Η «Προδομένη Γενιά του ’74» ζωντάνεψε τη μνήμη της Κύπρου στον Δήμο Παραλιμνίου–Δερύνειας

Μισός και πλέον αιώνας πέρασε από το καλοκαίρι του 1974, όμως για όσους το έζησαν η ιστορία δεν τελείωσε ποτέ. Οι ημερομηνίες παραμένουν χαραγμένες στη μνήμη, οι απώλειες εξακολουθούν να βαραίνουν οικογένειες και οι πληγές της προσφυγιάς, των αγνοουμένων και της κατοχής παραμένουν ανοικτές.

Αυτό το ιστορικό και ανθρώπινο αποτύπωμα βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης παρουσίασης του βιβλίου «Η Προδομένη Γενιά του ’74 – Πενήντα 50 δίσεκτα – Η Κύπρος δεν κείται μακράν» *, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Δήμου Παραλιμνίου - Δερύνειας «Νίκος Βλίττης». Μια εκδήλωση που διοργάνωσε ο Δήμος Παραλιμνίου–Δερύνειας, με τη στήριξη του Δήμου Λαρισαίων, του Συλλόγου 33 Μ.Κ. – Πέλλαπαϊς 1974, του Συλλόγου Κυπρίων Νομού Λάρισας και των Εκδόσεων Επιφανίου.

Για το βιβλίο μίλησαν ο Ευρωβουλευτής Κώστας Μαυρίδης, ο Πρόεδρος των Εκπαιδευτηρίων Μ. Ν. Ράπτη και Δημοτικός Σύμβουλος του Δήμου Λαρισαίων Ηρακλής Γερογιώκας. Χαιρετισμούς απηύθυναν ο Δήμαρχος Παραλιμνίου - Δερύνειας Γιώργος Νικολέττος, ο Πρόεδρος του Συλλόγου 33 Μ.Κ. – Πέλλαπαϊς 1974 Λάμπρης Κακουλλής και ο Εκδότης Ηλίας Επιφανίου.

Η εκδήλωση δεν αποτέλεσε απλώς μια παρουσίαση ενός βιβλίου. Ήταν μια συνάντηση μνήμης, ιστορίας και μαρτυρίας. Μια προσπάθεια να φωτιστούν γεγονότα, πρόσωπα και πτυχές του 1974 και, κυρίως, να διατηρηθεί ζωντανή η φωνή μιας γενιάς που βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της μεγαλύτερης τραγωδίας της νεότερης κυπριακής ιστορίας.

Μια γενιά στην πρώτη γραμμή

Το βιβλίο καταπιάνεται με τα γεγονότα πριν, κατά τη διάρκεια του μαύρου καλοκαιριού του 1974, αλλά και μεθύστρα: Πως φθάσαμε το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, τις μάχες, τις απώλειες και τις συνέπειες που ακολούθησαν. Παράλληλα, επιχειρεί να καταγράψει τη θυσία και την προσφορά των μόνιμων, κληρωτών, εθελοντών και εφέδρων που κλήθηκαν να υπερασπιστούν την Κύπρο σε εξαιρετικά δύσκολες και άνισες συνθήκες.

Κεντρικός άξονας ο στρατιώτης που πολέμησε. Ο πατέρας που περίμενε τον γιο του. Η οικογένεια που αναζητούσε έναν αγνοούμενο. Ο πρόσφυγας που άφησε πίσω το σπίτι του. Ο «εγκλωβισμένος» που παρέμεινε στον τόπο του. Ο άνθρωπος που επέστρεψε από τον πόλεμο και συνέχισε να ζει με τις μνήμες του.

Τα γεγονότα εκείνης της εποχής αποτελούν μια αλυσίδα γεγονότων που άλλαξαν για πάντα την πορεία της Κύπρου: «Πολιτική κρίση – εμφύλιος – διάλυση της εσωτερικής συνοχής – προδοτικό πραξικόπημα - βάρβαρη τουρκική εισβολή – σκληρές και άνισες μάχες – ανθρώπινες και υλικές απώλειες – ψευδεπίγραφη εκεχειρία – αποτυχημένη διπλωματική προσπάθεια – Αττίλας Ι και ΙΙ – προσφυγιά – αγνοούμενοι – «εγκλωβισμένοι» – τουρκική κατοχή – de facto διχοτόμηση».

Όπως επισημάνθηκε, το πραξικόπημα αποτέλεσε την καταστροφική εσωτερική εξέλιξη που προηγήθηκε της βάρβαρης τουρκικής εισβολής, που είχε ως αποτέλεσμα την κατάληψη μεγάλου μέρους της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.

«Το 1974 δεν τελείωσε πραγματικά»

Ένα από τα βασικά μηνύματα της παρουσίασης ήταν πως το 1974 δεν αποτελεί απλώς μια σειρά ημερομηνιών στα βιβλία της ιστορίας.

Για τον στρατιώτη που επέστρεψε, ο πόλεμος συνεχίστηκε μέσα στις αναμνήσεις του. Για την οικογένεια του αγνοουμένου, συνεχίστηκε στην αναμονή. Για τον πρόσφυγα, συνεχίστηκε στην απουσία του σπιτιού και της πατρίδας. Για τον «εγκλωβισμένο», συνεχίστηκε στην καθημερινότητα υπό κατοχή. Και για τις επόμενες γενιές, συνεχίζεται ως ζήτημα ιστορικής μνήμης και ευθύνης.

Το βιβλίο φιλοδοξεί να λειτουργήσει και ως ένα αναλυτικό χρονικό των γεγονότων από τις 15 Ιουλίου έως τις 16 Αυγούστου 1974, καταγράφοντας μάχες, μονάδες, περιοχές και πρόσωπα που συνδέθηκαν με εκείνες τις δραματικές ημέρες.

Στις σελίδες του περιλαμβάνονται αναφορές στην 33η Μοίρα Καταδρομών, την ΕΛ.ΔΥ.Κ., την Α΄ Μοίρα Καταδρομών και την Εθνική Φρουρά, καθώς και στα πολεμικά γεγονότα σε περιοχές όπως η Κερύνεια, ο Πενταδάκτυλος, η Μεσαορία, η Λευκωσία, ο Καραβάς και η Λάπηθος, η Μόρφου και η Αμμόχωστος.

Ιδιαίτερη αξία έχουν οι αναφορές σε πεσόντες και αγνοουμένους, καθώς και οι μαρτυρίες επιζώντων, όπου αυτές είναι διαθέσιμες. Γιατί πίσω από κάθε στρατιωτική μονάδα, κάθε μάχη και κάθε ημερομηνία υπάρχει ένας άνθρωπος. Και πίσω από κάθε άνθρωπο υπάρχει μια οικογένεια.

Η ιστορική μνήμη ως ευθύνη

Η ιστορική δικαίωση της γενιάς του ’74, όπως αναδείχθηκε κατά την εκδήλωση, δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη λήθη ή την εκδίκηση. Γιατί πίσω από την 15η Ιουλίου, την 20ή Ιουλίου, την 22α Ιουλίου, τη 14η Αυγούστου και τη 16η Αυγούστου δεν υπάρχουν μόνο ημερομηνίες. Υπάρχουν πρόσωπα. Υπάρχουν οικογένειες. Υπάρχουν ζωές που άλλαξαν για πάντα.

Μέσα από τις παρεμβάσεις των ομιλητών αναδείχθηκε η αξία της ιστορικής καταγραφής και η σημασία της διατήρησης της μνήμης, αλλά και οι διαχρονικοί δεσμοί που συνδέουν την Κύπρο με την Ελλάδα.

Η εκδήλωση στον Δήμο Παραλιμνίου - Δερύνειας αποτέλεσε μια ακόμη υπενθύμιση ότι η ιστορία δεν είναι μόνο παρελθόν. Είναι και μνήμη, είναι μαρτυρία, είναι ευθύνη.

Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται, καταγράφουν και μαρτυρούν, το 1974 δεν θα μετατραπεί σε μια απλή σελίδα ενός βιβλίου.

Για την Κύπρο που δεν ξεχνά. Για την ιστορία που δεν διαγράφεται. Για τη μνήμη που παραμένει ζωντανή.

*Για την προμήθεια του βιβλίου να επικοινωνείτε με στον συγγραφέα, Δρα Αυγουστίνο (Ντίνος) Αυγουστή, Ακαδημαϊκός - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας,

από το Μονάγρι Λεμεσού, [email protected]