Ψηφιακοί Δήμιοι, Viral σφαγή και η σιωπηλή κατεδάφιση της Ψυχολογίας στο TikTok

Σας έχει τύχει ποτέ να ξυπνάτε με ένα αβάσταχτο, σφιχτό βάρος στο στήθος, παλεύοντας με κρίσεις πανικού και μια διαρκή, εξουθενωτική αίσθηση επικείμενου κινδύνου; Έχει ποτέ διαλυθεί ολοσχερώς ο ύπνος σας, αφήνοντάς σας να βυθίζεστε σε μια παράλυτη αϋπνία, καθώς το μυαλό σας αναπαράγει ασταμάτητα τα τοξικά σχόλια και τις απειλές μιας οθόνης; Έχετε νιώσει ποτέ την αυτοεικόνα σας να καταρρέει, να αμφιβάλλετε παθολογικά για κάθε επαγγελματική σας ικανότητα και να βυθίζεστε σε μια βαθιά, σιωπηλή κατάθλιψη και επαγγελματική εξουθένωση (burnout); Έχετε φτάσει ποτέ στο σημείο να αποσυρθείτε πλήρως κοινωνικά, τρέμοντας την επαφή με τον έξω κόσμο από φόβο μη βρεθείτε ξανά στο στόχαστρο; Και πέρα από τα θύματα, έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι ακριβώς προσπαθούν να πετύχουν εκείνοι που εκτοξεύουν αυτό το δηλητήριο; Μέσα από τη μαζική στοχοποίηση, μήπως επιδιώκουν να επιβάλουν μια απολυταρχική ηθική συμμόρφωση, να εκτονώσουν τα δικά τους αβυσσαλέα εσωτερικά κενά και να χειραγωγήσουν το κοινό σε έναν συλλογικό, ανεγκέφαλο αποτροπιασμό; Ποια ψευδαίσθηση παντοδυναμίας και ποια ανάγκη αγελαίας επιβολής μετατρέπει τους θεατές σε συνενόχους μιας σύγχρονης Ρωμαϊκής αρένας; Κι εσείς, που παρακολουθείτε τώρα αυτές τις γραμμές, μήπως έχετε πιάσει τον εαυτό σας να σιωπά, να ανέχεται ή ,χωρίς να το καταλάβετε, να γίνεται θύμα ή συνένοχος μιας τέτοιας τοξικής πρακτικής;

Ζούμε στην εποχή όπου η βία δεν απαιτεί πια φυσική εγγύτητα· αποπλανητικά μεταμφιεσμένη σε ψυχαγωγία, διεισδύει στον πυρήνα της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής με την ακρίβεια χειρουργικού νυστεριού. Ο διαδικτυακός και επαγγελματικός εκφοβισμός δεν αποτελούν παρεκκλίσεις ή μεμονωμένα «ατυχήματα» της τεχνολογίας, αλλά τα συμπτώματα μιας βαθύτερης ηθικής κρίσης: μιας κοινωνίας που θεαματοποιεί την απαξίωση και μετατρέπει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε αναλώσιμο περιεχόμενο.

Το οικοσύστημα του TikTok, θεμελιωμένο στην ταχύτητα της διάχυσης και στον αλγοριθμικό καταναλωτισμό, λειτουργεί ως θεσμοθετημένος χώρος εκτόξευσης οργανωμένων επιθέσεων. Ο εκφοβισμός εδώ ξεπερνά τη γραμμική λεκτική επίθεση· προσλαμβάνει τη μορφή του dogpiling, μιας μαζικής, αγελαίας καταδίκης όπου χιλιάδες ανώνυμες φωνές επιτίθενται με τη βεβαιότητα της ηθικής τους ανωτερότητας.

Όταν το φαινόμενο μεταφέρεται στον επαγγελματικό στίβο, προσβάλλει την ίδια την ουσία του εργασιακού βίου. Επιστήμονες, εκπαιδευτικοί, επαγγελματίες υγείας και δημιουργοί μετατρέπονται σε στόχους συστηματικής δολοφονίας χαρακτήρα, δυσφημιστικών αφηγήσεων και συντονισμένων αναφορών με απώτερο σκοπό την ηθική και οικονομική τους εξόντωση. Η βία αυτή είναι άυλη, ωστόσο σωματικά βιωμένη.

Οι ψυχολογικές συνέπειες της ψηφιακής στοχοποίησης διαφέρουν ριζικά από εκείνες του παραδοσιακού εκφοβισμού. Πιο συγκεκριμένα:

• Η κατάλυση του ιδιωτικού καταφυγίου: Ο διώκτης δεν σταματά στην έξοδο του γραφείου· εισβάλλει στο σπίτι, στην οικειότητα της σκέψης, μέσα από την ίδια τη συσκευή που κρατά το θύμα στα χέρια του, προκαλώντας συμπτώματα που προσομοιάζουν σε διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD).
• Η διάβρωση της ταυτότητας: Η μαζική απόρριψη από ένα απρόσωπο κοινό πλήττει τον πυρήνα της αυτοεικόνας, γεννώντας βαθιά αισθήματα αβοηθητότητας, επαγγελματική εξουθένωση (burnout) και απομόνωση.
• Η σιωπή του θύματος: Παγιδευμένα σε ένα αίσθημα αδικίας και φόβου περαιτέρω στοχοποίησης, τα θύματα συχνά αποσύρονται στη σιωπή, βιώνοντας την οδύνη τους μακριά από κάθε προστατευτικό πλαίσιο.

Το ερώτημα που προβάλλει επιτακτικά αγγίζει τα θεμέλια του πολιτισμού μας: ποια είναι η ευθύνη των θεσμών και των τεχνολογικών κολοσσών; Μέχρι ποιο σημείο η «ελευθερία της έκφρασης» προσφέρει ασυλία στην ηθική δολοφονία;

• Η αδράνεια των πλατφορμών: Τα συστήματα ελέγχου παραμένουν προσχηματικά, ανίκανα να αποκωδικοποιήσουν τη λεπτή υφή της επαγγελματικής υπονόμευσης και της ψυχολογικής βίας.
• Το νομικό κενό: Η πολιτεία κινείται με βραδύτητα, αδυνατώντας να προλάβει την ταχύτητα του ψηφιακού εγκλήματος.
• Ηθική επαγρύπνηση: Οι ακαδημαϊκοί και επιστημονικοί φορείς καλούνται να υπερβούν τη θεωρητική καταδίκη και να οικοδομήσουν ένα αυστηρό πλαίσιο θεσμικής θωράκισης.

Δεν υπάρχουν πια αθώοι θεατές μπροστά στις φωτεινές οθόνες που κρατάμε στα χέρια μας· κάθε «Like», κάθε αναπαραγωγή και κάθε σιωπηλή ανοχή συνυφαίνουν το σάβανο μιας κοινωνίας που αργοσβήνει ηθικά. Η βία στο TikTok δεν είναι μια απλή τεχνολογική παρέκκλιση, αλλά ο καθρέφτης μιας ανθρωπότητας που αποστρέφει το βλέμμα από τον πόνο του άλλου, επειδή ο δικός της εσωτερικός πυρήνας έχει καταντήσει ένα κενό, αλγοριθμικό ερείπιο. Αν δεν ορθώσουμε επιτέλους ανάστημα ,αν οι θεσμοί, η επιστήμη και η ίδια η συνείδησή μας δεν μετατρέψουν την παθητική αγανάκτηση σε ενεργό, αδιαπραγμάτευτο φραγμό, τότε δεν θα θρηνούμε απλώς τα θύματα της ψηφιακής θηριωδίας, αλλά το οριστικό τέλος της ανθρώπινης ενσυναίσθησης. Και τότε, όταν τα φώτα της πλατφόρμας σβήσουν, δεν θα έχει μείνει τίποτα από εμάς πέρα από τη σκόνη μιας ψηφιακής πυράς που εμείς οι ίδιοι ανάψαμε.

• Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2018). Connecting Adolescent Suicide to Cyberbullying: Trend Analysis of National Data. JAMA Pediatrics, 172(3), 299–301.
• Kowalski, R. M., Giumetti, G. W., Schroeder, A. N., & Lattanner, M. R. (2014). Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth. Psychological Bulletin, 140(4), 1073–1137.
• Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D., & Cooper, C. L. (Eds.). (2020). Bullying and Harassment in the Workplace: Theory, Research and Practice (3rd ed.). CRC Press.
• Livingstone, S., & Haddon, L. (2009). Risks and safety on the internet: The perspective of European children. Full Findings and Policy Implications from the EU Kids Online Survey.

*Ψυχολόγος

Διδάκτορας Εξελικτικής-Σχολικής ψυχολογίας

Μ.Α Διοίκηση εκπαιδευτικών μονάδων

Msc Χρηματοοικονομικά και Ναυτιλιακά

Μ.Α ART therapist

Pgp Συμβουλευτική ψυχολογία

Ειδίκευση στη Συστημική θεραπεία και στη Γνωστική-Αναλυτική θεραπευτική αντιμετώπιση