Στα χνάρια του «Τίγρη»: ο Κλεμανσώ της Γαλλίας και της Ελλάδ

Στον ίδιο μήνα συναντώνται δύο σημαντικές επέτειοι, καθώς στις 11 του Νιόβρη ολοκληρώθηκε ένας αιώνας από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και στις 24 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 85 χρόνια από τον θάνατο ενός από τους πρωταγωνιστές του και κορυφαίου ανδρός της Γαλλίας, του Georges Clemenceau (1841-1929). Γιατί, ακριβώς, για τα πύρινα άρθρα και τις δυναμικές του ιδέες από τις στήλες των εφημερίδων του, τις αποφασιστικές πράξεις και τα ιστορικά του επιτεύγματα ο ευστόχως αποφθεγματικός λόγος συνάδει απόλυτα: εάν η Ιστορία δημιουργεί τους μεγάλους άνδρες, ουχ ήττον οι μεγάλοι άνδρες διαμορφώνουν την Ιστορία από τους αξιομνημόνευτους σταθμούς έως τις σημαντικότερες καμπές της.
Αυτός «ο Τίγρης της Ευρώπης», όπως επονομάστηκε, και ο «πατέρας της νίκης», όπως επευφημείται, μεταστρέφοντας τον ρουν του πολέμου κατά της Τριπλής Συμμαχίας και υπέρ των δυνάμεων της Αντάντ, «ήταν η ίδια η Γαλλία», κατά την προσφυή αποτίμηση του άλλου μεγάλου ηγέτη της Σαρλ ντε Γκωλ.

Αλλά ο μαχητικός πολιτικός της Τρίτης Γαλλικής Δημοκρατίας και ο δεινός ρήτορας του Γαλλικού Κοινοβουλίου, ο υπερασπιστής μαζί με τον Ζολά της περιβόητης υπόθεσης Ντρέιφους κατά της εθνικιστικής στρατοκρατίας και του συνωμοτικού αντιεβραϊσμού, ο αήττητος μονομάχος κατά των ηττοπαθών και «ειρηνόφιλων» και ο «κατεδαφιστής των κυβερνήσεων» είχε ο ίδιος αποδώσει στις αντιφατικές ακρότητες του χαρακτήρα του το αντιπροσωπευτικότερο στίγμα:

«Υπάρχει μέσα μου ένα μείγμα αναρχικού και συντηρητικού, οι αναλογίες του οποίου δεν έχουν προσδιοριστεί ακόμη», εννοώντας, προφανώς, τις προοδευτικές πεποιθήσεις του ριζοσπαστικού του φιλελευθερισμού, όπως και κάποιες αυταρχικές του πολιτικές: από τη δωρεάν υποχρεωτική παιδεία, την επιβολή ενιαίας φορολογίας και τον διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους μέχρι την παραχώρηση αμνηστίας στους εξεγερθέντες και την κατάργηση της θανατικής ποινής έως την κατάπνιξη στο αίμα εργατικών απεργιών παρά την επιβολή του οκτάωρου και της εβδομαδιαίας αργίας.
Αν και δυσαρέστησε τόσο τους Γερμανούς με τους σκληρούς όρους της Συνθήκης των Βερσαλλιών, όσο και τις εδαφικές προσδοκίες των Γάλλων πέραν της Αλσατίας και Λωρραίνης, εντούτοις ο ανδριάντας του Κλεμανσώ υψώνεται ηρωικά στα Ηλύσια Πεδία της αθανασίας. Το φετινό διεθνές συνέδριο στο Palais du Luxembourg υπό τον τίτλο «Η πολιτική σκέψη του Georges Clemenceau» μαζί με άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις στη μνήμη του παραδίδουν στην ανθρωπότητα μαθήματα ιστορικής συνείδησης, ευφυούς πολιτικής βούλησης και αγωνιστικού πατριωτικού ήθους.
Οφείλει, όμως, και ο Ελληνισμός, επαξίως, να τον τιμά για τα γνήσια φιλελληνικά του αισθήματα, που εξεδήλωσε τόσο κατά τις διαπραγματεύσεις για τη συνομολόγηση των συνθηκών των Βερσαλλιών και των Σεβρών όσο και παλαιότερα για το ζήτημα της τουρκοκρατούμενης Κρήτης και την ένωσή της με την Ελλάδα.

Φανατικός υποστηρικτής των κρητικών δικαίων και προσωπικός φίλος του Ελευθέριου Βενιζέλου, ύστερα από το ταξίδι του στο Ηράκλειο το 1904 και επιπλήττοντας εμμέσως τη φιλοτουρκική ουδετερότητα των Ευρωπαίων, έγραφε σ’ ένα άρθρο του: «Θα είναι αδυναμία μου εάν δεν κατορθώσω να σας κάμω να αγαπήσητε τους εξόχους τούτους Έλληνας της Κρήτης, ενούντας τον έρωτα της πατρίδος των με την λατρείαν της Γαλλίας, ίνα σας εμπνεύσωσι την επιθυμίαν τού να τους αγαπήσητε».
Kαθώς οι πνευματικές του αναζητήσεις συνδέονται άμεσα με τον ανά τους αιώνες ελληνικό πολιτισμό και εντρυφώντας στα έργα των αρχαίων Ελλήνων, αναφωνούσε με ενθουσιασμό: «Τίποτε πάνω από τον Αισχύλο, τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη». Ανάμεσα στα βιβλία, που συνέγραψε, εξέχουσα θέση κατέχει ο «Δημοσθένης» του, ακολουθώντας το παράδειγμα του Πλουτάρχου.

Στον αρχαίο ρήτορα και στον Γάλλο πολιτικό κοινή συνισταμένη η χάρις της ευγλωττίας και η δριμύτητα της επιχειρηματολογίας τους. Ο θαυμασμός του για τις ελληνικές αρχαιότητες τον οδήγησαν, επιπλέον, στις αρχαιολογικές ανασκαφές, που χρηματοδότησε στην Ελλάδα, για να βρει τον τύμβο του Λάιου και το μυθικό νήμα του Οιδίποδα - όσο κι αν απέβησαν άκαρπες, είναι ακόμα ένα δείγμα του φιλελληνισμού του.
Εμβληματικά του σύμβολα η αττική γλαύκα και η Σκεπτόμενη Αθηνά του Φειδία, που επέλεξε ο ίδιος ενόσω ζούσε, για να κοσμεί την επιτάφια πλάκα του. Ανασηκώνοντάς την, «ο Τίγρης» θα έχει βγει από τον τάφο του και θα τριγυρνά στους δρόμους του Παρισιού, εφόσον ένας τίγρης έχει θεαθεί αυτές τις μέρες να τους διασχίζει, αλλά όσο κι αν η αστυνομία έσπευσε επί τα ίχνη του, παραμένει άφαντος...