Ένας παράξενος δορυφόρος

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Ιαπετός υπήρξε ένας από τους έξι Τιτάνες
Αν αναλογιστούμε ότι το Έβερεστ στη Γη και ο Όλυμπος στον Άρη έχουν υψόμετρα 8 με 17 χιλιόμετρα αντίστοιχα, ανάλογα με το μέγεθος των πλανητών, είναι παράδοξο ο μικρός Ιαπετός να έχει οροσειρά ύψους 25 χιλιομέτρων
ΜΙΑ ΜΕΡΑ στον Ιαπετό ισοδυναμεί με 701 γήινες μέρες, ενώ οι κρατήρες του περιβάλλονται από ένα λεπτό στρώμα λευκής σκόνης
Όταν στρέψουμε το βλέμμα στους εξωτερικούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, θα ανακαλύψουμε θαυμαστούς κόσμους που περιφέρονται δισεκατομμύρια χρόνια στη σκοτεινή και παγωμένη σιωπή του χώρου και του χρόνου. Ένας τέτοιος κόσμος είναι και ο αινιγματικός δορυφόρος του Κρόνου, ο Ιαπετός.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Ιαπετός υπήρξε ένας από τους έξι Τιτάνες και μνημονεύεται τόσο από τον Όμηρο όσο και από τον Ησίοδο στο έργο του «Θεογονία». Το 1981 το εξερευνητικό διαστημόπλοιο Βογιατζέρ 2 πέρασε κοντά από αυτόν τον δορυφόρο και έβγαλε μερικές φωτογραφίες. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το μικρό μέγεθός του, με διάμετρο που δεν ξεπερνά τα 1.400 χιλιόμετρα, έχει μια παράξενη οπτική. Η μια πλευρά του είναι σκουρόχρωμη ενώ η άλλη ανοικτόχρωμη. Όταν κοιτάξει κανείς μια φωτογραφία του Ιαπετού, θα διαπιστώσει ότι μοιάζει καταπληκτικά με ένα τεράστιο καρύδι.
Η μεγάλη οροσειρά
Το 2004 η διαστημική αποστολή Cassini - Huggens είχε σκοπό να μελετήσει τον Κρόνο και τους δορυφόρους του, ειδικά τον Τιτάνα όπου πιστεύεται ότι πιθανόν να φιλοξενεί κάποια μορφή ζωής. Περνώντας από πολύ κοντά, το Cassini κατάφερε να κινηματογραφήσει τον Ιαπετό και να στείλει χρήσιμες πληροφορίες στη NASA. Προς έκπληξη των επιστημόνων, ανακαλύφθηκε μια οροσειρά με ύψος 25 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται κατά μήκος του Ισημερινού. Ωστόσο, το ασύμμετρο σχήμα του προβληματίζει τους ειδικούς, οι οποίοι αναζητούν την αιτιολογία αυτής της αφύσικης οροσειράς.
Αν αναλογιστούμε ότι το Έβερεστ στη Γη και ο Όλυμπος στον Άρη έχουν υψόμετρα 8 με 17 χιλιόμετρα αντίστοιχα, ανάλογα με το μέγεθος των πλανητών, είναι παράδοξο ο μικρός Ιαπετός να έχει τέτοια γιγαντιαία οροσειρά. Ακόμα και ο χρόνος εκεί κυλάει πολύ αργά. Μια μέρα στον Ιαπετό ισοδυναμεί με 701 γήινες μέρες, ενώ οι κρατήρες του περιβάλλονται από ένα λεπτό στρώμα λευκής σκόνης. Βέβαια, το σχήμα και το μέγεθος του Ιαπετού κάνουν την ανθρώπινη φαντασία να βλέπει παράξενα πράγματα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν, βάσει κάποιων φωτογραφιών της NASA, ότι στον Ιαπετό υπάρχουν απομεινάρια χαμένων πολιτισμών.
Κάποιοι ισχυρίζονται ότι είδαν, μέσα από το φωτογραφικό υλικό, τεχνητές κατασκευές, αρχίζοντας από τη μεγάλη κορυφογραμμή που χωρίζει στα δύο τον δορυφόρο. Σύμφωνα με αυτούς, τέτοια οροσειρά είναι αδύνατο να δημιουργήθηκε από φυσική εξελικτική διεργασία.
Ασφαλώς κάτι τέτοιο δεν μπορεί να αποδειχθεί από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Άλλωστε η φυσική εξέλιξη, πολλές φορές μάς επιφυλάσσει εκπλήξεις με τους τέλειους συνδυασμούς της. Και τρανά παραδείγματα, τα γεωμετρικά σχήματα στον Άρη, όπως το περίφημο «πρόσωπο», οι πυραμοειδείς σχηματισμοί, αλλά και ο πολυεδρικός κρατήρας του Ιαπετού, δίνουν τροφή στην ανθρώπινη φαντασία.
Γεωλογικά μυστικά
Οι πλείστες φωτογραφίες από το Cassini είναι διαθέσιμες στο κοινό μέσω του διαδικτύου και έτσι ο καθένας μπορεί να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα. Οι επιστήμονες της NASA αναλύουν πάντοτε με αυστηρότητα κάθε δεδομένο που αφορά τον πλανητικό κόσμο του ηλιακού μας συστήματος. Ο Ιαπετός έχει τα δικά του γεωλογικά μυστικά. Οι μελλοντικές διαστημικές αποστολές θα ρίξουν άπλετο φως στα παράδοξα ζητήματα που αφορούν αυτόν τον αινιγματικό δορυφόρο.
Ο Ιαπετός ανακαλύφθηκε το 1671 από τον Τζιοβάνι Κασίνι. Είναι ο τρίτος μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου. Έχει μέση θερμοκρασία ?140 βαθμούς Κελσίου, και αποτελεί ένα σημείο αναφοράς για τους αστρονόμους και ερευνητές. Το διαστημόπλοιο Cassini ετοιμάζει νέες φωτογραφίσεις από κοντινότερο σημείο και ενδέχεται να δώσουν ενδιαφέροντα στοιχεία για αυτόν τον μακρινό δορυφόρο.
Κοσμολογικές αντιλήψεις
Όταν κοιτάζουμε τον έναστρο νυχτερινό ουρανό με τα αναρίθμητα αστέρια και τους μακρινούς γαλαξίες, σίγουρα αισθανόμαστε δέος και ταπεινοφροσύνη μπροστά στη συμπαντική δημιουργία. Μονάχα ο γαλαξίας μας έχει περίπου 100 δισεκατομμύρια άστρα. Σημειώστε ότι κάθε άστρο είναι και ένας ολόκληρος ήλιος, με πιθανόν το δικό του πλανητικό σύστημα. Και ο Γαλαξίας μας είναι μονάχα ένα ταπεινό μέλος μιας ομάδας άλλων γαλαξιών, που με τη σειρά τους αποτελούν ένα γαλαξιακό σμήνος στην απεραντοσύνη του χώρου και του χρόνου.
Ο Κρόνος με τους δεκάδες δορυφόρους του αποτελεί ένα ξεχωριστό σημείο αναφοράς. Πέρα από τους πανέμορφους δακτυλίους του τον συνοδεύουν παράξενοι και μυστηριώδεις δορυφόροι, που περιφέρονται σε μια αχανή έκταση εντός του ηλιακού συστήματος.
Πανάρχαιος στόχος έρευνας
Ο Ιαπετός έχει μια ξεχωριστή ταυτότητα και παραμένει για τους αστρονόμους ένας αινιγματικός δορυφόρος. Ο Ρωμαίος φιλόσοφος Μάρκος Αυρήλιος αναφωνεί με ταπεινοφροσύνη αλλά και με βαθύ στοχασμό:
«Σκέψου την ουσία του σύμπαντος, της οποίας είσαι ελάχιστο μέρος», ενώ ο ρομαντικός Γάλλος συγγραφέας Γκυστάβ Φλωμπέρ γράφει σε μια επιστολή του: «Θέλουμε να σκαρφαλώσουμε στον ουρανό; Ε, λοιπόν, ας διευρύνουμε αρχικά το πνεύμα μας και την καρδιά μας».
Ασφαλώς η εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος είναι πρωταρχικής σημασίας στην πορεία μας προς άλλα αστρικά συστήματα. Η μεγάλη δορυφορική οικογένεια του Κρόνου αποτελεί έναν πανάρχαιο στόχο έρευνας και παρατήρησης. Ο 21ος αιώνας θα μας φέρει πιο κοντά στους μακρινούς και ανεξερεύνητους δορυφόρους του ηλιακού συστήματος, αποκαλύπτοντας έτσι τα αθέατα μυστικά των πλανητών.