Η πτώση της τιμής του μαύρου χρυσού

Κράτη της Μέσης Ανατολής, κυρίως του Περσικού Κόλπου, και της Βόρειας Αφρικής εξαρτώνται περισσότερο από την πορεία της αγοράς και της τιμής του πετρελαίου, αφού σημαντικό μέρος του ΑΕΠ τους δημιουργείται από τις εξαγωγές του συγκεκριμένου αγαθού
Μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών τιμών πετρελαίου αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και τις μέχρι σήμερα ισχυρές οικονομικά χώρες, αν δεν καταφέρουν να αναπτύξουν άλλους παραγωγικούς τομείς
Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της τελευταίας περιόδου αποτελεί η καθοδική πορεία της τιμής του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Πέραν του ότι η τιμή ενός αγαθού καθορίζεται από τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης, στη συγκεκριμένη αγορά - περίπτωση παρεμβάλλονται και γεωπολιτικές συμμαχίες και στρατηγικές.
Κράτη της Μέσης Ανατολής, κυρίως του Περσικού Κόλπου, και της Βόρειας Αφρικής εξαρτώνται περισσότερο από την πορεία της αγοράς και της τιμής του πετρελαίου, αφού σημαντικό μέρος του ΑΕΠ τους δημιουργείται από τις εξαγωγές του συγκεκριμένου αγαθού. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, της οποίας το δημοσιονομικό έλλειμα το 2015 ανήλθε σε επίπεδα ρεκόρ, και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αποταμιεύσει σημαντικά οικονομικά αποθέματα, σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπως το Ιράκ. Μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών τιμών πετρελαίου αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά και τις μέχρι σήμερα ισχυρές οικονομικά χώρες, αν δεν καταφέρουν να αναπτύξουν άλλους παραγωγικούς τομείς.
Αρνητικά επηρεάζονται η Ρωσία, λόγω του ότι μεγάλο μέρος των εισοδημάτων της έχουν σχέση με την ενέργεια, αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η Νορβηγία που βρίσκεται σε διερευνητικό στάδιο, όσον αφορά τα κοιτάσματα πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα, αναμένεται να αναβάλει για κάποια περίοδο τα σχέδιά της. Υπάρχουν και κάποιες άλλες χώρες που παράγουν πετρέλαιο και έχουν τα δικά τους προβλήματα και επιδιώξεις, όπως για παράδειγμα η Λιβύη, η Αλγερία και η Νιγηρία.
Όσον αφορά τους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, οι εταιρείες πετρελαιοειδών καταγράφουν μία από τις χειρότερες περιόδους τους, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τις ναυτιλιακές εταιρείες των οποίων κύρια ασχολία είναι η μεταφορά συναφών προϊόντων.
Στους κερδισμένους της καθοδικής πορείας της αγοράς πετρελαίου συγκαταλέγονται χώρες και οικονομικοί τομείς, οι οποίοι αποτελούν μεγάλους καταναλωτές του συγκεκριμένου αγαθού. Μέσα σε αυτές τις χώρες συγκαταλέγονται η Κίνα, η Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, ενώ όσον αφορά τους τομείς της οικονομίας, από το χαμηλό κόστος παραγωγής και εισαγωγής πρώτων υλών ευνοείται κυρίως η βιομηχανία.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο για την αγορά των αγαθών αποτελούν οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, οι οποίες αναθεωρούνται προς τα κάτω. Επιβράδυνσή της θα οδηγήσει σε μειωμένη ζήτηση και κατανάλωση αγαθών και προϊόντων, οδηγώντας σε περαιτέρω μείωσή τους.
Το μέγεθος του επηρεασμού των καταναλωτών εξαρτάται από την ελαστικότητα της αγοράς στη διακύμανση των αγορών διεθνώς. Στις περιπτώσεις που το κόστος των καυσίμων αποτελείται στο μεγαλύτερο μέρος του από φόρους και τέλη, η αγορά δεν μπορεί να είναι ελαστική και οι τιμές κατανάλωσης μειώνονται με βραδείς ρυθμούς. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν είναι η διάρθρωση και η εποπτεία της εγχώριας αγοράς, καθώς και η ένταση του ανταγωνισμού. Από τη μια στην Κύπρο δεν καταγράφεται η μείωση που κάποιος θα ανέμενε στη λιανική αγορά, κυρίως λόγω φόρων, ωστόσο η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος έχει μειωθεί σημαντικά τον τελευταίο χρόνο.
Πέραν των οικονομικών δεδομένων της αγοράς, το πετρέλαιο αποτελεί εργαλείο άσκησης πολιτικής, αφού η πτώση της τιμής του μπορεί να δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα σε συγκεκριμένες οικονομίες, που αποτελούν σημαντικούς παίκτες στην αγορά ενέργειας και να ενισχύσει άλλες. Η πολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η εξάπλωση της τρομοκρατίας και η σύγκρουση Ιράν και Σαουδικής Αραβίας διαδραματίζουν τον δικό τους ρόλο.
Η πτώση των τιμών του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές οφείλεται κυρίως στην αυξημένη προσφορά. Ο ΟΠΕΚ δεν έχει προχωρήσει σε σημαντικές μειώσεις στην παραγωγή, κάτι που θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμών.
Σύμφωνα με αναλυτές, η Σαουδική Αραβία, η οποία επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις του ΟΠΕΚ, ενδιαφέρεται περισσότερο αυτή τη στιγμή για την ενίσχυση του μεριδίου αγοράς της παρά για την αύξηση των κερδών της. Επιπλέον, οποιαδήποτε μείωση της παραγωγής που θα έχει ως στόχο την αύξηση των τιμών, δίνει τη δυνατότητα στον νεοεισερχόμενο παίκτη, το Ιράν, να διεκδικήσει το μερίδιο αγοράς.
Η άρση των περιορισμών που είχαν επιβληθεί στο Ιράν δημιουργεί νέες πολιτικοοικονομικές συνθήκες στην περιοχή, αφού απελευθερώνονται σημαντικά κεφάλαια που προηγουμένως ήταν δεσμευμένα (μαζί με την κατάσταση των αγορών εμπορευμάτων αναμένεται να επηρεάσει και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες νομισμάτων, όπως το ρούβλι) και επιτρέπει τις επενδύσεις από και προς τη χώρα. Το Ιράν αναμένεται να εξαγγείλει σημαντικά έργα και προσφορές τον Φεβρουάριο, κυρίως όσον αφορά υποδομές, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά την ενέργεια. Επιπλέον, αναμένεται η σταδιακή επιστροφή επενδυτών στη χώρα με τη συμμετοχή, για παράδειγμα, μεγάλων διεθνών κατασκευαστικών εταιρειών, γνωστών ξενοδοχειακών αλυσίδων και εταιρειών παροχής υπηρεσιών και τεχνολογίας.
ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΣΕΜΙΔΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG