Όταν η Ιρλανδία... έδειξε τον δρόμο

ΔΕΝ ΘΑ ΦΥΛΑΚΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΤΟΞΙΚΟΜΑΝΕΙΣ, ΑΛΛΑ ΘΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ΩΣ ΑΡΡΩΣΤΟΙ
Αποδεδειγμένα η ελεγχόμενη χρήση ναρκωτικών οδηγεί στην εξάλειψή τους
Χρειάστηκαν λίγες μέρες για να κάνει η πρώτη χώρα την «αρχή» και να παρασύρει και τις επόμενες στον «χορό», και δεν ήταν άλλη από την Ιρλανδία. Μερικές μόνο μέρες μετά την αποκάλυψη του BBC, αρχές του επόμενου μήνα, ένας βουλευτής, μέλος του εργατικού κόμματος, ανακοίνωνε την απόφαση της χώρας να κινηθεί προς τον δρόμο που υπέδειξε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
Και η επιλογή ήταν μία, αν και αρχικά η εν λόγω δράση θεωρήθηκε αμφιλεγόμενη. Το προωθούμενο σχέδιο, το οποίο ανακοινώθηκε από τον επικεφαλής για την Εθνική Στρατηγική κατά των ναρκωτικών, Aodhan O Riordain, αφορούσε στην αποποινικοποίηση της χρήσης ορισμένων ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων της ηρωίνης και της κοκαΐνης
Με την κίνηση αυτή, η Ιρλανδία απέδειξε ότι εγκατέλειπε οριστικά την πεπαλαιωμένη, αλλά και ελλιπών επιχειρημάτων αντιμετώπιση των τοξικομανών ως εγκληματιών, και σηματοδοτούσε μια νέα εποχή, της αντιμετώπισης αυτών ως «ασθενών». Και η αρχή, σύμφωνα και με τη λαϊκή ρήση, αποτέλεσε όντως το «ήμισυ του παντός»
Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2015. Στα πρωτοσέλιδα των κυπριακών εφημερίδων και στα παράθυρα των τηλεοπτικών καναλιών δέσποζαν εμφαντικά, πολυσέλιδα άρθρα και συζητήσεις για τον επικείμενο προϋπολογισμό εντός των κοινοβουλευτικών αιθουσών, συναντήσεις ηγετών για το Κυπριακό, εκστρατείες της Αστυνομίας για πάταξη του τζόγου και μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων.
Στις αθλητικές φυλλάδες πάλι, φιγούραρε μεταξύ άλλων το ματς του Απόλλωνα με την Ανόρθωση, αγώνας που δεν ξεκίνησε ποτέ σε ένα ντέρμπι Λεμεσιανών-Λαρνακέων, του οποίου πρυτάνευσε η «βία» αντί του «ευ αγωνίζεσθαι», πράγμα καθόλου παράξενο, αν όχι και συνηθισμένο για την κυπριακή πραγματικότητα.
Στη διεθνή πραγματικότητα όμως, την ίδια ακριβώς ημέρα, η κορωνίδα των ειδησεογραφικών καναλιών, το BBC, θα απεκάλυπτε έγγραφο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, το οποίο επρόκειτο να παρουσιαστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα σε συνέδριο στη Μαλαισία, βάσει του οποίου γινόταν σύσταση για πρώτη φορά στα χρονικά, σε όλα τα κράτη ανά το παγκόσμιο, να εξετάσουν το ζήτημα της πλήρους αποποινικοποίησης των ναρκωτικών ουσιών, όσον αφορά στους χρήστες τους.
Πρώτη Νοεμβρίου η Αρχή
Χρειάστηκαν λίγες μέρες για να κάνει η πρώτη χώρα την «αρχή» και να παρασύρει και τις επόμενες στον «χορό», και δεν ήταν άλλη από την Ιρλανδία. Μερικές μόνο μέρες μετά την αποκάλυψη του BBC, αρχές του επόμενου μήνα, ένας βουλευτής, μέλος του εργατικού κόμματος, ανακοίνωνε την απόφαση της χώρας να κινηθεί προς τον δρόμο που υπέδειξε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Να προχωρήσει δηλαδή σε μια πλήρως δραστική αλλαγή κουλτούρας όσον αφορά στην αντιμετώπιση των τοξικομανών.
Όχι σταδιακά και σε μετέπειτα στάδια, όπως γίνεται ήδη σε μερικές χώρες του κόσμου, αλλά ολοκληρωτικά, με απαρχή το πιο σημαντικό βήμα όλων, που δεν είναι άλλο από την αλλαγή του νομικού πλαισίου, το οποίο
θα διείπε από τούδε και στο εξής την αντιμετώπιση των τοξικομανών.
Και η επιλογή ήταν μία, αν και αρχικά η εν λόγω δράση θεωρήθηκε αμφιλεγόμενη. Το προωθούμενο σχέδιο, το οποίο ανακοινώθηκε από τον επικεφαλής για την Εθνική Στρατηγική κατά των ναρκωτικών, Aodhan O Riordain, αφορούσε στην αποποινικοποίηση της χρήσης ορισμένων ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων της ηρωίνης και της κοκαΐνης. Μάλιστα επρόκειτο να τοποθετηθούν και ειδικά δωμάτια, όπου στην παρουσία γιατρών θα γινόταν χρήση ναρκωτικών. Αν και αυτό προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις εξαρχής, εντούτοις ο αρμόδιος υπουργός υποστήριξε, στη βάση ευρημάτων ερευνών, ότι η ελεγχόμενη και υπό την επίβλεψη ιατρικού προσωπικού χρήση ναρκωτικών οδηγεί αποδεδειγμένα στη μείωση, όχι μόνο του αριθμού των χρηστών, αλλά και στην εξάλειψη ακραίων συμπεριφορών από αυτούς.
Με την κίνηση αυτή, η Ιρλανδία απέδειξε ότι εγκατέλειπε οριστικά την πεπαλαιωμένη, αλλά και ελλιπών επιχειρημάτων αντιμετώπιση των τοξικομανών ως εγκληματιών, και σηματοδοτούσε μια νέα εποχή, της αντιμετώπισης αυτών ως «ασθενών». Και η αρχή, σύμφωνα και με τη λαϊκή ρήση, αποτέλεσε όντως το «ήμισυ του παντός».
Προηγήθηκαν διαβουλεύσεις
Όλα αυτά όμως δεν ήρθαν «ουρανοκατέβατα». Είχαν προηγηθεί πολύμηνες διαβουλεύσεις και συζητήσεις από τα μέλη του Κοινοβουλίου. Όχι με τη μορφή που γίνονται στην Κύπρο όμως. Πίσω από κλειστές αίθουσες και ακριβά γραφεία, ούτε από «κοστουμαρισμένους», προς μερικούς άλλους «κοστουμαρισμένους», αλλά με διαβουλεύσεις με τους άμεσα εμπλεκόμενους, που δεν ήταν άλλοι από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές, τους τοξικομανείς. Οι διαβουλεύσεις έγιναν έξω στους δρόμους, με ανθρώπους που είχαν την τόλμη να βγουν από τα γραφεία τους, να βγάλουν τα κοστούμια τους, και να μοιάσουν με καθημερινούς ανθρώπους, σαν εμένα κι εσένα. Με βουλευτές που τόλμησαν να θίξουν ένα τόσο σοβαρό και συνάμα ευαίσθητο ζήτημα, που ακόμη και σήμερα παραμένει ταμπού για πολλούς, και να μιλήσουν με τον απλό κόσμο, τον άμεσα επηρεαζόμενο, αυτόν που εξάλλου τους όρισε να είναι σ’ αυτή τη θέση.
Προστασία όλων
Ο νόμος ήταν σαφής. Και τους προστάτευε όλους. Είτε αυτούς που κάπνιζαν μαριχουάνα, είτε αυτούς που τρυπούσαν τις φλέβες τους και τις γέμιζαν με ηρωίνη, είτε αυτούς που «σνίφαραν» τη λευκή σκόνη.
Διαφορετικές περιπτώσεις, που είχαν όμως ένα κοινό σημείο σύγκλισης, ήταν όλοι «άρρωστοι» που έχρηζαν βοήθειας, και ως τέτοιοι έπρεπε να αντιμετωπιστούν. Κι αυτό ήταν κάτι που πρώτιστα είχε εμπεδωθεί από τους βουλευτές του Κοινοβουλίου. Αν ανατρέξει κανείς στη συζήτηση που είχε προηγηθεί, όλα τα επιχειρήματα είχαν ένα κοινό παρονομαστή. Ποιος είναι αυτός; Ότι ένας τοξικομανής έχει και πρέπει να απολαμβάνει τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες παροχές από το κράτος του. Ο ουσιοεξαρτημένος δεν διαφέρει σε τίποτα, ως προς τα πολιτικά ή ανθρώπινα δικαιώματά του, από τον πολίτη που έχει σπάσει το χέρι του σε τροχαίο, ή από τον καρδιοπαθή που υπεβλήθη σε επέμβαση ανοικτής καρδιάς. Ή μάλλον διαφέρει.

Διαφέρει στο ότι δεν φάνηκε τόσο τυχερός όσο κάποιος άλλος, ήταν πιο αδύναμος να αντιμετωπίσει καταστάσεις που βρέθηκαν στον δρόμο του, και δεν είχε την απαραίτητη βοήθεια και συμβουλή τη συγκεκριμένη στιγμή. Γι' αυτό προτίμησε θελημένα ή άθελα τον δρόμο του εθισμού, της αυτοκαταστροφής, της «ρωσικής ρουλέτας». Ένα δρόμο στον οποίο παίζεις και παίζεται η ζωή σου «κορώνα-γράμματα» κάθε μέρα, σε ένα στοίχημα με νικητές και ηττημένους. Τον εαυτό σου και τον θάνατο, στοίχημα στο οποίο στο χέρι σου είναι να έχεις τον τελευταίο λόγο.
Άρχισε η αλλαγή
Έκτοτε παντού σε όλο τον κόσμο έχουν γίνει κινήσεις προς αυτήν την κατεύθυνση, της αποποινικοποίησης των ναρκωτικών, είτε αποφασιστικά όπως στην περίπτωση της Ιρλανδίας, είτε πιο δειλά, όπως στην περίπτωση της Ουρουγουάης, η οποία αποφάσισε να ρυθμίσει την παραγωγή και διανομή μαριχουάνας υπό την εποπτεία του κράτους, μέχρι και διάφορες πολιτείες της Αμερικής, που χρόνο με τον χρόνο όλο και περισσότερες αποποινικοποιούν τη χρήση μαριχουάνας.
Το παράδειγμα φαίνεται όμως να ακολουθεί δειλά και η Κύπρος, μιας και την περασμένη βδομάδα κατατέθηκε ενώπιον της Επιτροπής Νομικών σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο «θα καθορίζει τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες μπορεί να εκδοθεί διάταγμα από Δικαστήριο για κράτηση ουσιοεξαρτημένων ατόμων σε ειδικά κέντρα, με σκοπό την απεξάρτηση και όχι μεταφορά τους στις Κεντρικές Φυλακές, όπως γινόταν μέχρι σήμερα.
Για σκοπούς συμβουλευτικού χαρακτήρα, βάσει του εν λόγω νόμου, το Υπουργικό Συμβούλιο θα ορίζει μία Επιτροπή, η οποία θα λειτουργεί συμβουλευτικά προς τα αρμόδια δικαστήρια της Δημοκρατίας, εκδίδοντας προς αυτά γνωμάτευση για σκοπούς έκδοσης διατάγματος θεραπείας σε κατηγορούμενους ή καταδικασθέντες χρήστες ή ουσιοεξαρτημένους, και θα απαρτίζεται από έναν εκπρόσωπο του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, έναν ψυχίατρο και έναν κλινικό ψυχολόγο με σχετική εμπειρία με το αντικείμενο.
Αλλαγή νοοτροπίας
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Πρόεδρος της Επιτροπής Νομικών Σωτήρης Σαμψών, με το πέρας της συνεδρίας, στόχος είναι να ψηφιστεί σε νόμο το νομοσχέδιο πριν από τη διάλυση του Κοινοβουλίου, για τις βουλευτικές εκλογές. Ιδιαίτερα «ενθαρρυντικά» ήταν και τα λόγια του μέλους της Επιτροπής και βουλευτή του ΑΚΕΛ Αντρέα Λουκαΐδη. «Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικά κρούσματα, με ουσιοεξαρτημένα άτομα που είτε έτυχαν εκμετάλλευσης, είτε επειδή το σύστημα δεν μπορούσε να τους παράσχει την απαιτούμενη θεραπεία και προστασία υπέστησαν σοβαρότατες βλάβες με κίνδυνους και για την ίδια τους τη ζωή», συνέχισε. «Γι' αυτό και είναι αδήριτη ανάγκη, όπως αυτά τα άτομα αντιμετωπιστούν ως άρρωστοι και όχι ως εγκληματίες», κατέληξε ο κ. Δαμιανού.
Η αρχή, όπως όλα δείχνουν, έγινε, έστω και «κουτσά», για αυτό και δεν υπάρχει κανένα νόημα να σταθεί κανείς σε όσα ειπώθηκαν και έγιναν ώς τώρα, σε όσα πέτυχαν ή απέτυχαν είτε εσκεμμένα, είτε άθελα. Φτάνει που έγινε η αρχή. Μια αρχή που εγκαινιάζει ένα νέο τρόπο επαναπροσδιορισμού των «μεταβλητών της εξίσωσης». Κι ίσως όταν τοποθετηθούν στις μεταβλητές οι σωστές τιμές, να δοθεί επιτέλους η λύση στο πρόβλημα.