Η θυσία του Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου

Αλλά και η εθνική προσφορά της οικογένειάς του
Κακοποιήθηκε άγρια μέχρι θανάτου, μέσα στο σπίτι του από Βρετανούς στρατιώτες, ενώ ο ιερός αγώνας της οικογένειας Χατζηθεοδοσίου στην πατρίδα αρχίζει από το 1931
ΤΟ 1957 όταν ο ήρωας υπέκυψε στα πολλαπλά τραύματα που του προκάλεσαν, οι αδίστακτοι βασανιστές του τον έσυραν στο δρόμο, έξω από την αυλή του σπιτιού του και τον πυροβόλησαν
Μια τηλεφωνική επικοινωνία με τον φίλτατό μου συνταξιούχο δάσκαλο και σεμνό αγωνιστή της ΕΟΚΑ Ανδρέα Μαρκουλλή, μ’ έκανε να νιώσω την υποχρέωση να γράψω το ταπεινό αυτό σημείωμα, για μια λαμπρή οικογένεια που έδωσε τα πάντα στον Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ.

Γέννημα και θρέμμα της σκλαβωμένης κοινότητας των Στύλλων Αμμοχώστου, ο φίλτατος Μαρκουλλής, μού μίλησε με πόνο και καημό για τη σκλαβωμένη του γενέτειρα, για τη ζωή του χωριού του στα χρόνια του Αγώνα και για την προσφορά μιας ολόκληρης οκταμελούς αγροτικής οικογένειας στον Ιερό Αγώνα. Της οικογένειας του ήρωα Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου, που κακοποιήθηκε άγρια μέχρι θανάτου, μέσα στο σπίτι του από Βρετανούς στρατιώτες.
Η προσφορά της οικογένειας Χατζηθεοδοσίου στην πατρίδα αρχίζει από το 1931, με τη συμμετοχή του πατέρα, Γιώργου Χατζηθεοδοσίου, στο Κίνημα των Οκτωβριανών το 1931. Οι κατακτητές τον είχαν συλλάβει και ενώ γνώριζαν ότι ήταν διαβητικός, τον κακοποίησαν βάναυσα, σε σημείο που κλονίστηκε ανεπανόρθωτα η υγεία του και οδηγήθηκε πρόωρα στον τάφο, αφήνοντας χήρα σύζυγο και έξι παιδιά., τον Θεοδόση, τον Κυριάκο, τον Χαράλαμπο, τον Βάσο, τον Μιχάλη και την Παναγιώτα.
Όταν το 1955 ακούστηκε το εγερτήριο σάλπισμα του Διγενή, ο Θεοδόσης ήταν από τους πρώτους που απάντησαν «παρών» και ανέλαβε υπεύθυνος της ΕΟΚΑ στο χωριό. Όπως ήταν φυσικό, στη συνέχεια μπήκαν στην Οργάνωση όλα τα μέλη της οικογένειας, διότι το σπίτι τους ήταν περιφερειακό κέντρο του Αγώνα. Σ’ αυτό φιλοξενήθηκαν τομεάρχες, και καταζητούμενοι αγωνιστές. Η μεγάλη αυλή και τα υποστατικά του σπιτιού μετατράπηκαν σε αποθήκες όπλων, πυρομαχικών και του πολυγράφου, με τον οποίο εκδίδονταν οι προκηρύξεις της ΕΟΚΑ της περιοχής. Τον πολυγράφο χειρίζονταν ο Κυριάκος Χατζηθεοδοσίου και οι αδελφοί Ανδρέας Μαρκουλλής και Μάρκος Α. Μάρκου.
Κέντρο των αγωνιστών ήταν το σωματείο Ελληνική Χριστιανική Αδελφότης Νέων (ΕΧΑΝ) και ηγετική μορφή του σωματείου ο Θεοδόσης Χατζηθεοδοσίου, που εργαζόταν με ένθεο ζήλο για την εκτέλεση όλων των διαταγών του Αρχηγού και των τομεαρχών της περιοχής Αμμοχώστου και Καρπασίας. Το πρώτο πλήγμα στην αγωνιστική οικογένεια ήρθε στις 17 Σεπτεμβρίου 1956 με τη σύλληψη του Βάσου Χατζηθεοδοσίου και του συναγωνιστή του Αδάμου Λυσανδρίδη για μεταφορά βόμβας. Οι δυο αγωνιστές είχαν επισημάνει τους Βρετανούς και έκρυψαν τη βόμβα σε χωράφι, αλλά οι στρατιώτες τη βρήκαν. Τους συνέλαβαν και τους καταδίκασαν σε επταετή φυλάκιση.
Το δεύτερο και φαρμακερό κτύπημα το δέχτηκε η οικογένεια τη νύκτα της 17ης προς την 18η Δεκεμβρίου 1957. Μετά από προδοσία, ένοπλοι Βρετανοί στρατιώτες επέδραμαν στο σπίτι της οικογένειας Χατζηθεοδοσίου και άρχισαν έρευνες. Έκαναν τα πάντα φύλλο και φτερό. Τον Θεοδόση άρχισαν να τον κακοποιούν άγρια μέσα το σπίτι, επειδή αρνιόταν πεισματικά να τους προδώσει συναγωνιστές του και να τους οδηγήσει σε κρύπτες όπλων και πυρομαχικών της ΕΟΚΑ. Κι όταν ο ήρωας υπέκυψε στα πολλαπλά τραύματα που του προκάλεσαν, οι αδίστακτοι βασανιστές του τον έσυραν στο δρόμο, εξω από την αυλή του σπιτιού του και τον πυροβόλησαν. Και για να καλύψουν το στυγερό έγκλημά τους, ανακοίνωσαν ότι ο ήρωας τάχα πυροβολήθηκε και φονεύθηκε ενώ προσπαθούσε να διαφύγει.
Γράφει ο Διγενής στο «Χρονικό του Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-59» για το ήρωα Χατζηθεοδοσίου, τις συνθήκες της θυσίας του και την προσφρά της οικογένειάς του στον Αγώνα: «Τον Δεκέμβριον του 1957 υπέστημεν νέον πλήγμα με τον μαρτυρικόν θάνατον του εκ Στύλλων επιλέκτου στελέχους Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου. Ο Χατζηθεοδοσίου ήτο ο ακούραστος αγωνιστής και προστάτης, της οικογένειάς του, η οποία έχασε τον πατέρα του κατόπιν βασάνων και φυλακίσεως κατά την Εξέγερσιν του 1931.

Ενθουσιώδης και αφοσιωμένος στον Αγώνα, υπήρξε το δεξί χέρι του Τομεάρχου και όλων των καταζητουμένων που εφιλοξένησε. Το σπίτι του ήτο μόνιμον καταφύγιον του Τομεάρχου. Εκεί κατέφευγαν και οι Τομεάρχαι Καρπασίας και Βαρωσίων εις δυσκόλους στιγμάς, ως και ο αείμνηστος Κυριάκος Μάτσης τον Φεβρουάριον του 1957.Η απώλειά του ήτο μέγα πλήγμα διότι, συν τοις άλλοις, ηχριστεύετο το πιο ασφαλές καταφύγιον..
Οι Άγγλοι ανεκοίνωσαν ότι ούτος εφονεύθη εις τον δρόμον έξωθι της οικίας του, ενώ έτρεχε να απομακρυνθεί κρατών τα υποδήματά του ανά χείρας.Η εκδοχή αύτη είναι απαράδεκτος. Ο Χατζηθεοδοσίου υπέκυψεν εις τα φρικτά βασανιστήρια εντός της οικίας του και μεταφερθείς εις τον δρόμον επυροβολήθη.Τούτο συνάγεται εκ του ότι εις το υποτιθέμενον σημείον όπου επυροβολήθη δεν υπήρχον ίχνη αίματος, τα δε υποδήματά του ευρίσκοντο τοποθετημένα εν τάξει δίπλα του και ουχί ριγμένα ατάκτως. Η γηραιά μήτηρ του και ο αδελφός του ευρίκοντο απομονωμένοι εις άλλην οικίαν, πλησίον ευρισκομένην....».
Η χαροκαμένη μάνα του ήρωα, Ελεγκού Χατζηθεοδοσίου, παρά τον αβάστακτο πόνο για τη θυσία του γιου της, που τον είδε νεκρό στο δρόμο, είχε το κουράγιο να εκτελέσει μια άλλη άκρως επικίνδυνη ενέργεια εξαφάνισης απορρήτων μυστικών της Οργάνωσης. Όπως αναφέρει ο Διγενής στο «Χρινικό του Αγώνα ΕΟΚΑ 1055-59» και καταμαρτυρεί ο αγωνιστής δάσκαλος Μαρκουλλής, η ηρωομάνα Ελεγκού είχε κρυμμένα απόρρητα έγγραφα τα οποία της είχε εμπιστευθεί ο Τομεάρχης Παύλος Παυλάκης, με αυστηρή εντολή σε περίπτωση θανάτου του, να τα παραδώσει στον αντικαταστάτη του.
Ενώ οι έρευνες συνεχίζονταν στο σπίτι, την αυλή και το συνεχόμενο χωράφι, η Γριά Ελγκού προφασίστηκε ότι έπρεπε να δώσει τροφή στους δυο χοίρους που έκτρεφε, διότι κινδύνευαν να πεθάνουν από την πείνα.. Έκοψε λοιπόν τα έγγραφα κομματάκια, τα ζύμωσε με τη χοιροτροφή και έτσι τα εξαφάνισε.
Κατά τις έρευνες ανευρέθηκαν στην αυλή του σπιτιού, στον περίγυρο του πηγαδιού, δυο περίστροφα, που τα είχαν πάρει στον ήρωα την προηγούμενη νύκτα άλλοι αγωνιστές. Επίσης ανευρέθη ο πολυγράφος της ΕΟΚΑ στο στάβλο.
Στην κηδεία του ήρωα, που τελέστηκε την επόμενη μέρα,19 Δεκεμβρίου 1957, στους Στύλλους, παρέστησαν χιλιάδες λαού από την Αμμόχωστο και τα χωριά της περιοχής και κατατέθηκαν δεκάδες στεφάνια. Ανάμεσα σ’ αυτά κι ένα δάφνινο του Διγενή με την επιγραφή: «Στο γενναίο μου παλληκάρι». Στον κατάδικο αδελφό του ήρωα, Βάσο, οι κατακτητές δεν επέτρεψαν να παραστεί στην κηδεία.

Τον αδελφό τους Κυριάκο τον συνέλαβαν ,τον κακοποίησαν βάναυσα και τον έκλεισαν στα Κρατητήρια. Οι άλλοι δυο αδελφοί, Μιχάλης και Χαράλαμπος, που διέμεναν στην Αμμόχωστο, συνέχισαν την εθνική τους δράση. Φιλοξενούσαν καταζητούμενους αγωνιστές, μετέφεραν καταζητούμενους, οπλισμό και έγγραφα της Οργάνωσης.
Για να καταδείξει τη μεγάλη ψυχή της ηρωομάνας Ελεγκούς Χατζηθεοδοσίου, ο δάσκαλος Μαρκουλλής, αποκαλύπτει και τούτο το γεγονός, που ήταν προσωπική του εμπειρία.: Λίγες μέρες μετά τη θυσία του Θεοδόση, είχαν ζητήσει καταφύγιο στους Στύλλους καμιά δεκαριά κυνηγημένοι αγωνιστές. Τους παρέλαβε ο σεμνός αγωνιστής και κράτησε τους πέντε στο σπίτι του. Τους άλλους πέντε ζήτησε από την Ελεγκού να τους φιλοξενήσει στο δικό της. Κι εκείνη, χωρίς δισταγμό, δέχτηκε, αψηφώντας τον κίνδυνο να προδοθεί και να υποστεί νέες οδυνηρές συνέπειες.
Αυτή είναι με λίγα λόγια η ιστορία της θυσίας του ήρωα της ΕΟΚΑ Θεοδόση Χατζηθεοδοσίου και της πλούσιας προσφοράς της οικογένειάς του στην πατρίδα.