Όσο οι μηχανές γίνονται εξυπνότερες, τόσο εμείς οφείλουμε να γινόμαστε περισσότερο άνθρωποι

Οι νέοι σήμερα αναλώνουν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους στον ψηφιακό κόσμο, κάθε λεπτό έρχονται αντιμέτωποι με αλγορίθμους που προσπαθούν να καρφιτσώσουν το βλέμμα τους όσο το δυνατόν περισσότερο στις οθόνες.

Μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο σύγκρισης, ακατάσχετης πληροφορίας και ψηφιακής διέγερσης, όπου η προσωπική αξία τους μετριέται με την εικόνα τα likes, τους followers και τις προβολές.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ένας στους επτά νέους στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια (53 χώρες) ζει με κάποια ψυχική διαταραχή. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η αυτοκτονία αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου για τους νέους ηλικίας 15 έως 29 ετών. Την ίδια στιγμή, το άγχος, η κατάθλιψη και η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αυξάνονται με σταθερά.

Κι όμως, ενώ ο κόσμος γύρω μας αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα και ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, το σχολείο εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να λειτουργεί με πρακτικές που σχεδιάστηκαν για μιαν άλλη εποχή.

Σε μιαν εποχή όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με φρενήρεις ρυθμούς, το Υπουργείο Παιδείας καλείται να στρέψει το βλέμμα του όχι μόνο στις δεξιότητες που απαιτεί η σύγχρονη αγορά εργασίας, αλλά να βάλει στον πυρήνα του την προσωπικότητα και την υγεία του μαθητή.

Οι κοινωνίες δεν προχωρούν μπροστά μόνο από τους ανθρώπους με υψηλό δείκτη νοημοσύνης, αλλά από υγιείς ανθρώπους με χαρακτήρα, ενσυναίσθηση, ψυχική ανθεκτικότητα, δημοκρατική συνείδηση και αίσθημα ευθύνης.

Η πολιτεία καλείται να θέσει τα σωστά ερωτήματα και να μην τυρβάζει περί άλλων.

Ποιος διδάσκει στους μαθητές να σέβονται και να προστατεύουν την ψυχική τους υγεία μέσα σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο ψηφιακό περιβάλλον;

Ποιος διδάσκει στους μαθητές πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι που επηρεάζουν καθημερινά τις αποφάσεις τους;

Ποιος τους μαθαίνει να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση και τις ψηφιακές χειραγωγήσεις;

Ποιος τους βοηθά να χρησιμοποιούν υπεύθυνα την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Και, πάνω απ' όλα, ποιος καλλιεργεί συστηματικά την ενσυναίσθηση, τη συνεργασία, το βάρος της κοινωνικής ευθύνης και τον σεβασμό προς τον συνάνθρωπο;

Αν δεν το κάνει το σχολείο, τότε ποιος θα το κάνει;

Για αυτό η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται στο πότε οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί θα χρησιμοποιούν το ChatGPT ή οποιοδήποτε άλλο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης στην τάξη.

Το σωστό ερώτημα που πρέπει να θέσουμε είναι:

Ποιον άνθρωπο θέλουμε να παραδώσει το εκπαιδευτικό μας σύστημα στην κοινωνία μετά από δεκαοκτώ χρόνια εκπαίδευσης;

Θέλουμε πολίτες που θα ακολουθούν παθητικά ό,τι τους προτείνει ένας αλγόριθμος ή πολίτες που θα μπορούν να τον αμφισβητούν;

Θέλουμε νέους που απλά θα γνωρίζουν να χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ή νέους που θα γνωρίζουν πότε, γιατί και με ποια ευθύνη πρέπει να τα χρησιμοποιούν;

Θέλουμε ανθρώπους που θα καταναλώνουν αδιάκοπα πληροφορία ή ανθρώπους που θα μπορούν να τη φιλτράρουν, να την αξιολογούν και να σχηματίζουν τη δική τους άποψη;

Χρειαζόμαστε μια νέα εκπαιδευτική φιλοσοφία ένα νέο όραμα.

Η επιτυχία ενός εκπαιδευτικού συστήματος δεν θα κριθεί από το πόσο γρήγορα εισήγαγε την Τεχνητή Νοημοσύνη στις σχολικές αίθουσες.

Θα κριθεί από το αν κατάφερε να παραδώσει στην κοινωνία ολοκληρωμένους και ψυχικά υγιείς ανθρώπους, που θα μπορούν να συνεργάζονται, να δημιουργούν, να αμφισβητούν, να αναλαμβάνουν την ευθύνη που τους αναλογεί και θα προσαρμόζονται εύκολα στις αλλαγές.

Οι μηχανές θα συνεχίσουν να γίνονται καθημερινά περισσότερο έξυπνες. Το στοίχημα της δικής μας γενιάς δεν είναι να τις ξεπεράσει. Είναι να διασφαλίσει ότι, όσο εκείνες θα γίνονται πιο έξυπνες, εμείς θα συνεχίσουμε να γινόμαστε περισσότερο άνθρωποι.