Τουρκική δαμόκλειος σπάθη πάνω από την Ε.Ε.

Το θέμα των τουρκικών προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και οι τρόποι αντίδρασης αναμένεται να βρεθούν αύριο στην κορυφή της ατζέντας της Συνόδου Κορυφής των 27 Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ. Δεδομένου ότι η Σύνοδος πραγματοποιείται στη σκιά της επίσκεψης-φιάσκο του υπάτου εκπροσώπου της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφάλειας Ζοζέπ Μπορέλ στην Άγκυρα και των δηλώσεων που έκανε περί έναρξης διαλόγου Ελλάδας-Τουρκίας για εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου στην Κυπριακή ΑΟΖ, ο πήχης των προσδοκιών έχει χαμηλώσει. Ακόμη και οι εξηγήσεις που κλήθηκε να δώσει ο Μπορέλ ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου όχι μόνο δεν έπεισαν, αντιθέτως επιβεβαίωσαν ότι στόχος της ΕΕ είναι η αποφυγή κλιμάκωσης της έντασης στην περιοχή μέσω της παροχής ανταλλαγμάτων στην Τουρκία. Από την απόφαση της αυριανής Συνόδου θα εξαρτηθεί, μάλιστα, το κατά πόσον η Ένωση θα εξουσιοδοτήσει τον Μπορέλ να προχωρήσει στην έναρξη διαλόγου με την Τουρκία ή θα προβεί σε κάποιου είδους κυρώσεις. Όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, η Άγκυρα έχει κάθε λόγο να νιώθει κερδισμένη, αφού κατάφερε να ανατρέψει τα εις βάρος της δεδομένα και να παρουσιάζεται πλέον ως απαραίτητος συνομιλητής στους Ευρωπαίους είτε για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στη Λιβύη είτε στο θέμα διαχείρισης του μεταναστευτικού είτε για οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών και εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου της Ανατολικής Μεσογείου.

Η περίπτωση διαιτησίας

Ο Κρίστιαν Μπέργκερ, Επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Αντιπροσωπίας στην Τουρκία, σε διαδικτυακή συζήτηση που διοργάνωσε το ΕΛΙΑΜΕΠ πριν από μερικές μέρες, είπε πως γεωγραφικά η Τουρκία είναι μια σημαντική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο και επιχειρεί προώθηση των διεκδικήσεών της την ώρα που και η ΕΕ έχει στην περιοχή δικαιώματα. «Σε επίπεδο οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ η άποψή μας είναι ότι θα πρέπει να γίνει στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, του ευρωπαϊκού κεκτημένου με διαπραγματεύσεις ή με διαιτησία μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο. Αυτό είναι ένα ζήτημα που θα εγερθεί κατά τη σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών στις 13 Ιουλίου». Με αυτά τα δεδομένα η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να έχει ήδη έτοιμο το διπλωματικό της οπλοστάσιο και, αν χρειαστεί, να χρησιμοποιήσει όλα τα νομικά της όπλα και να τα αντιπαραβάλει απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις. Το Υπουργείο Εξωτερικών οφείλει να αξιοποιήσει στον μέγιστο δυνατό βαθμό το αξιόλογο ακαδημαϊκό, διπλωματικό και τεχνοκρατικό προσωπικό που μπορεί να δώσει λύσεις και απαντήσεις αν χρειαστεί εκεί που η διπλωματία και οι χαρτοφύλακες των Βρυξελλών έχουν παταγωδώς αποτύχει. Το Διεθνές Δίκαιο ήταν ανέκαθεν το καταφύγιο του αδύναμου απέναντι στις ορέξεις και αδικίες του δυνατού και δεδομένης της απουσίας στρατιωτικής ισχύος η νομική οδός φαντάζει παρηγοριά και μονόδρομος για την Κυπριακή Δημοκρατία, που έχει υπογράψει και σέβεται μαζί με την Ελλάδα και τις άλλες φιλικές χώρες το Δίκαιο της Θάλασσας.

Πίσω από τις ενεργειακές διεκδικήσεις

Αυτό που άργησε να κατανοήσει η Λευκωσία και η Αθήνα και φυσικά εθελοτυφλεί η ΕΕ είναι πως η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι σημαντική για την Τουρκία μόνο ως πηγή ενέργειας. Η επιδίωξη της θαλάσσιας κυριαρχίας σε αυτήν την περιοχή είναι ζωτικής σημασίας για την Άγκυρα και θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος για να γίνει παγκόσμια υπερδύναμη. Εκτός από το ότι η Τουρκία είναι παράκτιο κράτος στη Μεσόγειο που παρέχει τη σύνδεση με την Ευρώπη, τον Ινδικό και τον Ατλαντικό Ωκεανό, διατηρεί επίσης στρατιωτικές βάσεις στην Ερυθρά Θάλασσα με το Σουδάν και Σομαλία αλλά και στον Περσικό Κόλπο με το Κατάρ. Μέσα από αυτήν την επιθετική γεωπολιτική αναδίπλωση, Τούρκοι αναλυτές επαναλαμβάνουν πως η Κύπρος παίζει μείζονα ρόλο, καθώς η στρατιωτική κυριαρχία στα σκλαβωμένα εδάφη του νησιού παρέχει αύξηση της αποτελεσματικότητας και της ισχύος της Τουρκίας στην περιοχή με κάθε μέρα που περνά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ίδια η Γερμανία είχε ανέκαθεν τα αμυντικά αντανακλαστικά της στραμμένα προς τη ρωσική αρκούδα στα ανατολικά, με αποτέλεσμα να αφήσουν τον τουρκικό λύκο να προελάσει απειλητικά κάτω από τα πόδια τους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Η σπασμωδική και ασθενής άσκηση εξωτερικής πολιτικής εκ μέρους των ΗΠΑ επί διακυβέρνησης Τραμπ στην περιοχή είχε ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση της επιρροής και των Ρώσων, που υλοποίησαν μερικώς τον προαιώνιο πόθο τους, να κατέβουν δηλαδή στα θερμά ύδατα της Μεσογείου. Τα νομοσχέδια τύπου East Med Act είναι μια έμμεση προσπάθεια συγκράτησης της απότομης μεταβολής ισχύος προς όφελος τρίτων πριν να είναι πλέον αργά.

Τούρκοι κατηγορούν Ρώσους για Λιβύη

Πάντως, σε μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη στην εν εξελίξει κρίση στη Λιβύη, τα τουρκικά ΜΜΕ έσπευσαν αυτήν την εβδομάδα να κατηγορήσουν τη Ρωσία για προσπάθεια αποσταθεροποίησης της χώρας. Συγκεκριμένα, το TRT, που αποτελεί την εμπροσθοφυλακή της διεθνούς αγγλόφωνης προπαγάνδας, σημείωνε πως η υποστήριξη της Ρωσίας προς τον Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και τις πολιτοφυλακές του ενάντια στην κυβέρνηση GNA του Σάρατζ, που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ στη Λιβύη, «συνεχίζει να επιδεινώνει τη διπλωματική κρίση και τον πόλεμο με τον ίδιο τρόπο που έκανε στη Συρία».

Η Ρωσία, συνεχίζει το δημοσίευμα, προσπαθεί να ενισχύσει τους στρατιώτες του Χαφτάρ στη Λιβύη με την πρόσληψη νέων Σύρων μαχητών. «Η Ρωσία έστειλε 300 μαχητές, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν Σύροι και από τους μαχητές της Shabiha που ήταν συνδεδεμένοι με το καθεστώς στην επαρχία Deir Ezzor στα σύνορα του Ιράκ, και από τις ταξιαρχίες Fatimiyyun, Zeynebiyyun και την Jerusalem Brigate, οι οποίες είναι ξένες ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν και αποστέλλονται στη Λιβύη για 1.000-1.500 δολάρια ανά μήνα».

«Η εισαγωγή τρομοκρατών από τη Ρωσία και τη Συρία θα ενοχλήσει τόσο την Τουρκία όσο και τις ΗΠΑ», αναφέρει το τουρκικό δημοσίευμα, γεγονός που καταδεικνύει αφενός τη διάσταση συμφερόντων Μόσχας-Άγκυρας στη Λιβύη, αλλά και αναιρεί σενάρια που ήθελαν τους δυο να εφαρμόζουν εκεί φόρμουλα συνεργασίας στο παράδειγμα της Συρίας.

Το να κατηγορεί πάντως η Τουρκία τη Ρωσία για αποστολή μισθοφόρων στη Λιβύη είναι τουλάχιστον αστείο, την ώρα που η γερμανική Die Welt αποκάλυψε πριν από λίγες μέρες ότι η Τουρκία πληρώνει κάθε μισθοφόρο 2.000 ευρώ τον μήνα. Επιπλέον δημοσιεύματα δείχνουν ότι η κεντρική τράπεζα της Λιβύης φέρεται να έχει πρόσφατα εμβάσει περίπου 169 εκ. ευρώ στην τουρκική εταιρεία SSTEK, η οποία ανήκει κατά 55% στον τουρκικό κατασκευαστή οχημάτων και τεθωρακισμένων BMC, που με τη σειρά της υπόκειται στην εκτελεστική εξουσία του Erdogan.

Αποκαλύψεις Γάλλου ΥΠΕΞ

Aπό την πλευρά του ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Jean-Yves Le Drian χαρακτήρισε την κατάσταση στη Λιβύη ως «σοβαρή», κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τους μισθοφόρους και μαχητές που στάλθηκαν από την Τουρκία στη Λιβύη ότι θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν «μερικούς πρώην ηγέτες τζιχαντιστικών ομάδων».

Οι κατηγορίες έγιναν από την τηλεδιάσκεψη των Υπουργών Εξωτερικών, με τη Γαλλία να συμπεριλαμβάνεται στις χώρες που θα μπορούσαν να ζητήσουν από τους Υπουργούς να εξετάσουν το ενδεχόμενο νέων κυρώσεων κατά της Άγκυρας. Κατά τη διάρκεια ακρόασης που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, Άμυνας και Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλικής Γερουσίας, ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι οι Τούρκοι επαναλαμβάνουν το σχέδιο που εφάρμοσαν στη Συρία τώρα και στη Λιβύη.

«Βρισκόμαστε μάρτυρες της συριοποίησης της Λιβύης. Αυτό δεν είναι μόνο μια συμβολική συρρίκνωση, επειδή οι δυνάμεις που υποστηρίζουν την κυβέρνηση της εθνικής συμφωνίας του Fayez al-Sarraj είναι δυνάμεις που οργανώνονται από τους Τούρκους πολιτοφυλακές από τη δυτική περιοχή της Λιβύης», δήλωσε ο Le Drian. «Αποστέλλονται από την Τουρκία ως πληρεξούσιοι ή ως στρατεύματα μάχης και μεταφέρονται με αεροπλάνο για να πολεμήσουν στη Λιβύη».

Κρατούν αναμμένη τη φλόγα του East Med

Μιλώντας τις προηγούμενες μέρες στο Ραδιόφωνο του Ισραηλινού Στρατού, ο Υπουργός Ενέργειας της χώρας Γιουβάλ Στάινιτς είπε πως η Κυβέρνηση στο Τελ Αβίβ θα εγκρίνει τον αγωγό EastMEd, ο οποίος θα μεταφέρει κοιτάσματα στη Λεκάνη της Λεβαντίνης, στην Κύπρο, την Ελλάδα και την Ιταλία. Το κόστος, όπως εξήγησε, της ολοκλήρωσης του έργου υπολογίζεται στα 6 δις ευρώ και θα χρηματοδοτηθεί από εμπορικές εταιρείες του ενεργειακού τομέα. Η κατασκευή αναμένεται να ολοκληρωθείς σε 7 χρόνια.

Παράλληλα, το δικηγορικό ραφείο Christos Clerides and Associates LLC, που ειδικεύεται σε κάθε πτυχή του εμπορικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών επιχειρήσεων, της ασφάλισης και της εμπιστοσύνης, συμμετέχει ενεργά στον αγωγό φυσικού αερίου EastMed. «Ο ρόλος μας στο έργο είναι να συμμετέχουμε στο νομικό πλαίσιο - συμβάσεις, συμβουλευτικές υπηρεσίες, ασφάλιση και κάθε είδους νομικά ζητήματα - και είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε διεθνείς εταιρείες που θα ήθελαν να συμμετάσχουν σε αυτό», δήλωσε ο καθηγητής Χρήστος Κληρίδης, Διευθύνων Σύμβουλος, Συνεργάτης της Phoebus, Christos Clerides and Associates LLC στην Washinghton Times.

Ο κ. Κληρίδης εξήγησε πως, μετά την πανδημία του κορωνοϊού, αναμένει από τη Βουλή των Αντιπροσώπων να θεσπίσει νόμο που θα εγκρίνει σύντομα τη συμφωνία αγωγού και βλέπει αυτό το έργο να προχωρεί. Ο αγωγός EastMed είναι ένα έργο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, που περιλαμβάνει πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2025. «Πολλές αμερικανικές εταιρείες συμμετέχουν σε αυτό το έργο και είμαι βέβαιος ότι αυτό θα ενισχύσει περαιτέρω τη σχέση της Κύπρου με τις ΗΠΑ», αναφέρει ο κ. Κληρίδης.

Το δικηγορικό γραφείο, όπως αναφέρει το άρθρο, συνεργάζεται στενά με μια νομική εταιρεία που εδρεύει στη Νέα Υόρκη και διατηρεί έναν αριθμό συνεργατών στις ΗΠΑ. Ο ίδιος ο κ. Κληρίδης είναι υποστηρικτής στενότερων κυπριακών-αμερικανικών δεσμών. «Η Κύπρος και οι ΗΠΑ πρέπει να συνεχίσουν να ενισχύουν την ήδη αναπτυσσόμενη σχέση τους σε κάθε πτυχή: οικονομική, κοινωνική και πολιτική. Οι ΗΠΑ μπορούν να κερδίσουν πολλά με την παρουσία τους στην Κύπρο και η εταιρεία μας είναι έτοιμη, με την εμπειρία μας, να βοηθήσει αμερικανικές εταιρείες και επενδυτές που ενδιαφέρονται να κάνουν επιχειρήσεις με τη χώρα μας», είπε.