Ένας στους τρεις θανάτους εκτός ωρών ναυαγοσωστικής κάλυψης

Τα περιστατικά που καταγράφηκαν φέτος στη θάλασσα επαναφέρουν στο προσκήνιο την ασφάλεια στις παραλίες και την επάρκεια της ναυαγοσωστικής κάλυψης. Πνιγμοί και σοβαρά ατυχήματα σημειώθηκαν σε διάφορες περιοχές της Κύπρου, ενώ τα στοιχεία του 2025 επιβεβαιώνουν ότι οι θάνατοι στο υδάτινο περιβάλλον αποτελούν διαχρονικό πρόβλημα.

Από τους 33 θανάτους που καταγράφηκαν στην Κύπρο το 2025, οι 28 σημειώθηκαν στη θάλασσα και οι πέντε σε εσωτερικά ύδατα, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η εκπρόσωπος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Safe Water Sports, Ελίζα Καραμπετιάν.

Καθοριστική παράμετρος είναι η ώρα των περιστατικών. Το 36% των θανάτων του 2025 καταγράφηκαν μεταξύ 20:00 και 08:00, δηλαδή εκτός των ωρών οργανωμένης ναυαγοσωστικής κάλυψης.

Για το 2026 η εικόνα παραμένει προσωρινή. Τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων στο Υδάτινο Περιβάλλον, που τέθηκαν στη διάθεση της «Σημερινής», δεν περιλαμβάνουν ακόμη όλες τις υποθέσεις που έχουν σημειωθεί μέσα στη χρονιά. Μέχρι την τελευταία ενημέρωση είχαν καταγραφεί δύο θάνατοι στη θάλασσα, δύο σε πισίνες και ένας θανατηφόρος τραυματισμός σε ποτάμι, ενώ μέχρι τον Ιούλιο είχαν καταχωριστεί επτά τραυματισμοί στη θάλασσα κατά τη διάρκεια κολύμβησης.

Τα στοιχεία δεν αποτελούν τον τελικό απολογισμό του 2026, καθώς στην καταγραφή δεν είχαν ακόμη περιληφθεί τα τέσσερα πιο πρόσφατα περιστατικά του καλοκαιριού.

Τρεις πνιγμοί στη Λάρνακα

Στη φετινή επικαιρότητα ξεχωρίζει η περιοχή Ορόκλινης – Πύλας, όπου έχουν σημειωθεί τρεις πνιγμοί σε ώρα ή σημείο όπου δεν υπήρχε κάλυψη από ναυαγοσώστη.

Στις 18 Ιουνίου δύο 20χρονες γυναίκες από τη Σομαλία έχασαν τη ζωή τους στη θαλάσσια περιοχή του Lebay στην Ορόκλινη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διερευνήθηκαν, οι δύο γυναίκες εισήλθαν στη θάλασσα και παρασύρθηκαν από ρεύμα κοντά στους κυματοθραύστες.

Στην περιοχή των Σοφτάδων, κοντά στην παραλία αετοσανίδας στο Κίτι, 69χρονος Ελληνοκύπριος εντοπίστηκε νεκρός στη θάλασσα, περίπου πέντε μέτρα από την ακτή.

Το πιο πρόσφατο περιστατικό στην περιοχή σημειώθηκε στην παραλία ΚΟΤ στην Πύλα, όπου 35χρονη από τη Ρουμανία έχασε τη ζωή της, ενώ τα δύο παιδιά της ανασύρθηκαν από τη θάλασσα. Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 20 λεπτά μετά την ολοκλήρωση της ναυαγοσωστικής βάρδιας, στις 18:20.

Πέραν αυτών των περιστατικών στη Λάρνακα, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, ένας 27χρονος αιγυπτιακής καταγωγής έχασε τη ζωή του στη θαλάσσια περιοχή του Lady's Mile. Ο 27χρονος επέβαινε σε καταμαράν όταν βούτηξε στη θάλασσα για να ανασύρει το κινητό του τηλέφωνο. Μαζί του βούτηξε και δεύτερος 27χρονος, ιορδανικής καταγωγής. Οι δύο άνδρες εντοπίστηκαν αναίσθητοι και, παρά την παροχή πρώτων βοηθειών, ο Αιγύπτιος δεν κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή. Η νεκροτομή κατέδειξε ως αιτία θανάτου τον πνιγμό.

Την ίδια ημέρα, σοβαρό ατύχημα σημειώθηκε στην περιοχή Περνέρα στο Παραλίμνι, όταν jet ski που οδηγούσε 17χρονη, με συνεπιβάτιδα 18χρονη, συγκρούστηκε με ρυμουλκούμενο φουσκωτό τύπου «καναπέ». Στο φουσκωτό επέβαιναν δύο άνδρες και τρία ανήλικα παιδιά. Από τη σύγκρουση τραυματίστηκαν σοβαρά ένα επτάχρονο κορίτσι και ένας 48χρονος, με το παιδί να μεταφέρεται στο Μακάρειο Νοσοκομείο και τον 48χρονο να νοσηλεύεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.

«Αγκάθι» η υποστελέχωση των ναυαγοσωστικών πύργων

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι ναυαγοσωστικοί πύργοι δεν λειτουργούν με ενιαίο ωράριο σε ολόκληρη την Κύπρο. Η κάλυψη προσαρμόζεται ανάλογα με την περιοχή, την επισκεψιμότητα και τις ανάγκες κάθε παραλίας.

Στην επαρχία Λάρνακας, για παράδειγμα, υπάρχουν συνολικά 19 ναυαγοσωστικοί πύργοι, όμως αυτήν την περίοδο επανδρώνονται μόλις οι δέκα. Στις περισσότερες από τις συγκεκριμένες παραλίες η κάλυψη ολοκληρώνεται στις 18:00, ενώ σε επιλεγμένα σημεία το ωράριο επεκτείνεται μέχρι τις 19:00 ή τις 20:00.

Στην παραλία ΚΟΤ στην Πύλα, όπου σημειώθηκε το πρόσφατο θανατηφόρο περιστατικό, η ναυαγοσωστική κάλυψη ολοκληρώνεται στις 18:00. Όπως ανέφερε ο Προϊστάμενος Παραλιών της Επαρχιακής Διοίκησης Λάρνακας, Σάββας Ιωάννου, το περιστατικό σημειώθηκε εκτός των ωρών κάλυψης.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα σε αρκετές παραλίες της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου. Οι περισσότεροι πύργοι λειτουργούν μέχρι τις 17:00, ενώ κατά τους μήνες αιχμής το ωράριο μπορεί να επεκταθεί μέχρι τις 18:30. Υπάρχουν, ωστόσο, παραλίες σε Αγία Νάπα και Πρωταρά, όπου η κάλυψη αρχίζει από τις 07:00 και φτάνει μέχρι τις 18:30.

Πέρα από το ωράριο, κρίσιμο παραμένει το ζήτημα της στελέχωσης. Τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν εγκεκριμένες θέσεις και διαθέσιμα κονδύλια, όχι όμως αρκετοί υποψήφιοι για την κάλυψη των αναγκών.

Στην επαρχία Λάρνακας εργοδοτούνται συνολικά 31 ναυαγοσώστες, ενώ οι εγκεκριμένες θέσεις για έκτακτο προσωπικό ανέρχονται σε 44. Παρά την ύπαρξη των απαιτούμενων κονδυλίων, κατέστη δυνατό να προσληφθούν μόνο 20 έκτακτοι ναυαγοσώστες.

Στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου στελεχώνονται 30 ναυαγοσωστικοί πύργοι με 86 ναυαγοσώστες, ενώ επτά μικρότερες παραλίες δεν διαθέτουν ναυαγοσωστική κάλυψη λόγω της χαμηλής επισκεψιμότητας. Την ίδια ώρα, φέτος δεν προστέθηκε ούτε ένας νέος ναυαγοσώστης στην επαρχία, ενώ καταγράφηκαν και αποχωρήσεις.

Οι αρμόδιοι αποδίδουν μέρος του προβλήματος στην εποχικότητα του επαγγέλματος. Οι περιορισμένοι μήνες απασχόλησης φαίνεται να λειτουργούν αποτρεπτικά για νέους που θα μπορούσαν να στελεχώσουν τις παραλίες, δημιουργώντας ένα πρόβλημα που δεν λύνεται απλώς με την αύξηση των εγκεκριμένων θέσεων.

Αλλαγές στην πιστοποίηση από τη νέα χρονιά

Το Υπουργείο Εσωτερικών προωθεί, παράλληλα, αλλαγή στο σύστημα πιστοποίησης των ναυαγοσωστών από τη νέα χρονιά. Σύμφωνα με τον διευθυντή Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Αντώνη Οικονομίδη, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στον αριθμό των εγκεκριμένων θέσεων ή στη μισθοδοσία, αλλά στην έλλειψη επαρκούς αριθμού πιστοποιημένων υποψηφίων.

Το υφιστάμενο σύστημα προβλέπει συγκεκριμένη πιστοποίηση, γεγονός που, σύμφωνα με το Υπουργείο, έχει δημιουργήσει προβλήματα και περιορισμούς στην ένταξη νέων ναυαγοσωστών. Στόχος είναι με το νέο σύστημα να μπορούν περισσότεροι πιστοποιημένοι φορείς να παρέχουν εκπαίδευση και πιστοποίηση, ενώ θα δημιουργηθούν ξεχωριστά πρότυπα για ναυαγοσώστες παραλίας και πισίνας.

Παράλληλα, για την περίοδο 2026-2028 έχει προβλεφθεί συνολικό κονδύλι €1,5 εκατ. για ναυαγοσωστικό εξοπλισμό. Τα €500.000 που προβλέπονται για κάθε χρονιά θα διατεθούν, μεταξύ άλλων, για την αγορά jet ski, απινιδωτών, ασυρμάτων και άλλου εξοπλισμού, ενώ προωθείται και η αντικατάσταση παλαιών ναυαγοσωστικών πύργων με σύγχρονες κατασκευές.

Το GPS βάζει «φρένο» στα jet ski

Σημαντικό μέρος της πρόληψης, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Παγκύπριου Συνδέσμου Θαλάσσιων Αθλημάτων, Δημήτρη Χατζηδημητρίου, ο οποίος μίλησε στη «Σημερινή», αποτελεί και η τεχνολογία που χρησιμοποιείται πλέον για την ενίσχυση της ασφάλειας στις δραστηριότητες με θαλάσσια σκάφη.

Όπως ανέφερε, η ίδια η βιομηχανία είχε αναπτύξει εδώ και χρόνια μηχανισμούς ελέγχου, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το λεγόμενο Jet Control, μέσω του οποίου οι επιχειρηματίες μπορούσαν να παρακολουθούν τη συμπεριφορά των jet ski από την παραλία και να παρεμβαίνουν όταν διαπίστωναν επικίνδυνη οδήγηση.

Η πρακτική αυτή, όπως εξήγησε, μεταφέρθηκε στη συνέχεια και στο Υφυπουργείο Ναυτιλίας και περιλαμβάνεται πλέον στη νέα νομοθεσία που ψηφίστηκε στις αρχές του 2026, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή λόγω πρακτικών δυσκολιών.

Η νέα τεχνολογία προβλέπει ηλεκτρονικό έλεγχο μέσω GPS, ώστε ο επιχειρηματίας να μπορεί να καθορίζει την επιτρεπόμενη περιοχή πλεύσης του κάθε jet ski. Η περιοχή αυτή οριοθετείται στη θάλασσα με σημαδούρες και, εφόσον ο χρήστης κινηθεί εκτός των προκαθορισμένων ορίων, το σύστημα μπορεί να μειώσει αυτόματα την ταχύτητα του σκάφους.

Σε περίπτωση εισόδου σε περιοχή λουομένων, ορισμένα συστήματα μπορούν παράλληλα να εκπέμπουν ηχητική προειδοποίηση, ενώ προβλέπεται και αυτόματη μείωση της ταχύτητας όταν το jet ski εισέρχεται σε απαγορευμένη ζώνη.

Στόχος, όπως ανέφερε ο κ. Χατζηδημητρίου, είναι να μην επαφίεται αποκλειστικά η ασφάλεια στην προσοχή του χειριστή ή στην εκ των υστέρων παρέμβαση του επιχειρηματία, αλλά να υπάρχει ένα επιπλέον τεχνολογικό «δίχτυ ασφαλείας».

Στο ίδιο πλαίσιο, επανέφερε το ζήτημα των παράνομων παρόχων θαλάσσιων δραστηριοτήτων, λέγοντας ότι το φαινόμενο έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια και ότι η δράση μέσω των social media διευκολύνει την προσέγγιση πελατών.

Όπως υποστήριξε, ένας παράνομος πάροχος μπορεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές, χωρίς όμως να παρέχει τις ίδιες εγγυήσεις που συνοδεύουν μιαν αδειοδοτημένη επιχείρηση. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ασφαλιστική κάλυψη, υποστηρίζοντας ότι, όταν μια δραστηριότητα πραγματοποιείται παράνομα, η διαφημιζόμενη ασφαλιστική κάλυψη ενδέχεται να μην ισχύει.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι αρμόδιες Αρχές θα πρέπει να εντείνουν τους ελέγχους, ενώ κάλεσε τους επαγγελματίες να υποβάλλουν τεκμηριωμένες καταγγελίες με στοιχεία, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να μπορούν να προχωρούν στις απαραίτητες ενέργειες.

Ανήλικοι πίσω από το τιμόνι

Την ίδια ώρα, ο κ. Χατζηδημητρίου δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στο θέμα των ανηλίκων που επιχειρούν να οδηγήσουν jet ski ή άλλα μηχανοκίνητα σκάφη.

Όπως εξηγεί, όταν ένας πελάτης εμφανίζεται σε νόμιμο κέντρο θαλάσσιων αθλημάτων, η διαδικασία αρχίζει από τον έλεγχο της ηλικίας.

Η νομοθεσία προβλέπει ότι για συγκεκριμένες δραστηριότητες ο χειριστής πρέπει να είναι άνω των 18 ετών και, όπως αναφέρει, ο επαγγελματίας οφείλει να ζητήσει γνήσια ταυτότητα ή διαβατήριο.

Ο ίδιος κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο γεγονός ότι πλέον αρκετοί πελάτες επιδεικνύουν φωτογραφία της ταυτότητάς τους από κινητό τηλέφωνο.

«Δεν είναι κακό να αρνηθούμε σε έναν πελάτη», είναι η ουσία της τοποθέτησής του. Αν ένας πελάτης δεν πληροί τις προϋποθέσεις, μπορεί, όπως εξηγεί, να επιλέξει δραστηριότητα με οδηγό του κέντρου αντί να χειριστεί ο ίδιος το σκάφος.

Το ζήτημα όμως δεν σταματά στον έλεγχο της ταυτότητας. Ο κ. Χατζηδημητρίου περιγράφει περιπτώσεις όπου ένας ενήλικας νοικιάζει το jet ski, περνά τον έλεγχο ηλικίας και στη συνέχεια, όταν βρεθεί στην ανοικτή θάλασσα, παραδίδει το τιμόνι σε νεότερο άτομο.

Ανάλογα περιστατικά, όπως λέει, έχουν παρατηρηθεί ακόμη και μεταξύ γονέων και παιδιών.

Στις περιπτώσεις που αυτό γίνεται αντιληπτό από τους επαγγελματίες, επεμβαίνουν. Όμως, όπως επισημαίνει, είναι αδύνατο για έναν πάροχο να ελέγχει διαρκώς τι συμβαίνει σε κάθε σκάφος όταν αυτό βρίσκεται μακριά από την ακτή.

Η τεχνολογία μπορεί να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προστασίας. Χωρίς επαρκή στελέχωση, διευρυμένα ωράρια όπου υπάρχει ανάγκη και ουσιαστικούς ελέγχους, ωστόσο, το δίχτυ ασφαλείας στις κυπριακές παραλίες θα συνεχίσει να έχει κενά.