Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Φυτιρής στη "Σημερινή": «Οι νέες Φυλακές θα είναι σαν μια μικρή πολιτεία»

Στη δημιουργία ενός νέου σωφρονιστικού ιδρύματος 1.750 θέσεων στον Άγιο Σωζόμενο, με αρχικό κόστος που υπολογίζεται γύρω στα €300 εκατ., προχωρεί η Κυβέρνηση, βάζοντας ως στόχο την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών πριν από το τέλος του 2027. Σε συνέντευξή του στη «Σημερινή», ο Υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Φυτιρής αποκαλύπτει ότι οι νέες Φυλακές σχεδιάζονται ως μια «μικρή κοινωνία», με εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης, χώρους απεξάρτησης, θεραπευτικά προγράμματα και μικρό νοσοκομείο. Εξηγεί παράλληλα γιατί εγκαταλείφθηκε η επιλογή του Μαθιάτη, πώς θα αντιμετωπιστεί ο σημερινός υπερπληθυσμός και γιατί οι υπόδικοι θα παραμείνουν στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις της Λευκωσίας. Παρουσιάζει, ακόμη, τα μέτρα ασφαλείας που προωθούνται άμεσα στις Κεντρικές Φυλακές, από την απενεργοποίηση κινητών μέχρι την εγκατάσταση σαρωτών σώματος στις εισόδους. Την ίδια ώρα, οι Δήμοι Νότιας Λευκωσίας–Ιδαλίου και Λατσιών–Γερίου αμφισβητούν τη χωροθέτηση, καταγγέλλουν απουσία προηγούμενης διαβούλευσης και ζητούν επανεξέταση της απόφασης στη βάση ολοκληρωμένης επιστημονικής μελέτης.

Σωφρονιστικό ίδρυμα 1.750 θέσεων στον Άγιο Σωζόμενο

Σαν μια μικρή κοινωνία με όλες τις απαραίτητες υποδομές θα μοιάζουν οι νέες Κεντρικές Φυλακές. Μιλώντας στη «Σημερινή», ο Υπουργός Δικαιοσύνης αποκαλύπτει τον σχεδιασμό του Υπουργείου μετά και την απόφαση οι Φυλακές να ανεγερθούν στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου. Η απόφαση λήφθηκε την περασμένη Δευτέρα για πρακτικούς λόγους, σύμφωνα με τον Υπουργό, παρόλο που προηγήθηκαν έντονες αντιδράσεις στην κοινότητα Μαθιάτη, όπου ήταν η αρχική τοποθεσία που είχε επιλεχθεί.

Σύμφωνα με τον Κώστα Φυτιρή, το νέο ίδρυμα προβλέπεται να έχει χωρητικότητα 1.750 θέσεων, αριθμός μεγαλύτερος από τις 1.250 θέσεις που είχαν αναφερθεί κατά τα προηγούμενα στάδια του σχεδιασμού. Το έργο υπολογίζεται ότι θα έχει αρχικό κόστος περίπου €300 εκατ., ενώ στόχος του Υπουργείου είναι να αρχίσουν οι κατασκευαστικές εργασίες πριν από το τέλος του 2027.

Γιατί εγκαταλείφθηκε το πλάνο του Μαθιάτη

Ο Άγιος Σωζόμενος αποτελούσε τη δεύτερη από τρεις περιοχές που είχαν τεθεί κατά προτεραιότητα ενώπιον του Υπουργείου. Πρώτη επιλογή ήταν αρχικά ο Μαθιάτης, ωστόσο εγκαταλείφθηκε λόγω του πρόσθετου κόστους που θα απαιτούσε η δημιουργία βασικών υποδομών.

Ερωτηθείς τι άλλαξε στον κυβερνητικό σχεδιασμό, ο κ. Φυτιρής ανέφερε ότι στον Μαθιάτη θα έπρεπε να κατασκευαστούν νέο οδικό και αποχετευτικό δίκτυο, υποδομές υδροδότησης και ηλεκτροδότησης, γεγονός που αύξανε σημαντικά το συνολικό κόστος.

Αντίθετα, όπως εξήγησε, στο επιλεγμένο τεμάχιο στον Άγιο Σωζόμενο υπάρχει ήδη οδικό δίκτυο, παροχή ρεύματος υψηλής τάσης, καθώς και δίκτυα αποχέτευσης και υδροδότησης.

Σύμφωνα με τον Υπουργό, το τεμάχιο βρίσκεται μακριά από οικιστικές περιοχές, με λατομεία από τη μία πλευρά, εγκαταστάσεις του αποχετευτικού από την άλλη και την Πράσινη Γραμμή σε κοντινή απόσταση. Υποστηρίζει, ως εκ τούτου, ότι η κατασκευή του ιδρύματος δεν θα επηρεάσει την καθημερινότητα ή την οικιστική ανάπτυξη της περιοχής.

Μετά την επιλογή τεμαχίου ακολουθεί η εκπόνηση του «master plan». «Tο επόμενο διάστημα θα γίνει η ιδέα του master plan και μετά θα δοθεί σε συμβούλους που έχουν κατασκευάσει τέτοια έργα, για να γίνουν τα τελικά σχέδια», είπε ο Υπουργός.

Μένουν Λευκωσία οι υπόδικοι

Η σημαντικότερη διαφοροποίηση απ’ όσα είχαν γίνει μέχρι σήμερα γνωστά αφορά τη δυναμικότητα του νέου σωφρονιστικού ιδρύματος. Ο Υπουργός ανέβασε τον σχεδιαζόμενο αριθμό στις 1.750 θέσεις, επικαλούμενος τόσο τον σημερινό υπερπληθυσμό όσο και την αναμενόμενη αύξηση του αριθμού των κρατουμένων τα επόμενα χρόνια.

Όπως είπε, οι σημερινές εγκαταστάσεις διαθέτουν χωρητικότητα περίπου 650 με 700 ατόμων, ενώ σε αυτές κρατούνται περίπου 1.200 πρόσωπα. «Εκεί θα πάμε στις 1.750 θέσεις. Οι υπόδικοι θα είναι αλλού. Θα κρατήσουμε δύο πτέρυγες εκεί όπου βρίσκονται τώρα οι Κεντρικές Φυλακές, ώστε να πηγαίνουν εύκολα στα δικαστήρια».

Οι υπόδικοι αντιστοιχούν, σύμφωνα με στοιχεία, περίπου στο 30% του σημερινού πληθυσμού των Φυλακών, δηλαδή σε περίπου 400 πρόσωπα. Στόχος είναι να παραμείνουν στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, ενώ οι κατάδικοι θα μεταφερθούν στο νέο ίδρυμα.

«Μια μικρή κοινωνία»: Χώροι απεξάρτησης, μικρό νοσοκομείο και εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης

Ο κ. Φυτιρής επιμένει ότι το έργο δεν αφορά απλώς την κατασκευή μεγαλύτερων Φυλακών, αλλά τη δημιουργία ενός διαφορετικού σωφρονιστικού μοντέλου.

«Δεν είναι Κεντρικές Φυλακές. Είναι ένα κλειστό σωφρονιστικό ίδρυμα», ανέφερε. Στις νέες εγκαταστάσεις προβλέπεται να λειτουργούν εργαστήρια επαγγελματικής κατάρτισης, θεραπευτικά προγράμματα, χώροι απεξάρτησης και μικρό νοσοκομείο - θεραπευτήριο. Θα δημιουργηθούν επίσης οι αναγκαίες υποδομές, ώστε οι κρατούμενοι να αποκτούν ειδικότητα κατά τη διάρκεια της ποινής τους και να έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν μετά την αποφυλάκισή τους.

«Θα είναι μια μικρή κοινωνία, με όλες τις εγκαταστάσεις που πρέπει, ώστε αυτός που μπαίνει για να εκτίσει την ποινή του να την εκτελεί με τέτοιο τρόπο, που να μπορεί μετά να ενταχθεί στην κοινωνία και να μην επιστρέψει στη φυλακή», ανέφερε.

Κατά τον Υπουργό, ο σχεδιασμός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημόσια ασφάλεια και στον σεβασμό των δικαιωμάτων των κρατουμένων.

Μπουλντόζες πριν από το τέλος του 2027

Οι προπαρασκευαστικές διαδικασίες προχωρούν παράλληλα με την εκπόνηση του χωροταξικού σχεδιασμού. Σε εξέλιξη βρίσκεται η μελέτη βιωσιμότητας, η οποία θα καλύψει το κόστος, τις εργασίες και το χρηματοδοτικό μοντέλο του έργου.

Η Κυβέρνηση έχει ήδη έρθει σε επαφή με την Τράπεζα Αναπτύξεως του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην οποία έχουν αποσταλεί τα πρώτα στοιχεία για την πιθανή χρηματοδότηση. Θα ακολουθήσει η επιλογή εξειδικευμένων συμβούλων με εμπειρία στην κατασκευή σωφρονιστικών ιδρυμάτων, οι οποίοι θα αναλάβουν το αναλυτικό master plan και τα τελικά σχέδια.

«Ο στόχος είναι πριν από το τέλος του 2027 να μπουν οι μπουλντόζες», δήλωσε ο κ. Φυτιρής. Ερωτηθείς εάν θεωρεί το χρονοδιάγραμμα εφικτό, απάντησε: «Αν δεν πίστευα ότι είναι εφικτό, δεν θα έπεφτα με τα μούτρα».

Το έργο χαρακτηρίζεται πενταετές, χωρίς να έχει δοθεί ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία λειτουργίας. Το αρχικό κόστος, σύμφωνα με τον Υπουργό, μπορεί να ανέλθει στα €300 εκατ., ωστόσο το τελικό ποσό θα καθοριστεί μετά την ολοκλήρωση των μελετών και των αναλυτικών σχεδίων.

Έντονες αντιδράσεις από τους γειτονικούς Δήμους

Οι τοπικές Αρχές, πάντως, δεν είχαν προηγουμένως κληθεί να καταθέσουν τις απόψεις τους. Ο Υπουργός ανέφερε ότι η ουσιαστική ενημέρωσή τους θα γίνει όταν το Υπουργείο έχει στα χέρια του το πρώτο σχέδιο, ώστε οι δήμοι και οι κάτοικοι να μπορούν να γνωρίζουν τι ακριβώς προτείνεται και να εισηγηθούν πιθανές αλλαγές.

«Θα εκφράσουν άποψη όταν θα έχω κάτι στα χέρια μου, όταν θα έχουν την ιδέα του master plan ώστε, εάν επηρεάζει κάτι, να μπορούμε να κάνουμε κάποιαν αλλαγή», δήλωσε.

Πρόσθεσε ότι είναι έτοιμος να συζητήσει τεκμηριωμένες ενστάσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τόσο το δημόσιο συμφέρον όσο και το συμφέρον της τοπικής κοινωνίας, απορρίπτοντας όμως μια εκ προοιμίου άρνηση.

«Είμαι έτοιμος να συζητήσω τεκμηριωμένες απόψεις που να στηρίζονται στο δημόσιο συμφέρον αλλά και στο συμφέρον της κοινωνίας. Εάν υπάρχουν ουσιαστικά προβλήματα, θα συζητήσουμε να δούμε τι εναλλακτικές υπάρχουν. Αλλά όχι κατευθείαν “όχι”», τόνισε.

Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Νότιας Λευκωσίας - Ιδαλίου, Σταύρος Χατζηγιάννης, μιλώντας στη «Σημερινή», ξεκαθαρίζει ότι, παρότι αναγνωρίζεται η ανάγκη δημιουργίας σύγχρονων και κατάλληλων υποδομών για το σωφρονιστικό σύστημα, η περιοχή του Αγίου Σωζομένου «δεν είναι κατάλληλη» για τη χωροθέτηση ενός έργου τέτοιας κλίμακας. Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι, εάν το ζήτημα κριθεί από τη στάση των κατοίκων, μπορούν σε ελάχιστο χρόνο να συγκεντρωθούν χιλιάδες υπογραφές κατά της επιλογής. Όπως αναφέρει, οι Δήμοι Νότιας Λευκωσίας - Ιδαλίου και Λατσιών - Γερίου ζητούν την επανεξέταση της απόφασης στη βάση ολοκληρωμένης και επιστημονικά τεκμηριωμένης μελέτης, αλλά και ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές Αρχές και τις επηρεαζόμενες κοινωνίες. Ο κ. Χατζηγιάννης θέτει παράλληλα ερωτήματα για τα κριτήρια αξιολόγησης της περιοχής, στην οποία λειτουργούν μονάδες βιολογικού καθαρισμού και επεξεργασίας κτηνοτροφικών αποβλήτων, λατομεία, χοιροστάσια και κτηνοτροφικά υποστατικά, ενώ διέρχεται εναέρια γραμμή της ΑΗΚ 132 kV.

«Θα μπορούσε κανείς να διερωτηθεί κατά πόσον λήφθηκε πλήρως υπόψη ότι στον χώρο αυτό θα φιλοξενούνται άνθρωποι και όχι απλώς εγκαταστάσεις ή υποδομές χωρίς κρατουμένους και εκατοντάδες υπαλλήλους», υπογραμμίζει.

Η οργανωμένη διαβούλευση με τους κατοίκους των επηρεαζόμενων περιοχών τοποθετείται, σύμφωνα με τον Υπουργό, μέσα στον επόμενο μήνα. Μέχρι τότε δηλώνει διαθέσιμος να συναντηθεί με τους δημάρχους.

Μέχρι το τέλος του έτους η απενεργοποίηση κινητών

Μέχρι την κατασκευή του νέου ιδρύματος, το Υπουργείο προχωρεί σε μέτρα ενίσχυσης της ασφάλειας στις σημερινές Κεντρικές Φυλακές. Η εγκατάσταση του συστήματος απενεργοποίησης κινητών τηλεφώνων έχει αρχίσει και πραγματοποιείται σταδιακά ανά πτέρυγα.

Το έργο έχει ανατεθεί, σύμφωνα με τον κ. Φυτιρή, σε εταιρεία με σχετική εμπειρία. Για την πλήρη λειτουργία του απαιτείται η εγκατάσταση του εξοπλισμού σε όλες τις πτέρυγες και η μεταξύ τους διασύνδεση μέσω του απαραίτητου λογισμικού.

«Η εγκατάσταση έχει ξεκινήσει ανά πτέρυγα και εκτιμώ ότι μέχρι το τέλος του χρόνου θα ολοκληρωθούν όλες οι πτέρυγες», ανέφερε.

Σήμερα βρίσκεται ήδη σε λειτουργία το σύστημα εντοπισμού ενεργών κινητών τηλεφώνων, με τις Αρχές να προχωρούν τακτικά σε κατασχέσεις συσκευών. Λειτουργεί επίσης το σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ η πλήρης δυνατότητα διακοπής του τηλεφωνικού σήματος αναμένεται να ενεργοποιηθεί μέχρι το τέλος του έτους.

Παράλληλα, προωθείται ο εκσυγχρονισμός των μηχανημάτων ελέγχου στις εισόδους των Φυλακών. Πέραν των συστημάτων ακτίνων Χ, σχεδιάζεται η εγκατάσταση σαρωτών σώματος, ώστε να ελέγχονται τόσο οι επισκέπτες όσο και το προσωπικό για πιθανή μεταφορά ναρκωτικών ή άλλων απαγορευμένων αντικειμένων.

Βλέπει βελτιωμένη την κατάσταση στις Κεντρικές ο Υπουργός

Αναφερόμενος στη σημερινή κατάσταση στις Κεντρικές Φυλακές, ο Υπουργός δήλωσε ότι πραγματοποιεί τακτικές επισκέψεις και εκτιμά πως η εικόνα παρουσιάζει βελτίωση. «Προφανώς θα υπάρχουν επεισόδια. Είναι άνθρωποι, από ισοβίτες μέχρι ελαφροποινίτες. Η κατάσταση, κατά την άποψή μου, βελτιώνεται, γιατί εδώ και ένα εξάμηνο δεν είχαμε σοβαρά περιστατικά, ούτε αυτοκτονίες, ούτε φόνους», ανέφερε.

Παραδέχθηκε ότι εξακολουθούν να καταγράφονται συμπλοκές, τις οποίες συνέδεσε και με τη δράση εγκληματικών ομάδων και φατριών.

«Είχαμε συμπλοκές. Είναι φατρίες που συλλαμβάνονται έξω. Προτιμώ να τους έχω μέσα στις Φυλακές και να τσακώνονται μέσα, παρά να είναι έξω και να πειράζουν απλούς πολίτες», κατέληξε.