Ευθύμιου Λιασή Τα απόρρητα ενός πιλότου

Ο απόμαχος Κυβερνήτης Ευθύμιος Λιασής με το πρώτο του αυτό πόνημα, που έρχεται, επιτέλους, στο φως της δημοσιότητας, επεφύλασσε για τα συγγραφικά αεροπορικά δρώμενα της Κύπρου μια μεγάλη έκπληξη μαζί με πολλές βιωματικές εμπειρίες και άλλες τόσες σημαντικές αποκαλύψεις.

Παρόλο που η εκ βαθέων εξιστόρηση των έργων και των ημερών της πολύχρονης ευδόκιμης σταδιοδρομίας του, όπως και ο ίδιος στο δικό του προλόγισμα επισημαίνει, δεν αφορά αποκλειστικά στον εαυτό του. Αναρίθμητες παρεμφερείς σελίδες θα μπορούσαν να γραφτούν από συνταξιδευτές συναδέλφους του, που έπαθαν και έμαθαν πολλά μέσα από την κοινή αεροναυτική Ιθάκη της οδυσσειακής τους συνυπηρεσίας και, ιδίως, γύρω από την πολυκύμαντη ή μάλλον «πολυνεφελώδη» ιστορία των Κυπριακών Αερογραμμών.
Το βιβλίο, από τις εκδόσεις Επιφανίου, συσπειρώνει πολλές αρετές σημαινόντων και σημαινομένων: τις ευάρμοστες υφολογικές διαφοροποιήσεις ως προς τη θεματική και τους επιμέρους θεματικούς άξονες των ενοτήτων στα τέσσερα κύρια μέρη του έργου, τα οποία, ωστόσο, παρά την αυτοτέλεια της συγκρότησής τους, συνάπτονται μεταξύ τους σε μια συνεκτική λογική και δομική αλληλουχία· την έντεχνη χαρισματική γραφή μιας εύληπτης και ενίοτε χειμαρρώδους ροής λόγου, που, παρά τις κάποιες λεκτικές επαναλήψεις ή νοηματικές επικαλύψεις, δεν αφίσταται της λογοτεχνικής εκφραστικής απόδοσης· την προσοικείωση εξειδικευμένων όρων και πρωτόγνωρων σε μη επαΐοντες εννοιών μέσα από τα περιγραφικά συμφραζόμενα για την ευχερέστερη πρόσληψη από τον μέσο αναγνώστη της «πιλοτηριακής» και πτητικής «terra incognita»· μια σκηνική παραστατική εικονοπλασία στις ζωηρές περιγραφές μακρινών τόπων και γραφικών εξωτικών τοπίων, τελετουργικών εθίμων και πολιτισμικών ή εθνογραφικών εκδηλώσεων στις χώρες προσγείωσης και επαγγελματικής παραμονής του συγγραφέα, που προβάλλουν ως ανάγλυφα φωτογραφικά στιγμιότυπα ή αλλεπάλληλα κινηματογραφικά επεισόδια σε όλη την κλίμακα των χρωμάτων και των αποχρώσεων ενός καλλιτεχνικού συγγραφικού αισθητηρίου· η λυρική, εντούτοις, τοπιογραφική σκιαγράφηση ή χαρακτηρολογική ψυχογράφηση προσώπων ξέρει να εναλλάσσεται σε αντιστικτική γλωσσική σύνθεση με τους αφηγηματικούς και δοκιμιακούς τόνους αποτύπωσης ανθρώπινων συναισθημάτων και έντονων προβληματισμών, ώριμων αναστοχασμών, κριτικών σκέψεων και επαγωγικών συμπερασμάτων· ως προς την τεχνική της δομικής συνάρθρωσης, μετά τις εισαγωγικές προϊδεαστικές σελίδες, το προανάκρουσμα και το τέλος της αφήγησης συμπίπτουν στο ίδιο σημείο ενός κυκλικού διαλεκτικού σχήματος, που σηματοδοτεί σφαιρικά την ολοκλήρωση ενός ολάκερου κύκλου ζωής.

Με τη μετάβαση από το σημερινό παρόν στο απώτερο και το πρόσφατο παρελθόν συνδαυλίζει άμεσα το αναγνωστικό έναυσμα. Οι αναδρομικές ακόμα αναφορές και οι εγκιβωτισμένες ενδιαφέρουσες αναδιηγήσεις γύρω από την προσωπική ζωή του συγγραφέα, αλλά και τον συλλογικό βίο του κόσμου της κυπριακής αεροπορίας κατά τις περασμένες δεκαετίες, εκτυλίσσουν τα νήματα, που υφαίνουν έναν πανοραμικό καμβά του αεροπορικού ιδεώδους, αλλά και κάποιες μελανές του εξυφάνσεις, όμοιες με ιστό αράχνης.

Αυτόν που συστηματικά ο συγγραφέας, μπροστάρης στους συνδικαλιστικούς αγώνες του κλάδου του, αγωνίστηκε σθεναρά να ξηλώσει και που έστω και εκ των υστέρων ή με το δυνατό πλήρωμα του χρόνου τολμά με παρρησία να φωτίσει τις πλεκτάνες των «άδυτων μυστικών» τους.
Έτσι, η πλούσια συγκομιδή από βιωμένες μνήμες και ανεξίτηλες αναμνήσεις των παιδικών και οικογενειακών χρόνων τον καιρό του απελευθερωτικού μας αγώνα μέχρι τα νεανικά, επί κυριολεξίας, πετάγματα και έως τις μετέπειτα σημαδιακές καμπές ενός πολυτάραχου βίου και μιας καλπάζουσας επαγγελματικής ανέλιξης, απτές συγκλονιστικές μαρτυρίες «εις τον τύπον των ήλων», συναρπαστικές ταξιδιωτικές εντυπώσεις, ρομαντικοί και παθιασμένοι έρωτες, επικίνδυνες πτήσεις-θρίλερ με το σασπένς της κομμένης ανάσας και δραματικές απίστευτες ιστορίες, που υπερβαίνουν και τις πιο ευφάνταστες μυθοπλασίες, στοιχειοθετούν τον πολυπρισματικό ειδολογικό καθρέφτη στο αξιόλογο βιβλίο του Ευθύμιου Λιασή.

Ιδωμένο, επομένως, μέσα από το πολυεπίπεδο θεματολογικό αυτό φάσμα, το βιβλίο δεν ανήκει μόνο στον τύπο της ημερολογιακής καταγραφής απομνημονευμάτων και στο χρονικό-μαρτυρία (ντοκουμέντο), αλλά και εμπεριέχει σε ευρεία έκταση σελίδες στοχαστικής δοκιμιογραφίας, αυτοβιογραφικού μυθιστορήματος και ελκυστικής ταξιδιογραφίας, όπως και συνιστά για τους επαγγελματίες πιλότους ένα ωφέλιμο χρηστικό εγχειρίδιο συμβουλευτικών κατευθύνσεων δοκιμασμένης πείρας.

Είναι ο άλλος ρόλος που διαδραματίζει ο μυθολογικός Δαίδαλος, απομυθοποιώντας παλιούς μύθους πτητικής φοβίας και αποκρυπτογραφώντας μικρά ή μεγάλα μυστικά της αεροπλοΐας στους νεότερους επίδοξους Ίκαρους. Πρότυπα γι’ αυτούς σωστού επαγγελματικού ήθους, αλλά και παραδείγματα προς αποφυγήν είναι μια πλειάδα Κυπρίων και ξένων πιλότων, των οποίων ο συνάδελφός τους συγγραφέας είτε ζωντανεύει την εύφημη μνεία του ηρωικού θάρρους και της γνωστικής τους σύνεσης είτε κρίνει για λόγους παιδαγωγίας τα λάθη και τις ολιγωρίες τους, μη εξαιρουμένων και κάποιων εσφαλμένων δικών του πτητικών σταθμίσεων.
Ως ακροτελεύτια αποτίμηση θα τόνιζα μαζί μ’ εκείνους, που θα το διαβάσουν, - και εύχομαι να είναι πολλοί- ότι αυτό το διαφορετικό βιβλίο του Κυβερνήτη Λιασή, μοναδικό στο είδος του στην κυπριακή βιβλιογραφία, δεν είναι μόνο μια ζωντανή κατάθεση ψυχής και μια σπονδή οφειλόμενου χρέους στο αέναο ίπτασθαι της ταξιδιωτικής ανάτασης και της αεροπορικής μεταρσίωσης. Επιπλέον, ανάμεσα στις εξ απορρήτων αποκαλυπτικές προσγειώσεις μάς απογειώνει σε ένα ατέλειωτο ταξίδι από τους κυπριακούς ουρανούς ίσαμε τους αιθέρες της μακρινής Αυστραλίας και του Ειρηνικού Ωκεανού.
Λίγες γραμμές από τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου κατατίθενται ως ύμνος για τις Κυπριακές Αερογραμμές, που έκλεισαν πρόσφατα τα φτερά τους: «Προσωπικά, νοιάστηκα με γνήσιο ενδιαφέρον και διατηρώ ακόμα βαθιά συναισθήματα για τις Κυπριακές Αερογραμμές. Για πολλά χρόνια ήταν το καύχημα της Κύπρου και για το μεγαλύτερο μέρος της σταδιοδρομίας μου φορούσα με καμάρι τη στολή τους. Με εκπαίδευσαν, μου άνοιξαν φωτεινά μονοπάτια, για να τροχοδρομώ σε σωστούς δρόμους και να απογειώνομαι σε ξάστερους ουρανούς, δίνοντάς μου την ευκαιρία να κατακτήσω το όνειρο της ζωής μου μέσα από συγκλονιστικές εμπειρίες βίου».
Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή