Εδώ Λεμεσός, εδώ Λεμεσός…

ΜΕ ΛΑΧΤΑΡΑ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΑ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΟΙ ΛΕΜΕΣΙΑΝΟΙ ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ
Στη «Σημερινή» μίλησαν δύο από τους μεγαλύτερους λάτρεις του καρναβαλιού, και πρώην Βασιλιάς και Βασίλισσα καρνάβαλοι, η κ. Έρμη Στυλιανίδου και ο κ. Ντίμης Μαυρόπουλος, οι οποίοι μοιράστηκαν μαζί μας προσωπικές αναμνήσεις κι εμπειρίες
Παραδόσεις ενός λαού δεν εγκαταλείπονται με τις δυσκολίες, αντίθετα τηρούνται και διατηρούνται, διότι αποτελούν ένα από τα καταφύγιά μας, για να ξαποστάσουν οι άνθρωποι και να συνεχίσουν τον αγώνα παρακάτω
Η γιορτή του καρναβαλιού, η οποία σήμερα προσελκύει χιλιάδες κόσμου από όλες τις πόλεις της Κύπρου, αλλά και από το εξωτερικό, έχει τις ρίζες της στα πανάρχαια χρόνια
Το καρναβάλι ενώνει όλες τις διαφορετικές τάξεις μίας πόλης. Φτωχοί, πλούσιοι και μεσαία τάξη γιορτάζουν αυτή τη γιορτή μαζί, χωρίς σύνορα
Το Καρναβάλι είναι μια μεγάλη λαϊκή γιορτή, που οι ρίζες της χάνονται στην αρχαιότητα και που ο λαός μας, παρά τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετώπισε στη μακραίωνη ιστορία του, διαφύλαξε και τιμά ώς σήμερα.
Ως τέτοιος παραδοσιακός θεσμός, το Καρναβάλι γιορτάζεται ανελλιπώς στην πόλη της Λεμεσού και σε όλη την Κύπρο τα τελευταία εκατό χρόνια. Ανεξάρτητα από τις πολιτικές ή οικονομικές συνθήκες αποτελεί μια γιορτή, η οποία, παραμονές της άνοιξης, δίνει την ευκαιρία στους ανθρώπους με διάφορους τρόπους να εκφράσουν την πίστη και την αισιοδοξία τους για μια καλή χρονιά, για ένα καλύτερο αύριο. Ειδικά φέτος τα καρναβάλια μάς χρειάζονται όσο ποτέ άλλοτε, γιατί θα είναι μια ακόμα έκφραση αντίστασης του λαού κατά της κρίσης, κατά της μιζέριας και της ηττοπάθειας. Συμπερασματικά, οι παραδόσεις ενός λαού δεν εγκαταλείπονται με τις δυσκολίες, αντίθετα τηρούνται και διατηρούνται, διότι αποτελούν ένα από τα καταφύγιά μας, για να ξαποστάσουν οι άνθρωποι και να συνεχίσουν τον αγώνα παρακάτω.
Η ιστορία του καρναβαλιού
Οι ρίζες του καρναβαλιού βρίσκονται στην αρχαία Ελλάδα, μέσω της οποίας έφθασαν και στην Κύπρο, και συγκεκριμένα στον αρχαίο πολιτισμό της Αμαθούντας. Οι Απόκριες συνέχισαν να γιορτάζονται και κατά τη μακρά περίοδο της Τουρκοκρατίας, αλλά και της Αγγλοκρατίας. Μάλιστα, το 1898 σχηματίστηκε από ιδιώτες το πρώτο κομιτάτο, που αποφάσισε να βραβεύσει τον καλύτερο μασκαρά με το ποσό των 20 χρυσών φράγκων. Το 1929 πρωτοεμφανίζεται στα καρναβάλια της Λεμεσού ο πρώτος διαγωνισμός καλλιστείων, με εκλογή της «Βασίλισσας της Ομορφιάς», ένα γεγονός αρκετά ριζοσπαστικό για την εποχή του.

Με το πέρασμα των χρόνων το λεμεσιανό καρναβάλι φεύγει από τις αριστοκρατικές αίθουσες της εποχής και τα σαλόνια των ευγενών σπιτιών της πόλης και βγαίνει στους δρόμους, στις πλατείες, τις ταβέρνες και τους κινηματογράφους. Το λεμεσιανό καρναβάλι αποτελεί από τα αρχαία χρόνια μορφή έκφρασης καλλιτεχνίας και καλαισθησίας. Οι Λεμεσιανοί έδιναν πάντοτε ιδιαίτερη σημασία τόσο στην καλαίσθητη εμφάνιση των αμφιέσεών τους, όσο και στη συμμετοχή όλων σχεδόν των τεχνών και των δημιουργών της στο καρναβάλι (π.χ. άρματα, στολές, μακιγιάζ κ.λπ.).

Σημαντική πτυχή του καρναβαλιού είναι και η μουσική. Η λεμεσιανή καντάδα στέκει για πολλά χρόνια επάξια δίπλα στην κεφαλλονίτικη, ζακυνθινή και αθηναϊκή καντάδα και πολλοί τη δοξάζουν, ανάμεσά τους οι Γιωργαλέττοι και η Χορωδία Άρη. Το 1925 ο αρχιμουσικός Γεώργιος Χουρμούζιος, που το 1910 δημιουργεί την πρώτη μαντολινάτα, συμμετέχοντας ανελλιπώς σε καρναβαλίστικες εκδηλώσεις, κάνει την έκπληξη στους Λεμεσιανούς, παίρνοντας μέρος για πρώτη φορά στην καρναβαλίστικη παρέλαση, που ίσως και να αποτελεί την απαρχή της συμμετοχής των κανταδόρων στην παρέλαση.
Οι δρόμοι οδηγούν στη συμπρωτεύουσα
Το Καρναβάλι είναι ένας μεγάλος θεσμός, μια παράδοση για τους δημότες της Λεμεσού μας, που συνεχίζεται και θα συνεχίζεται διά μέσου των αιώνων. Μια γιορτή που την περιμένουν με λαχτάρα και αγωνία χιλιάδες άτομα, μικροί και μεγάλοι από όλες τις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου και ακόμη ξένοι επισκέπτες, που βρίσκονται τέτοια εποχή κοντά μας ή διαμένουν μόνιμα στο νησί μας. Όταν πει κανείς τη λέξη «Καρναβάλι», ο νους του πηγαίνει ασυναίσθητα, αλλά απόλυτα δικαιολογημένα, στη Λεμεσό, γιατί εδώ πρωτοεμφανίστηκε ο Βασιλιάς Καρνάβαλος, εδώ έκανε τα πρώτα του βήματα κι εδώ ρίζωσε για πάντα.

Οι εκδηλώσεις αυτές αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη με την πανηγυρική είσοδο του Βασιλιά Καρνάβαλου στην πόλη, συνεχίζονται με την παιδική παρέλαση, τις διάφορες εκδηλώσεις των Κανταδόρων και της Μεγάλης Καρναβαλίστικης Παρέλασης την τελευταία Κυριακή των Αποκριών. Τα τελευταία χρόνια τέθηκε ως πρωταρχικός στόχος η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των δημοτών της Λεμεσού στις εκδηλώσεις και η επαναφορά στοιχείων που σχετίζονται με την ταυτότητα του παραδοσιακού Καρναβαλιού, έτσι όπως το θυμούνται και το έζησαν οι παλιοί Λεμεσιανοί.
Εμπειρίες από το παρελθόν
Στη «Σημερινή» μίλησαν δύο από τους μεγαλύτερους λάτρεις του καρναβαλιού, και πρώην Βασιλιάς και Βασίλισσα καρνάβαλοι, η κ. Έρμη Στυλιανίδου και ο κ. Ντίμης Μαυρόπουλος, οι οποίοι μοιράστηκαν μαζί μας τι σημαίνει γι' αυτούς το καρναβάλι, καθώς και τις αγαπημένες τους αναμνήσεις από τις παρελάσεις της Λεμεσού. Η κ. Στυλιανίδου ήταν η Βασίλισσα «Της κρίσης και της τρέλας» το 2013. Η αμφίεσή της ήταν επηρεασμένη από την οικονομική κρίση, καθώς η Βασίλισσα εμφανίστηκε πάνω στο φωταγωγημένο της άρμα με τη συνοδεία τυμπανιστών, μαζορετών, Κύπριων κανταδόρων και της φιλαρμονικής του Δήμου. Το 2014 η κ. Ερμούλα έστεψε τον κ. Μαυρόπουλο βασιλιά του καρναβαλιού, ο οποίος ενσάρκωσε έναν επίκαιρο Βασιλιά, τον «Βασιλιάν Μνημόνιον», ο οποίος, κάνοντας την ανατροπή, μοίραζε και δεν έπαιρνε λεφτά από τους υπηκόους του.
«Από μικρή ήθελα να γίνω βασίλισσα του καρναβαλιού και σκεφτόμουν ότι ήθελα να παροτρύνω τον κόσμο να χορεύει, να συμμετέχει σε όλες τις εκδηλώσεις που διοργανώνονται από τον Δήμο. Το καρναβάλι για εμένα είναι δέκα μέρες, που μπορώ να ξεφύγω από την πραγματικότητα, φορτίζω τις μπαταρίες μου και αντέχω τον υπόλοιπο χρόνο. Ξεφεύγω για λίγες μέρες από τα προβλήματα και το άγχος της καθημερινότητας. Το καρναβάλι είναι μια γιορτή όπου συμμετέχει όλος ο κόσμος, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, ηλικίας και επαγγέλματος. Όλοι γινόμαστε ένα και χορεύουμε και διασκεδάζουμε μαζί. Το καρναβάλι ενώνει όλες τις διαφορετικές τάξεις μίας πόλης. Φτωχοί, πλούσιοι και μεσαία τάξη γιορτάζουν αυτή τη γιορτή μαζί, χωρίς σύνορα», δήλωσε η κ. Ερμούλα Στυλιανίδου.
Το καρναβάλι πριν από πολλά χρόνια
«Από τριών χρονών με έντυναν οι γονείς μου και με έπαιρναν στην παιδική παρέλαση της Λεμεσού. Κάθε χρόνο ανυπομονούσα για την ώρα που θα διάλεγα τι θα ντυθώ, από βασίλισσα, γατάκι, μέχρι και Ρωμαίος στρατιώτης είχα ντυθεί. Αλλά τις περισσότερες φορές επέλεγα να ντυθώ βασίλισσα, επειδή με εξέφραζε απόλυτα, ήταν έμφυτο. Και πλέον ο πατέρας μου, τώρα που έχω εμπλακεί τόσο πολύ με το καρναβάλι, και προπάντων από τότε που έγινα βασίλισσα του καρναβαλιού, μου λέει ότι έπρεπε να γεννηθώ σε μια βασιλική οικογένεια, γιατί νιώθω και συμπεριφέρομαι σαν βασίλισσα», ανέφερε η κ. Στυλιανίδου.
Ενώ ο κ. Μαυρόπουλος είπε: «Εγώ θυμάμαι, παιδί, έβλεπα τους γονείς μου, οι οποίοι ήταν καρναβαλιστές. Θυμάμαι όταν ετοιμάζονταν και πήγαιναν σε διάφορα πάρτι μασκέ σε σπίτια και μετά άρχισαν οι χοροί για τα καρναβάλια για διάφορους σκοπούς, όπως για τον Ερυθρό Σταυρό, ή το πάρτι των Προσκόπων. Αυτοί ήταν οι καλοί χοροί, πριν γίνει εμπορεύσιμο το καρναβάλι. Παλιά το έκαναν για φιλανθρωπικούς σκοπούς και επειδή τους άρεσε να διοργανώνουν χορούς για διασκέδαση. Επίσης παλιά πηγαίναμε σε όλους τους χορούς που γίνονταν τις δύο βδομάδες των καρναβαλιών, ακόμα και σε περισσότερους από ένα σε μια νύχτα. Ακόμη φέρναμε μοδίστρα στο σπίτι για να μας ράψει τις καρναβαλίστικες στολές όλης της οικογένειας και είχαμε διαφορετική στολή για το κάθε καρναβαλίστικο πάρτι».
Τρόπος έκφρασης του κόσμου
Ερωτηθείσα για τα σατιρικά άρματα στις παρελάσεις και τα σατιρικά κοστούμια, η κ. Στυλιανίδου ανέφερε ότι το καρναβάλι ξεκίνησε σαν αναπαράσταση της καθημερινής ζωής. Για παράδειγμα, στην αρχαιότητα μπορεί στην παρέλαση να έκαναν αναπαράσταση μιας γέννας ή μιας κηδείας και μετά, όταν ήρθαν οι Άγγλοι, άρχισε να παίρνει η παρέλαση τη μορφή που έχει σήμερα. Υπήρχε επίσης εποχή που τα άρματα ήταν διαφημιστικά, όπως για παράδειγμα άρματα της KEO ή της Coca-Cola. Μετά κατήργησαν τα διαφημιστικά, όμως το σατιρικό στοιχείο ήταν, είναι και θα είναι πάντα στο πνεύμα του καρναβαλιού. Ήταν και ο μοναδικός τρόπος να εκφράσει ο κόσμος, με έναν ελαφρύ τρόπο, τα παράπονά του προς την κοινωνία. Επιπλέον παλιά, όταν δεν υπήρχε το διαδίκτυο και δεν μπορούσε ο κόσμος να εκφραστεί ελεύθερα, ήταν ο μοναδικός τρόπος για να διαμαρτυρηθεί δημόσια.
Ο κ. Μαυρόπουλος είπε ότι, «εγώ φέτος δεν θα λάβω μέρος ως καρνιβαλιστής, όμως μαζί με την Πρόεδρο των αυτιστικών παιδιών διοργανώνουμε έναν καρναβαλίστικο χορό την τελευταία μέρα του καρναβαλιού για τα αυτιστικά παιδιά του νησιού, στο Curium Palace Hotel στη Λεμεσό, και όλα τα έσοδα θα πάνε για αυτά τα παιδιά. Το εισιτήριο μαζί με φαγητό και ποτό θα κοστίζει 35 ευρώ ανά άτομο. Το μουσικό μέρος της βραδιάς θα αναλάβει ένα συγκρότημα από την Κούβα». Επιπλέον ανέφερε ότι «εγώ πέρασα πολύ καλά, νιώθω περήφανος που η πόλη μου με διάλεξε σαν τον ανώτατο του καρναβαλιού. Για εμένα είναι σαν μετάλλιο ζωής».