Ακούστε τα παιδιά γιατί λένε την αλήθεια

ΛΕΝΕ ΠΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΟΥΜΕ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥΣ

Η δραματική αύξηση της σεξουαλικής κακοποίησης στα παιδιά στον τόπο μας και ο αντίκτυπος στα ίδια τα θύματα και στην κοινωνία μας
Η δυναμική του τραύματος ενός παιδιού αλλάζει τον γνωστικό και συναισθηματικό προσανατολισμό του προς τον κόσμο
Το τραύμα αλλοιώνει την ιδέα του παιδιού για τον εαυτό του, την άποψή του για τον κόσμο και τη δυνατότητα ανάπτυξης συναισθήματος
Η επίδραση της κακοποίησης βασίζεται σε τέσσερεις τραυματογενείς δυναμικές, που είναι ο στιγματισμός, η εξαπάτηση, η έλλειψη αντοχής και η τραυματική σεξουαλική ανάπτυξη
Τα παιδιά λένε πάντα τη δική τους αλήθεια. Την αλήθεια που μπορούν να αντιληφθούν τα αθώα τους μάτια. Αυτήν τη δική τους αλήθεια πρέπει να καταλάβουμε εμείς οι μεγάλοι και να την διανθίσουμε με στοιχεία πραγματικά, να διορθώσουμε τις στρεβλώσεις και να αγγίξουμε την ψυχή τους με ενσυναίσθηση, αγάπη, ειλικρίνεια και σεβασμό! Αυτήν την αλήθεια των παιδιών πρέπει να αποκωδικοποιήσουμε ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και την αναπτυξιακή φάση στην οποία βρίσκεται! Μόνο έτσι θα καταλάβουμε την αλήθεια του παιδιού, γιατί πρέπει να δώσουμε τη δέουσα σημασία σε όσα μας λέει ένα παιδί. Είτε είναι δικό μας είτε όχι. Μόνο τότε μπορούμε ίσως να σώσουμε ό,τι σώζεται από την αθώα του ψυχούλα όταν αυτό κακοποιείται και δεν μπορεί να μιλήσει σε κανέναν γι' αυτό, ούτε να εκφραστεί! Πρέπει να «ακούμε» τη φωνή των παιδιών μας, ακόμη κι αν δεν είναι δικά μας! Ακόμη κι αν δεν πάει ο νους μας ότι το παιδάκι αυτό που βλέπουμε απέναντί μας μπορεί να κακοποιείται από την ίδια του τη μητέρα!
Σκοτώνοντας μιαν αθώα ψυχή

Η ψυχολόγος εξειδικευμένη στη θεραπεία του τραύματος σεξουαλικής κακοποίησης, δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, έδωσε αναλυτικά την εξήγηση του όρου σεξουαλική κακοποίηση, ώστε να ξεκαθαρίσει για ποιες παραβιάσεις μιλούμε ακριβώς:

«Σεξουαλική κακοποίηση ή παραβίαση θεωρείται η συμμετοχή ή η έκθεση παιδιών και εφήβων σε πράξεις με σεξουαλικό περιεχόμενο, υποκινούμενες από ενήλικα που έχει σχέση φροντίδας ή έχει κάποια οικειότητα με το παιδί, οι οποίες έχουν ως σκοπό τη σεξουαλική διέγερση και ικανοποίηση του ενήλικα. Οι πράξεις αυτές έχουν διάφορες μορφές με ή χωρίς επαφή, από την έκθεση σε επίδειξη, τις θωπείες και τις ασελγείς πράξεις, μέχρι τη συνουσία. Κατά κανόναν, η σεξουαλική κακοποίηση ή παραβίαση λειτουργεί ως ιδιωτική υπόθεση, χωρίς μάρτυρες και συνήθως χωρίς σωματικά ευρήματα. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν από τους επαγγελματίες συχνά φέρνουν αντιμέτωπους τον λόγο ενός παιδιού με τον λόγο ενός ενήλικα!»

Όπως εξήγησε στη «Σ» η ψυχολόγος, η δυναμική του τραύματος ενός παιδιού αλλάζει τον γνωστικό και συναισθηματικό προσανατολισμό του παιδιού προς τον κόσμο.

«Το τραύμα αλλοιώνει την ιδέα του παιδιού για τον εαυτό του, την άποψή του για τον κόσμο και τη δυνατότητα ανάπτυξης συναισθήματος. Η επίδραση της κακοποίησης βασίζεται σε τέσσερεις τραυματογενείς δυναμικές, που είναι ο στιγματισμός, η εξαπάτηση, η έλλειψη αντοχής και η τραυματική σεξουαλική ανάπτυξη».

Θεραπεύεται η «δολοφονία» της αθώας ψυχής;

Τα περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης σε παιδιά έχουν αυξηθεί πολύ τον τελευταίο καιρό στον τόπο μας. Το φαινόμενο ανησυχεί ιδιαίτερα την κοινωνία μας, που αν και η οργή της ξεχειλίζει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο άκουσμα νέων κρουσμάτων σεξουαλικής κακοποίησης σε παιδιά, εντούτοις φαίνεται ακόμη ανήμπορη να αντιδράσει ουσιαστικά! Το θέμα που καίει όμως περισσότερο είναι πώς μπορεί το θύμα να βοηθηθεί πραγματικά και να θεραπεύσει το τραύμα.

«Η θεραπευτική αντιμετώπιση που έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματική είναι η τραυματοθεραπεία και η γνωστικο-συμπεριφοριστική θεραπεία του τραύματος. Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη συλλογιστική ότι τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν εξαρτημένες αρνητικές συναισθηματικές συναρτήσεις με μνήμες τις εμπειρίες παραβίασης και είναι δυνατόν σύμφωνα με αυτές να υιοθετήσουν γνωστικές στρεβλώσεις σε σχέση με το γεγονός.

»Οι αντιδράσεις αυτές είναι δυνατόν να προξενήσουν συμπτώματα όπως παρεισφρητικές μνήμες, επαναφορές, νυχτερινούς εφιάλτες, μηχανισμούς αποφυγής ή να συμβάλουν στη μεταβολή της άποψης για τον εαυτό και για τους άλλους, όπως φόβος για τους άνδρες ή χαμηλή αυτοεκτίμηση! Η θεραπευτική παρέμβαση βοηθά το παιδί θύμα κακοποίησης να αναγνωρίζει και να εκφράζει τα αρνητικά του συναισθήματα που συνδέονται με την παραβίαση, να αναπτύσσει στρατηγικές αντιμετώπισης του άγχους, να τα βγάζει πέρα σε γνωσιακό επίπεδο, ενώ προωθεί τη διόρθωση γνωσιακών στρεβλώσεων και δεξιοτήτων πρόληψης και επαναθυματοποίησης».

Απαραίτητη η θεραπεία και των γονιών

Σύμφωνα με την δρα Τρυφωνίδου, η θεραπεία των γονιών μπορεί να βοηθήσει την κατάσταση. «Οι γονείς θα πρέπει να βοηθήσουν στο να κατανοήσουν και να απαντήσουν στις αντιδράσεις του παιδιού, να αντιμετωπίσουν τη δική τους αγωνία με τρόπους που θα τους επιτρέψουν να είναι ταυτόχρονα διαθέσιμοι στο παιδί τους. Οι γονείς ακόμα πρέπει να μάθουν τρόπους αντιμετώπισης της συμπεριφοράς του παιδιού τους. Η θετική πρόγνωση της θεραπείας εξαρτάται από την αντίληψη και τις αναπαραστάσεις των παιδιών σε σχέση με την κακοποίηση. Τη συνοχή και την προσαρμοστική ικανότητα της οικογένειας. Την υποστήριξη του παιδιού, την ποιότητα της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών και την καλά καταρτισμένη και διεπιστημονική θεραπευτική αντιμετώπιση».

Η σεξουαλική κακοποίηση, σύμφωνα με την ειδικό, είναι το τραύμα των τραυμάτων. Για να θεραπευθεί, χρειάζονται συντονισμένες ενέργειες από όλους, από το σχέδιο δράσης της πολιτείας μέχρι τον Τύπο. Η σεξουαλική κακοποίηση μπορεί να στοιχειώσει συθέμελα την παιδική ηλικία ενός παιδιού, αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα και αποτελεσματικά. «Αν, λοιπόν, έχουμε όλοι την έγνοια μας στο παιδί, τον αυριανό πολίτη αυτού του κράτους, θα πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη για την προάσπισή του».

Τι γίνεται με τα παιδιά θύματα των ίδιων των γονιών!

Η ψυχολόγος εξήγησε τη δύσκολη διαδικασία θεραπείας των παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης αλλά και των γονιών τους, που πρέπει να σταθούν βράχοι δίπλα από τα αγγελούδια τους. Τι γίνεται, όμως, στην περίπτωση των παιδιών που κακοποιούνται σεξουαλικά από τους ίδιους τους γονείς και ακόμη χειρότερα από την ίδια τη μητέρα, παίρνοντας αφορμή από το τελευταίο περιστατικό στην Πάφο που συγκλόνισε το παγκύπριο.

«Έχει αποδειχθεί από έρευνες ότι η φύση της σχέσης του παιδιού με τον δράστη -αν είναι ο πατέρας ή ή μητέρα- επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με το οποίο το παιδί-θύμα μπορεί να επεξεργαστεί το τραυματικό συμβάν και στη συνέχεια να το ανακαλέσει. Σύμφωνα με τη θεωρία του τραύματος, η ικανότητα της μνήμης για το τραύμα που προκλήθηκε σχετίζεται με την αίσθηση που έχει το παιδί-θύμα με την προδοσία.

»Ο τρόπος με τον οποίο το παιδί θυμάται και επεξεργάζεται την ανάμνηση του τραύματος επηρεάζει σημαντικά τη σχέση του με τον γονιό-θύτη. Όταν, λοιπόν υπάρχουν τέτοια τραύματα υψηλής προσδοκίας που προκαλούνται από κοντινά στο παιδί άτομα, τότε δημιουργείται, σύμφωνα με τη θεωρία, ένα ψυχικό μούδιασμα και επιθυμία του παιδιού για απώθηση. Από τη στιγμή που το παιδί-θύμα συνειδητοποιήσει ότι διακινδυνεύει από τη σχέση του με αυτό το κοντινό άτομο, αρχίζει η διαδικασία αποφυγής.

»Αυτός ο μηχανισμός αυτοπροστασίας επιστρατεύεται από τα παιδιά-θύματα προκειμένου να επιβιώσουν ψυχικά, ιδιαίτερα όταν ο θύτης είναι κοντινό τους πρόσωπο. Σε αυτές τις περιπτώσεις η θεραπεία και η επούλωση του τραύματος είναι πιο δύσκολη, ωστόσο θα βοηθήσει αν κάποιο άλλο άτομο κοντινό του παιδιού από το οικογενειακό του περιβάλλον σταθεί δίπλα του και αντικαταστήσει εν μέρει το γονεϊκό πρότυπο που κατεδαφίστηκε».