Όπως έγραψα και χθες, δύο κυρίες ηγήθηκαν της αντιπροσωπίας δεκάδων Πολωνών, σε συγκινητική τελετή στο δάσος Katyn της δυτικής Ρωσίας στις 16 Απριλίου 2016, στη μνήμη των 22 χιλιάδων Πολωνών αιχμάλωτων που τον Απρίλιο και Μάιο 1940 εκτελέστηκαν σε αυτόν τον χώρο και σε φυλακές σε όλη την ΕΣΣΔ, κατόπιν εντολής του δικτάτορα Στάλιν. Επρόκειτο για την Πρέσβη της Πολωνίας στη Ρωσία Katarzyna Pelczynska και την Πολωνέζα Υπουργό Εξωτερικών, Anna Maria Anders, απεσταλμένη της Πρωθυπουργού της Πολωνίας, Beata Maria Szyd?o. Σε αυτήν τη συγκυρία, όπου η ηγετική ομάδα της πολωνικής κυβέρνησης και της διπλωματικής υπηρεσίας της χώρας αποτελεί... γυναικεία υπόθεση, να σημειώσω μιαν άγνωστη... γυναικεία πτυχή της σφαγής των Πολωνών στο Katyn, πηγής μεγάλης αντιπαράθεσης στις σχέσεις Ρωσίας-Πολωνίας, που συνεχίζει μέχρι σήμερα να απαιτεί δικαιοσύνη για τα θύματα και μια συγγνώμη από τη Ρωσία. Λοιπόν, μόνο μια γυναίκα περιλαμβανόταν στα θύματα της σφαγής του Katyn κι αυτή ήταν η Janina Lewandowska, πιλότος στη διάρκεια του Β ́ Παγκόσμιου Πολέμου, κόρη του αξιωματικού του πολωνικού στρατού J?zef Dowbor-Mu?nicki και σύζυγος του υποστράτηγου Lewandowski. Η ιστορία της Janina Lewandowska, όπως την περιέγραψε σε ομιλία της στη Βαλτιμόρη του Maryland η Αμερικανο-Πολωνή γερουσιαστής του Δημοκρατικού Κόμματος, Barbara Mikulski, «είναι η ιστορία του πολωνικού λαού για την πίστη, την αφοσίωση και το κουράγιο». Πρόσθεσε ότι η Janina γεννήθηκε γύρω στο 1910, ότι πολύ νωρίς ανέπτυξε τρία πάθη που καθόρισαν τη ζωή της -το πιλοτάρισμα αεροσκαφών, τον αλεξιπτωτισμό και το τραγούδι- και ότι «στα 20 χρόνια της ήταν η πρώτη γυναίκα στην Ευρώπη που έπεσε με αλεξίπτωτο από ύψος μεγαλύτερο των πέντε χιλιομέτρων.
Το 1938 παντρεύτηκε τον υποστράτηγο Lewandowski και το 1939 στρατολογήθηκε στον πολωνικό στρατό στο Poznan, εναντίον των Γερμανών εισβολέων. Το αεροπλάνο της καταρρίφθηκε και πιάστηκε αιχμάλωτη από τους Γερμανούς, που την παρέδωσαν στους Σοβιετικούς τον Σεπτέμβρη 1939» (σ.σ. στο πλαίσιο του Γερμανο-Σοβιετικού Συμφώνου Ρίμπεντροφ-Μολότοφ που περιελάμβανε την ανταλλαγή αιχμάλωτων Πολωνών μετά την κατάληψη της Πολωνίας από τους στρατούς των δύο δημίων της Ευρώπης, Στάλιν και Χίτλερ). Η Πολωνή πιλότος μεταφέρθηκε αρχικά σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στο Ostashkow και αργότερα στο Kozielsk. «Παρά τις σκληρές συνθήκες κράτησης και την ταλαιπωρία που υφίστατο από τους δεσμοφύλακες», τόνισε η Barbara Mikulski, «η Janina ήταν αφοσιωμένη στους Πολωνούς συγκρατούμενούς της και προσπαθούσε πάντα να τους βοηθά. Το πτώμα της ανακαλύφθηκε τον Απρίλιο 1943 στον μαζικό τάφο στο δάσος του Katyn, οπότε αποκαλύφθηκε και το μεγάλο έγκλημα κατά της Πολωνίας, που οι Σοβιετικοί προσπάθησαν για πολλά χρόνια ν’ αποκρύψουν. Όμως δεν κατάφεραν να σβήσουν τη ζωή και τη μνήμη των Πολωνών ηρώων, περιλαμβανομένης της υποσμηναγού Janina Lewandowska, που εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι ένα πρότυπο θάρρους και πατριωτισμού και να εμπνέει γενιές γυναικών της Πολωνίας».
