Ελεγκτική: Κλιματιστικά στα σχολεία χωρίς τους απαιτούμενους ελέγχους

Κενά στις διαδικασίες ελέγχου και πιστοποίησης, που εγείρουν σοβαρά θέματα ασφάλειας για μαθητές και εκπαιδευτικούς, εντοπίζει η Ελεγκτική Υπηρεσία στο έργο εγκατάστασης κλιματιστικών στα δημόσια σχολεία. Στη νέα Ειδική Έκθεσή της καταγράφει παράλληλα αδυναμίες στον σχεδιασμό και τον συντονισμό, καθώς και καθυστερήσεις στην εκτέλεση των εργασιών.

Ενδεικτική είναι η εικόνα που προέκυψε από τις επισκέψεις σε πέντε σχολεία στις 24 Σεπτεμβρίου. Παρότι το Υπουργείο Παιδείας τα περιλάμβανε σε εκείνα όπου οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί, ο επιτόπιος έλεγχος έδειξε ότι στα τέσσερα παρέμεναν ουσιώδεις εκκρεμότητες.

Σε χρήση πριν από τους απαραίτητους ελέγχους

Μεταξύ των σημαντικότερων διαπιστώσεων είναι η λειτουργία κλιματιστικών χωρίς να έχουν προηγηθεί ο προβλεπόμενος έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης, αλλά ούτε η τελική επιθεώρηση και έγκριση. Η Ελεγκτική Υπηρεσία εκτιμά ότι η πρακτική αυτή εγκυμονεί κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων για τα παιδιά και το διδακτικό προσωπικό.

Στους χώρους που ελέγχθηκαν εντοπίστηκαν πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις σε εμφανή σημεία, ενώ σε ηλεκτρικό πίνακα διαπιστώθηκε ότι είχε αφαιρεθεί διάταξη ασφαλείας. Σε διαφορετική περίπτωση αναφέρθηκε ότι διακόπτης προστασίας έπεσε και επαναφέρθηκε επτά φορές την ίδια ημέρα.

Η έκθεση καταγράφει επίσης περιπτώσεις μονάδων που, αν και είχαν εγκατασταθεί σχεδόν δύο χρόνια προηγουμένως, εξακολουθούσαν να μην έχουν συνδεθεί. Άλλα κλιματιστικά λειτουργούσαν εναλλάξ, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτωση της εγκατάστασης.

Η Ελεγκτική διευκρινίζει, ωστόσο, ότι τα ευρήματα από τα συγκεκριμένα σχολεία δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά της κατάστασης στο σύνολο των σχολικών μονάδων.

Ζητά άμεση αποσύνδεση και διερεύνηση ευθυνών

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται την άμεση αποσύνδεση και τον τερματισμό λειτουργίας όσων κλιματιστικών βρίσκονται σε σχολεία όπου δεν έχουν ολοκληρωθεί η τελική επιθεώρηση, ο έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Παράλληλα, ζητά να εξεταστούν τυχόν ευθύνες προσώπων στο Υπουργείο Παιδείας ή και στις Σχολικές Εφορείες που επέτρεψαν τη λειτουργία των συσκευών πριν από την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης νόμιμης διαδικασίας. 

Από τα 209 σχολεία στα 758 και από το 2026 στο 2028

Η έκθεση καταγράφει επίσης αλλαγές ως προς το εύρος και το χρονοδιάγραμμα του έργου. Αρχικά γινόταν λόγος για εφαρμογή του σχεδίου σε 209 σχολεία, σε τρεις φάσεις, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2026.

Στη συνέχεια, το Υπουργείο ενημέρωσε την Ελεγκτική ότι το έργο αφορά όλα τα σχολεία παγκύπρια, χωρίς διακριτές φάσεις. Σύμφωνα με την έκθεση, η Υπουργός Παιδείας ανέφερε τελικά ότι το έργο αφορά 758 σχολεία και θα ολοκληρωθεί το 2028. 

Η Ελεγκτική σημειώνει ότι από τα στοιχεία που είχε ενώπιόν της δεν προκύπτει πως είχαν καθοριστεί εξαρχής με σαφήνεια το συνολικό αντικείμενο, το χρονοδιάγραμμα και ο τρόπος υλοποίησης. 

Μόλις 37% ολοκλήρωση στα 209 σχολεία

Μέχρι τον Ιούλιο του 2026, οι εργασίες είχαν ολοκληρωθεί σε 81 από τις 219 περιπτώσεις που αντιστοιχούν στα 209 σχολεία των τριών φάσεων, ποσοστό 37%. Σε 79 εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες, σε 52 βρισκόταν σε εξέλιξη η εγκατάσταση κλιματιστικών, έξι ανέμεναν έλεγχο από την ΑΗΚ και σε μία περίπτωση οι εργασίες δεν είχαν αρχίσει. 

Μεγάλες είναι και οι αποκλίσεις ανά επαρχία. Η Λάρνακα εμφανίζει ποσοστό ολοκλήρωσης 86%, το Παραλίμνι-Δερύνεια 43%, η Λεμεσός 40%, η Πάφος 39% και η Λευκωσία μόλις 20%. Η ίδια η Ελεγκτική επισημαίνει ότι τα ποσοστά δεν αποτυπώνουν από μόνα τους τη συνολική προσπάθεια κάθε Σχολικής Εφορείας, καθώς ο αριθμός των σχολείων που εντάχθηκαν στις φάσεις διέφερε. 

Σχεδόν €9,82 εκατ. το κόστος μέχρι τον Ιούλιο

Το τρέχον κόστος του έργου μέχρι τον Ιούλιο του 2026 ανερχόταν σε €9.819.430 πλέον ΦΠΑ. Η Ελεγκτική εντόπισε υπερβάσεις της εκτιμώμενης δαπάνης σε αρκετούς διαγωνισμούς, ακόμη και σε υψηλά ποσοστά σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο αναφέρει ότι δεν ήταν δυνατό να υπολογιστεί συνολικά το ύψος της υπέρβασης λόγω της διαφορετικής μορφής και χρονικής αναφοράς των στοιχείων που υποβλήθηκαν. 

Για τις τρεις πρώτες φάσεις προβλέπονται συνολικά 5.165 κλιματιστικά. Από αυτά, 4.526, δηλαδή το 88%, είναι Midea και 639, ή 12%, Gree. Η Ελεγκτική σημειώνει ότι η συγκέντρωση σε δύο κατασκευαστές χρήζει εξέτασης ως προς τους παράγοντες που οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα, διευκρινίζοντας ότι αυτό από μόνο του δεν συνιστά κατ' ανάγκη περιορισμό του ανταγωνισμού. 

Κεντρικός συντονιστής όταν το έργο είχε φτάσει στην τρίτη φάση

Ιδιαίτερα επικριτική είναι η έκθεση και ως προς τον σχεδιασμό. Η υλοποίηση ανατέθηκε στις Σχολικές Εφορείες παρά, όπως αναφέρεται, την περιορισμένη τεχνική στελέχωσή τους, ενώ ο κεντρικός συντονιστικός ρόλος του Υπουργείου ήταν περιορισμένος στα αρχικά στάδια.

Κεντρικός συντονιστής ορίστηκε τον Απρίλιο του 2026, όταν το έργο βρισκόταν ήδη στην τρίτη και τελευταία φάση. 

Η Ελεγκτική καταγράφει ακόμη περιορισμένο ανταγωνισμό σε διαγωνισμούς, υπερβάσεις εκτιμώμενων αξιών και κριτήρια συμμετοχής τα οποία χαρακτηρίζει ιδιαίτερα υψηλά και μη αναλογικά προς τις απαιτήσεις του έργου. 

«Δεν υπάρχουν περιθώρια για εκπτώσεις»

Στον προλογισμό της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου επισημαίνει ότι ένα τόσο δύσκολο έργο αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσει προβλήματα, υπογραμμίζει όμως την ανάγκη σωστού σχεδιασμού, ουσιαστικού συντονισμού και διαφάνειας και ζητά από το Υπουργείο Παιδείας να λάβει άμεσα διορθωτικά μέτρα.

Διαβάστε ολοκληρη την έκθεση ΕΔΩ