Η βερμούδα του Φειδία και το «καθωσπρέπει» του κ. Τσούκα
Για ακόμη μια φορά είχαμε την «τιμή» να διαβάσουμε μια ακόμη επιφανειακή δημοσίευση του κ. Χαρίδημου Τσούκα, αυτή τη φορά κατά του ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου.
Και αυτή τη φορά του έφταιξε το ντύσιμο του Φειδία: η βερμούδα και τα αθλητικά παπούτσια που φορούσε στην εκδήλωση μνήμης για τα 30 χρόνια από τη δολοφονία των αείμνηστων Τάσου Ισαάκ και Σολωμού Σολωμού. Δεν έμεινε όμως εκεί. Τον ενοχλεί η συμπεριφορά του Φειδία, οι κατά την άποψή του ανεπαρκείς γνώσεις του, η αργοπορία του, ο τρόπος με τον οποίο εκφράζεται και, γενικότερα, το γεγονός ότι ο Φειδίας βρίσκεται έξω από το κατεστημένο και έξω από τον επιφανειακό καθωσπρεπισμό που φαίνεται να θεωρεί απαραίτητο για έναν πολιτικό.
Ο κ. Τσούκας μάλιστα φτάνει στο σημείο να τον χαρακτηρίζει «κλόουν» και να θεωρεί ότι ο Φειδίας κατεβάζει τον πήχη της πολιτικής ζωής. Ας αφήσουμε όμως για λίγο τη βερμούδα και ας δούμε την ουσία. Γιατί, κύριε Τσούκα, το εξώφυλλο δεν κάνει το βιβλίο. Και το κοστούμι δεν κάνει τον πολιτικό.
Ο κ. Τσούκας και η «θεμιτή διάκριση»
Θα ήθελα, όμως, να θυμίσω κάτι στον κ. Τσούκα. Ο ίδιος άνθρωπος που σήμερα μας κάνει μαθήματα περί πολιτικής συμπεριφοράς, καθωσπρεπισμού και κοινωνικής ευπρέπειας, ήταν κατά την περίοδο της ούτω καλούμενης πανδημίας του κορωνοϊού ένθερμος υποστηρικτής των σκληρών μέτρων που επιβλήθηκαν σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Ο ίδιος ο κ. Τσούκας δήλωνε τότε ότι ο διαχωρισμός εμβολιασμένων και ανεμβολίαστων αποτελούσε «θεμιτή διάκριση». Και δεν έμεινε μόνο εκεί. Σε άλλη δημόσια τοποθέτησή του δήλωνε: «Σεβόμαστε το δικαίωμα να μην θέλει να εμβολιαστεί κάποιος, αλλά σφίγγουμε και τον κλοιό». Αυτό δεν είναι δική μου ερμηνεία. Είναι δικά του λόγια. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία. Γιατί όταν χιλιάδες άνθρωποι διαφωνούσαν με την υποχρεωτικότητα, τους περιορισμούς, τους αποκλεισμούς και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονταν όσοι δεν ήθελαν να εμβολιαστούν, δεν ήταν όλοι «ψεκασμένοι», «συνωμοσιολόγοι» ή άνθρωποι που δεν καταλάβαιναν την επιστήμη. Υπήρχαν άνθρωποι που αμφισβητούσαν την αποτελεσματικότητα ή την αναγκαιότητα συγκεκριμένων μέτρων. Υπήρχαν άνθρωποι που ανησυχούσαν για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους. Υπήρχαν άνθρωποι που δεν ήθελαν να υποβληθούν σε μια αμφιλεγόμενη ιατρική πράξη την οποία οι ίδιοι δεν επιθυμούσαν. Και υπήρχαν άνθρωποι που θεωρούσαν ότι η πολιτεία ξεπερνούσε τα όρια της αναλογικότητας. Αυτές οι φωνές δεν έπρεπε να αντιμετωπίζονται συλλήβδην ως ανάξιες ακρόασης. Και ασφαλώς δεν έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο ότι, επειδή κάποιος διαφωνούσε με την κυρίαρχη άποψη, έπρεπε να χάσει την ισότιμη πρόσβασή του σε βασικές κοινωνικές δραστηριότητες.
Ο κ. Τσούκας, όμως, είχε τότε μια πολύ διαφορετική στάση. Υποστήριζε ότι η επιστήμη επέβαλλε αυτή την προσέγγιση και ότι έπρεπε να «σφίξουμε τον κλοιό». Μάλιστα, σε δημόσια τοποθέτησή του μιλούσε με ιδιαίτερα απαξιωτικό τρόπο για όσους αμφισβητούσαν τον κορωνοϊό ή τον εμβολιασμό, θεωρώντας ότι αποτελούσαν μικρή μειοψηφία με την οποία ήταν δύσκολο να υπάρξει επικοινωνία.
Από τη «θεμιτή διάκριση» στην ευαισθησία για την ευπρέπεια
Και σήμερα ο ίδιος άνθρωπος ενοχλείται επειδή ένας εκλεγμένος ευρωβουλευτής πήγε σε μια εκδήλωση με βερμούδα και αθλητικά παπούτσια. Εδώ, λοιπόν, επιτρέψτε μου να κάνω μια απλή ερώτηση: Ποιο είναι τελικά σημαντικότερο; Η βερμούδα ενός εκλεγμένου ευρωβουλευτή ή η στάση ενός πολίτη απέναντι σε αποφάσεις που επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματά του; Το αν κάποιος φορά κοντό παντελόνι; Ή το αν έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το σώμα του; Το αν κάποιος χρησιμοποιεί πλούσιο λεξιλόγιο; Ή το αν ακούει και τη διαφορετική άποψη; Το αν καθυστερεί σε μια εκδήλωση; Ή το αν σέβεται στην πράξη την άποψη των ανθρώπων που τον εξέλεξαν; Γιατί εδώ υπάρχει μια τεράστια αντίφαση. Ο κ. Τσούκας εμφανίζεται σήμερα ως υπερασπιστής της ευπρέπειας και της πολιτικής κουλτούρας. Όμως ο ίδιος έχει γράψει ότι μάχεται για μια «εκλεπτυσμένη πολιτική κουλτούρα» και ότι η κομματοκρατία αποτελεί καρκινικό κύτταρο της δημοκρατίας.
Ωραία. Ας δούμε λοιπόν ποιος βρίσκεται σήμερα πιο κοντά στην ουσία μιας τέτοιας πολιτικής κουλτούρας. Εκείνος που κρίνει έναν πολιτικό από τη βερμούδα του; Ή εκείνος που προσπαθεί να δώσει λόγο στους πολίτες που τον εξέλεξαν;
Ο «κλόουν» που ρωτά τους πολίτες
Μπορεί ο Φειδίας να μην έχει τις γνώσεις του κ. Τσούκα. Μπορεί να μην έχει το ακαδημαϊκό του υπόβαθρο. Μπορεί να μην έχει το λεξιλόγιό του και μπορεί να κάνει λάθη. Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι είναι αλάνθαστος. Αλλά υπάρχει κάτι που ο Φειδίας κάνει και που φαίνεται να ενοχλεί περισσότερο από τη βερμούδα του: Ρωτά τους πολίτες. Η «Άμεση Δημοκρατία» έχει βάλει στο επίκεντρο τη συμμετοχή των μελών και των υποστηρικτών της στις πολιτικές αποφάσεις. Και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά. Ο Φειδίας δεν προσποιείται ότι γνωρίζει τα πάντα. Απευθύνεται στον κόσμο και ζητά τη γνώμη του. Ακούει τις απόψεις των ανθρώπων που τον στηρίζουν και επιχειρεί να τους δώσει λόγο στις αποφάσεις.Ο Φειδίας μπορεί να μην έχει όλες τις γνώσεις αλλά ξέρει κάτι πολύ σημαντικό: να ρωτά.
Και αυτό, κύριε Τσούκα, είναι πολύ πιο δημοκρατικό από το να θεωρείς ότι επειδή έχεις περισσότερες γνώσεις δικαιούσαι να αποφασίζεις καλύτερα για όλους τους άλλους.
Ο κόσμος δεν ψήφισε τη βερμούδα
Και ας μην ξεχνάμε κάτι ακόμη. Ο Φειδίας δεν έγινε ευρωβουλευτής επειδή κάποιος καθηγητής τον διόρισε. Εξελέγη από τους πολίτες. Στις ευρωεκλογές του 2024 έλαβε 19,36% των ψήφων στην Κύπρο και μία από τις έξι κυπριακές έδρες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι άνθρωποι που τον ψήφισαν γνώριζαν πολύ καλά ποιος είναι και γνώριζαν τον τρόπο που μιλά. Γνώριζαν ότι δεν είναι πολιτικός της παλιάς σχολής και γνώριζαν ότι δεν μιλά σαν καθηγητής πανεπιστημίου. Και παρ' όλα αυτά τον επέλεξαν. Αυτό θα έπρεπε να προβληματίσει περισσότερο τον κ. Τσούκα από το μήκος του παντελονιού του. Γιατί ίσως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι ο Φειδίας κατεβάζει τον πήχη. Ίσως είναι ότι ο κόσμος έχει κουραστεί από εκείνους που τόσα χρόνια θεωρούσαν ότι κρατούν τον πήχη στα χέρια τους.
Κύριε Τσούκα, κρατήστε το κοστούμι
Για αυτό, κύριε Τσούκα, εσείς συνεχίστε να θαυμάζετε τους πολιτικούς με τα κοστούμια, τα μπλε κολάρα, το άψογο πρωτόκολλο και το πλούσιο λεξιλόγιο. Είναι δικαίωμά σας. Αφήστε όμως τον Φειδία να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα, να αφουγκράζεται τις ανησυχίες των μελών του κόμματός του και των υποστηρικτών του. Να τους ρωτά και να ακούει τη γνώμη τους και όπου το σύστημα που έχει δημιουργήσει το επιτρέπει, να λαμβάνει υπόψη τη γνώμη της πλειοψηφίας. Αυτό ακριβώς είναι που εκτιμούν πολλοί από τους ανθρώπους που τον στηρίζουν. Όχι επειδή θεωρούν ότι είναι ο πιο μορφωμένος άνθρωπος στην Κύπρο. Όχι επειδή θεωρούν ότι γνωρίζει τα πάντα, αλλά επειδή αισθάνονται ότι τους ακούει και ας φοράει κοντά παντελόνια.
Εσείς συνεχίστε τη στήριξη του συστήματος από την άνεση του κλιματιζόμενου γραφείου σας. Αφήστε όμως τον κόσμο που θέλει να απαλλαγεί από τη διαφθορά, την κομματοκρατία, τον ετσιθελισμό και την αλαζονεία της εξουσίας να στηρίζει όποιον αυτός επιλέγει.Ακόμη κι αν αυτός είναι, κατά τη δική σας άποψη, ο «κλόουν» και ο «αργοπορημένος».
Τύποι ή ουσία;
Και ναι, κύριε Τσούκα εσείς έχετε κάθε δικαίωμα να προτιμάτε τους πολιτικούς με την ξύλινη, τυπική και —κατά τη δική μας άποψη— πολλές φορές ψεύτικη γλώσσα, αλλά πλούσια σε λεξιλόγιο. Εμείς έχουμε κάθε δικαίωμα να ακούμε τον Φειδία με το φτωχότερο λεξιλόγιό του. Εσείς μπορείτε να κρίνετε τον πολιτικό από το κοστούμι του αλλά εμείς θα συνεχίσουμε να τον κρίνουμε από το αν ακούει τον κόσμο. Εσείς μπορείτε να θεωρείτε ότι η βερμούδα είναι προσβολή της πολιτικής ευπρέπειας. Εμείς θεωρούμε πολύ μεγαλύτερη προσβολή για τη δημοκρατία την απαξίωση της διαφορετικής άποψης και την αντιμετώπιση όσων διαφωνούν ως ανθρώπων που πρέπει να αποκλειστούν ή να «σφίξει ο κλοιός» γύρω τους. Γιατί η δημοκρατία δεν χρειάζεται πολίτες που συμφωνούν όλοι μεταξύ τους. Χρειάζεται πολίτες που μπορούν να διαφωνούν και χρειάζεται πολιτικούς που μπορούν να ακούν. Χρειάζεται ανθρώπους που να θυμούνται ότι κανείς δεν έχει το μονοπώλιο της αλήθειας — ούτε επειδή φορά κοστούμι, ούτε επειδή έχει πτυχία, ούτε επειδή διαθέτει πλούσιο λεξιλόγιο.
Πάντοτε θα υπάρχουν αυτοί που δεν θα αποδέχονται τη διαφορετικότητα και πάντοτε θα υπάρχουν αυτοί που θα προτιμούν τους τύπους από την ουσία. Πάντοτε θα υπάρχουν κάποιοι που θα ενοχλούνται περισσότερο από μια βερμούδα παρά από την ίδια την πολιτική πραγματικότητα.
Εμείς, όμως, θα συνεχίσουμε να ακούμε τον «κλόουν» γιατί στο τέλος της ημέρας, δεν είναι ο κ. Τσούκας που αποφασίζει ποιος αξίζει να ακούγεται. Είναι ο πολίτης.
*Δικηγόρος – Νομικός Σύμβουλος
