να αποδεχθεί πως έχει δικαίωμα να στενοχωρηθεί, να κουραστεί ή να φοβηθεί. Η πίστη στον εαυτό της και στον Θεό, όπως αναφέρει, είναι εκείνη που την βοηθά να συνεχίζει.

Πάνω απ’ όλα, η Αναστασία έχει όνειρα. Θέλει να εξελιχθεί επαγγελματικά και προσωπικά, να ταξιδέψει, να γνωρίσει νέα μέρη και να γεμίσει τη ζωή της με εμπειρίες. Δεν ζητά από την κοινωνία να την θαυμάσει. Ζητά να κατανοήσει ότι το διαφορετικό δεν είναι κάτι που πρέπει να φοβάται, να λυπάται ή να εξιδανικεύει. Είναι απλώς ένα ακόμη κομμάτι της ανθρώπινης πραγματικότητας.

Γεννηθήκατε με ατελή οστεογένεση. Με ποιον τρόπο επηρέασε η πάθηση τα παιδικά σας χρόνια και ποιες είναι οι πρώτες αναμνήσεις που έχετε από τη στιγμή που αντιληφθήκατε ότι το σώμα σας ήταν διαφορετικό;

Αρχικά να πω ότι όταν σκέφτομαι την παιδική μου ηλικία, έχω πολλές θετικές μνήμες. Η πάθηση με επηρέασε από την άποψη ότι δεν μπορούσα να κάνω πολλές από τις δραστηριότητες που μπορούσαν να κάνουν τα άλλα συνομήλικα παιδάκια, όπως να παίζω σχοινάκι, ή μπάλα, ή κυνηγητό. Παρ’ όλα αυτά δεν με επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό, γιατί ήξερα ποια ήταν τα όριά μου και πολλές φορές φοβόμουν να δοκιμάσω κάτι που θεωρούσα επικίνδυνο. Οπότε προτιμούσα να προστατεύσω τον εαυτό μου παρά να δοκιμάσω κάτι που πιθανόν να με δυσκόλευε. Είχα επίγνωση. Είχα και πολλούς καλούς φίλους πάντα, που δεν με άφηναν να νιώθω μόνη και με συμπεριελάμβαναν με διάφορους τρόπους. Το ίδιο και η οικογένειά μου. Με την οικογένειά μου θυμάμαι τις πολλές εξορμήσεις μας και τα ταξίδια μας. Η πρώτη φορά που αντιλήφθηκα ότι το σώμα μου ήταν διαφορετικό ήταν στην ηλικία περίπου των 4-5 χρονών. Είχα αντιληφθεί ουσιαστικά ότι τα υπόλοιπα παιδάκια της τάξης μου ήταν όλα πιο ψηλά από μένα. Οπότε, μια μέρα μετά το σχολείο, ρώτησα τη μητέρα μου και μου εξήγησε την πάθησή μου. Μου είπε επίσης «είσαι μικρή στο σώμα, αλλά μεγάλη στην ψυχή». Μετά από αυτό ένιωσα ανακούφιση και συνέχισα να με θεωρώ «φυσιολογική».

Έχετε αναφέρει ότι, όταν ήσασταν μικρή, πιστεύατε πως κάποια μέρα θα ξυπνούσατε και θα ήσασταν ψηλή. Πότε αρχίσατε πραγματικά να συμφιλιώνεστε με το σώμα σας και να το αποδέχεστε όπως είναι;

Ναι, το θυμάμαι αρκετά χαρακτηριστικά, γιατί το πίστευα πραγματικά. Είναι κάτι παρόμοιο με το να πιστεύεις στον Άγιο Βασίλη. Ήταν μια φαντασία, μια επιθυμία και όταν το φανταζόμουν, δεν σκεφτόμουν ότι δεν μου αρέσει έτσι όπως είμαι, αλλά το ότι θα ζούσα μια πολύ διαφορετική ζωή που ήθελα να δω πώς θα ήταν. Η αποδοχή ήρθε σταδιακά και είναι κάτι πολύ πιο βαθύ. Αποδέχεσαι όχι μόνο το σώμα σου, αλλά και πολλά άλλα. Αποδέχεσαι ότι κάποια πράγματα δεν θα μπορέσεις ποτέ να τα κάνεις, αποδέχεσαι ότι ίσως να χρειάζεσαι περισσότερη βοήθεια από κάποιον άλλο, ότι θα χρειάζεται να προσαρμόζεσαι και άλλα. Όταν για ένα διάστημα πήγαινα σε ψυχολόγο, είχα αντιληφθεί ότι ίσως πολλά πράγματα που φέρει μια αναπηρία δεν τα επεξεργάστηκα όσο θα έπρεπε.

Η μητέρα σας σάς είχε πει τη φράση «μικρή στο σώμα, μεγάλη στην ψυχή». Πόσο καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος της οικογένειάς σας στη διαμόρφωση της αυτοπεποίθησης και της ανεξαρτησίας σας;

Η οικογένεια και το πώς μεγαλώνεις είναι το «Άλφα και το Ωμέγα». Εάν δεν πίστευαν οι ίδιοι σ’ εμένα, εάν δεν μου έδιναν τις ευκαιρίες που μου έδωσαν, δεν θα ήμουν αυτή που είμαι σήμερα. Όταν είσαι παιδάκι, επηρεάζεσαι στο 100% από την άποψη και τα λόγια των δικών σου. Οπότε όταν η οικογένειά σου είναι υποστηρικτική, δεν σε ξεχωρίζει από τα άλλα παιδιά και σε θεωρεί «φυσιολογική», τότε διαμορφώνεσαι και εσύ ανάλογα.

Στα σχολικά σας χρόνια δεν επιτρέψατε στη διαφορετικότητά σας να σας απομονώσει. Υπήρξαν, ωστόσο, στιγμές κατά τις οποίες ένα βλέμμα, ένα σχόλιο ή μια συμπεριφορά σάς πλήγωσε περισσότερο απ’ όσο δείξατε;

Δεν θυμάμαι κάτι στα σχολικά χρόνια που να με πλήγωσε. Περισσότερο με ενοχλούσαν τα βλέμματα ή οι σχολιασμοί των ανθρώπων που θα με δουν στον δρόμο και κάποτε με ενοχλεί και σήμερα. Κατανοώ να υπάρχει αντίδραση ή περίεργα βλέμματα για κάτι που για σένα είναι διαφορετικό, αλλά με ενοχλεί η πολλή αδιακρισία.

Σήμερα ζείτε μόνη, οδηγείτε, εργάζεστε, ταξιδεύετε και έχετε κατακτήσει την αυτονομία σας. Ποια από αυτές τις κατακτήσεις ήταν η πιο δύσκολη και ποια σας έκανε να νιώσετε για πρώτη φορά πραγματικά ελεύθερη;

Πραγματικά ελεύθερη ένιωσα σίγουρα όταν πήρα άδεια οδήγησης. Ίσως ήταν και το πιο δύσκολο, γιατί έπρεπε να γίνει ειδική επεξεργασία στο αυτοκίνητό μου για να μπορώ να το οδηγώ. Μια διαδικασία που δεν ήξερα πώς έπρεπε να γίνει και την οποία έψαχνα για κάποιο χρονικό διάστημα. Όταν κατάφερα να οδηγήσω μόνη μου για πρώτη φορά, ένιωσα τέλεια. Μπορούσα να πάω όπου ήθελα.

Πόσο εύκολη είναι στην πράξη η καθημερινότητα ενός ανθρώπου με αναπηρία στην Κύπρο; Ποια εμπόδια συναντάτε στις υποδομές, στις υπηρεσίες ή στη συμπεριφορά της κοινωνίας;

Αρχικά, κάθε άτομο με αναπηρία έχει διαφορετικές ανάγκες. Κάποιοι περισσότερες, κάποιοι λιγότερες. Εγώ είμαι από τα άτομα που θεωρώ ότι οι ανάγκες μου όσον αφορά τις υποδομές ή και τις υπηρεσίες δεν είναι τόσο μεγάλες. Κάτι που παρατηρώ έντονα είναι ότι η προσβάσιμη τουαλέτα δεν είναι κάτι δεδομένο για όλους τους χώρους εστίασης. Επίσης εννοείται τα πεζοδρόμιά μας δεν είναι φιλικά προς τα άτομα με αναπηρία. Πολλές είσοδοι κτηρίων δεν έχουν ράμπα, ούτε καν σταθεροποιητικό στα σκαλιά για να μπορεί να ακουμπά κάποιος που δυσκολεύεται να τα ανέβει. Όσον αφορά τη συμπεριφορά της κοινωνίας, θα έλεγα ότι είμαστε σε καλό επίπεδο. Ακόμη όμως δεν θεωρείται δεδομένο ότι σε μια κοινωνία υπάρχουν άτομα με πολλές διαφορετικότητες.

Πολλές φορές τα άτομα με αναπηρία παρουσιάζονται είτε ως άνθρωποι που χρειάζονται λύπηση είτε ως «ήρωες». Εσείς πώς αισθάνεστε απέναντι σε αυτές τις δύο ακραίες προσεγγίσεις;

Βρίσκω και τις δύο ενοχλητικές να πω την αλήθεια. Όμως αντιλαμβάνομαι λίγο περισσότερο γιατί κάποιος να λυπάται κάποιο άτομο με αναπηρία. Όταν κάποιος δεν το ζει, είναι λογικό να θεωρεί ότι είναι αρκετά δύσκολο. Είναι κατανοητό το να μην μπορείς να μπεις στη θέση του άλλου που ζει διαφορετικά από εσένα και να το θεωρείς δύσκολο. Μπορώ να διαβεβαιώσω όμως ότι προσωπικά δεν θεωρώ πως πρέπει να με λυπάσαι, γιατί πολύ απλά με αυτόν τον τρόπο μεγάλωσα και μόνο αυτόν έμαθα και μια χαρά ζω. Ούτε ηρωίδα είμαι που απλώς ζω την πραγματικότητά μου.

Υπήρξε κάποια περίοδος κατά την οποία φοβηθήκατε, κουραστήκατε ή νιώσατε ότι δεν είχατε πλέον τη δύναμη να βλέπετε μόνο τη θετική πλευρά; Τι σας βοήθησε να σταθείτε ξανά στα πόδια σας;

Όταν μαθαίνεις ότι πρέπει να βλέπεις τη θετική πλευρά των πραγμάτων, η αλήθεια είναι ότι όταν έρχεται κάποια δύσκολη στιγμή δυσκολεύεσαι ν’ αποδεχτείς ότι είναι εντάξει να στενοχωρηθείς. Όταν μαθαίνεις να είσαι δυνατός, είναι δύσκολο να λυγίζεις. Υπήρξαν πολλές τέτοιες στιγμές για μένα, που δεν άφηνα τον εαυτό μου να νιώσει αρνητικά συναισθήματα. Η πίστη στον εαυτό μου και κυρίως στον Θεό είναι αυτό που πάντα με σηκώνει.

Τι όνειρα εξακολουθείτε να έχετε για τη ζωή σας και ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε ένα παιδί που σήμερα αισθάνεται διαφορετικό ή πιστεύει ότι δεν θα μπορέσει να ζήσει τη ζωή που επιθυμεί;

Έχω πολλά όνειρα και πολλές φορές νιώθω ότι μια ζωή δεν μου αρκεί. Θέλω να με δω να πετυχαίνω επαγγελματικά και προσωπικά. Θέλω να ταξιδέψω, να γνωρίσω όσα πιο πολλά μέρη μπορώ και να ζήσω όσες πιο πολλές νέες εμπειρίες. Το να αισθάνεσαι διαφορετικός δεν είναι κακό, γιατί όλοι είμαστε διαφορετικοί με τον δικό μας τρόπο. Αν ήμασταν όλοι όμοιοι, δεν θα υπήρχε ενδιαφέρον. Οπότε, ο καθένας ζει τη δική του ζωή με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Βρες τους δικούς σου τρόπους να ζήσεις τη ζωή που επιθυμείς και μην περιμένεις ότι ο τρόπος του διπλανού σου θα σε κάνει χαρούμενο. Είναι εντάξει να έχουμε διαφορετικές ανάγκες και προσεγγίσεις.