ΡΙΝΓΚ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑΣ Η πρωτοφανής κρίση θεσμών

Η πρωτοφανής κρίση θεσμών που βιώνει η Κυπριακή Δημοκρατία και τα περιστατικά που διέπουν αυτήν, με την ευθεία σύγκρουση του Προέδρου Αναστασιάδη με τον Γενικό Εισαγγελέα, φέρνουν στο φως τις διαφορετικές ερμηνείες που υπάρχουν ακόμη και στους νομικούς κόλπους. Φιλοξενούμενοι στο σημερινό ring της επικαιρότητας, οι έγκριτοι νομικοί Σίμος Αγγελίδης και Γιώργος Παμπορίδης
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. Πρόκειται ή όχι για θεσμική κρίση και αν ναι, ποια θα μπορούσε να είναι η λύση;
2. Η προσφυγή στις κάλπες δεν θα ήταν ενδεδειγμένη υπό τις περιστάσεις λύση, από τη στιγμή που ο λαός έχει απολέσει κάθε εμπιστοσύνη στους κορυφαίους θεσμούς;
3. Υπάρχει ή όχι νομικό κενό σε σχέση με τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα και αν ναι, ποιες πρωτοβουλίες πρέπει να πάρει το Ανώτατο Δικαστήριο;
4. Ποια θα μπορούσε να είναι η λύση, ολιστική και οριστική, στα φαινόμενα διαπλοκής και διαφθοράς που βλέπουν συνεχώς το φως της δημοσιότητας;
ΣΙΜΟΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
Νομικός
1. Σίγουρα πρόκειται για θεσμική και πολιτική κρίση μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας, ήτοι τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με τις αρμοδιότητες του ανεξάρτητου κατά το Σύνταγμα αξιωματούχου, του Γενικού Εισαγγελέα. Επίσης, μια ρήξη εντός Νομικής Υπηρεσίας, όπου ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας έχει εναντίον του συγκεκριμένο πόρισμα, ενώ παράλληλα συντρέχει υπέρ του το τεκμήριο αθωότητας. Παρά το πόρισμα, οι καταγγελίες στις οποίες έχει προβεί, ανεξαρτήτως χρόνου, έγκαιρου ή μη, θα πρέπει να διερευνηθούν κατά τον δέοντα τρόπο, χωρίς να διακυβεύονται άλλες θεσμικές πρόνοιες του Συντάγματος και για να μην υπάρχει καμία αιχμή έναντι τού οποιουδήποτε. Πρόσθετα, υπάρχει κενό, λόγω έλλειψης διαδικαστικών κανονισμών παύσης ανεξάρτητου αξιωματούχου, όπως πχ τον Βοηθό Γενικό ή τη Γενική Ελέγκτρια. Ο κόσμος δίκαια απορρίπτει τους θεσμούς με τη στάση την οποία τηρούν.
2. Κατ' επανάληψη, προσωπικές επιλογές και αποφάσεις του Προέδρου τον άφησαν εκτεθειμένο, είτε πρόκειται για διορισμούς είτε πρόκειται για αποφάσεις όπως το κούρεμα ή τις υποχωρήσεις στο Κυπριακό. Με βάση την παρακμή που υπάρχει, η παραίτηση του ιδίου αποτελεί δημοκρατική διέξοδο, καθότι ο κυρίαρχος λαός θα μπορεί να ανανεώσει ή μη μια νέα εντολή. Εάν είναι σίγουρος για τις αποφάσεις του, δεν πρέπει να φοβάται. Είναι επιβεβλημένο πλέον να εφαρμοστεί το ανακλητό, κατά το οποίο, όταν αξιωματούχος παραβιάζει με τις πράξεις ή παραλείψεις του τα όσα συμφώνησε με τον λαό προεκλογικά, να ανακαλείται από το σώμα που τον εξέλεξε. Αυτό θα δίνει τη δύναμη στον κυρίαρχο λαό διαρκώς και όχι μια φορά κάθε 5 χρόνια, ενώ παράλληλα θα καθιστά όσους εκλέγονται πραγματικά υπόλογους για τις πράξεις τους στον λαό.
3. Υπάρχει νομικό κενό. Το Άρθρο 112 του Συντάγματος αναφέρει ότι αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ως ένας Δικαστή του Ανωτάτου. Δυστυχώς, παρά το ότι δεν είναι η πρώτη φορά που προκύπτει παρόμοιας φύσης ζήτημα (δηλαδή παύσης ή απομάκρυνσης ανεξάρτητου αξιωματούχου) το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δεν έχει μέχρι σήμερα συντάξει διαδικαστικούς κανονισμούς, που θα ορίζουν τον τρόπο παύσης Δικαστών του Ανωτάτου και ο οποίος να εφαρμόζεται κατ' αναλογίαν, σύμφωνα με το Σύνταγμα και στους υπόλοιπους ανεξάρτητους αξιωματούχους του κράτους. Σημειώνω δε, ότι κάθε κανονισμός ή τροποποίηση δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, αλλά θα ισχύει για μελλοντικές περιπτώσεις.
4. Σε ένα κράτος δικαίου δεν θα έπρεπε να υπάρχουν τέτοια φαινόμενα. Δυστυχώς, επειδή υπάρχουν, αρχικά θα πρέπει να υπάρξει αλλαγή νοοτροπίας, στην κοινωνία, στους διορίζοντες, στους διοριζόμενους. Θα πρέπει να υπάρξει πέραν από τη διαπίστωση του εγκλήματος, η τιμωρία. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει κάθαρση και επανάκτηση εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Πρέπει να πραγματοποιούνται διορισμοί αξιοκρατικοί και όχι αποτέλεσμα κομματικών λιστών ή προσωπικών συναλλαγών για εξυπηρέτηση συμφερόντων. Είναι αναγκαίο οι πολίτες, αντί να στρέφονται στην παθητικότητα και την αποχή, να τιμωρούν εκείνους οι οποίοι με τις πράξεις τους έχουν διαλύσει το κράτος, αρχές, αξίες, οικονομία. Πρέπει να σταματήσει η συγκάλυψη συμφερόντων στην πλάτη του λαού. Ας σηκωθεί η κοινωνία από τον καναπέ, ας αντιδράσει δυναμικά, διότι μόνο έτσι θα επέλθει η αλλαγή και η κάθαρση
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΜΠΟΡΙΔΗΣ
Νομικός
1.Σαφώς και πρόκειται για κρίση των θεσμών, η οποία ωστόσο αποτελεί απλώς το σύμπτωμα και όχι την «ασθένεια». Μπορεί κανείς να επιχειρήσει να απαλύνει τα συμπτώματα με μια συμπτωματική θεραπεία, αλλά αν δεν εντοπισθούν τα πραγματική αίτια της «ασθένειας», ο «ασθενής» τελικά θα καταλήξει. Η κρίση των θεσμών που βιώνουμε είναι αποτέλεσμα της βαθιάς ηθικής αλλά πρωτίστως πολιτικής κρίσης που κυριαρχεί στην κοινωνία μας. Τα κόμματα έχουν μετατραπεί από κύτταρα της δημοκρατίας σε καρκινώματα που μολύνουν την κοινωνία. Αντί να βρίσκεται στο επίκεντρο ο πολίτης, βρίσκονται στο επίκεντρο οι πολιτικοί και αντί να υπηρετούν οι πολιτικοί τον πολίτη, θεωρούν ότι οι πολίτες πρέπει να τους υπηρετούν.
2. Η προσφυγή στις κάλπες αποτελεί έσχατη λύση, στην περίπτωση όπου υπάρχουν αδιέξοδα που οδηγούν σε ακυβερνησία. Εδώ δεν τίθεται τέτοιο θέμα. Ο Πρόεδρος έχει εκλεγεί για 5ετή θητεία και δεν είναι δυνατόν όποτε κάποιος διακρίνει προβλήματα στο κυβερνητικό έργο να ζητά εκλογές. Εξάλλου, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς δεν επιτυχάνεται μέσω εκλογών, αλλά εμπράκτως. Και επειδή οι θεσμοί μοιραία εκπροσωπούνται από άτομα, πρέπει οι έχοντες την εξουσία διορισμού των εν λόγω προσώπων να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν κάνουν τις επιλογές τους. Μοναδικό κριτήριο πρέπει να είναι η δυνατότητα του διορισμένου προσώπου να υπηρετήσει τον θεσμό και την πατρίδα. Όταν παρεισφρήσουν άλλα κριτήρια, όπως κουμπαριές, πολιτικές χάρες, νεποτισμός και τα σχετικά, αυτά είναι τα αποτελέσματα.
3. Υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, ελλιπές νομικό πλαίσιο που να ρυθμίζει ζητήματα παύσης, αλλά και διαθεσιμότητας ανεξάρτητων αξιωματούχων, σε ό,τι αφορά τη θέση και τα δικαιώματά τους κατά τη διερεύνηση αδικημάτων για τα οποία κατηγορούνται. Η διαδικασία του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου θα μπορούσε να λειτουργήσει, αλλά θεωρώ ότι όπως κατέδειξαν και οι πρόσφατες υποθέσεις των δύο τελευταίων διοικητών της Κεντρικής Τράπεζας καθώς και αυτή του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, το θέμα χρήζει διεξοδικής ρύθμισης. Αφ' ενός πρέπει να διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία του συγκεκριμένου θεσμού καθώς και του Κράτους, αλλά αφ' ετέρου πρέπει να προστατεύονται και οι συγκεκριμένοι αξιωματούχοι και τα δικαιώματά τους ως κατηγορουμένων, για να μπορούν να ετοιμάζουν την υπεράσπισή τους χωρίς προσκόμματα.
4. Μεγάλη συζήτηση. Παιδεία, πολιτικός πολιτισμός, αξιοκρατία και αλληλοσεβασμός. Θα μπορούσα να συνεχίσω για ώρες. Όλα αυτά χρειάζονται χρόνια πολλά για να καλλιεργηθούν κι εμείς όλα τα προηγούμενα χρόνια καλλιεργούσαμε ακριβώς τα αντίθετα: κουμπαροκρατία, κομματοκρατία, νεποτισμός, αθέμιτες συναλλαγές, διαφθορά. Ένα τρένο χωρίς φρένο σε ένα μεγάλο κατήφορο. Αρχή να γίνει με την προσθήκη ισχυρού φρένου στο τρένο μας: δηλαδή, με την άρση της ατιμωρησίας και την εισαγωγή ασφαλιστικών δικλίδων περί γρήγορης και αποτελεσματικής απονομής δικαιοσύνης. Η δικαιοσύνη στην Κύπρο είναι σχετικά αλώβητη από την ευρύτερη σήψη που παρατηρείται. Πριν, λοιπόν, να επεκταθεί ο καρκίνος και στο δικαστικό σώμα, να σπεύσουμε να θέσουμε σε λειτουργία ικανά συστήματα προστασίας του πολίτη κατά της διαφθοράς, αλλά και πρακτικής αποτελεσματικής δικαστικής αρωγής και θεραπείας. Αυτά, ως ελάχιστο ανάχωμα στη λαίλαπα της σήψης, μέχρι να κτίσουμε μέσω της παιδείας ένα υγιές και σύγχρονο κράτος.