Οι πληγές εκείνης της έκρηξης ακόμη να κλείσουν…

ΜΑΡΤΙΟΣ 2013: ΣΑΝ ΝΑ ΗΤΑΝΕ ΧΘΕΣ ...

Κι όμως ψάχνουν τους ενόχους και τις παραλείψεις τους

Τα ερωτήματα παραμένουν ακόμη αναπάντητα, ακόμη κι αν ο λαός ξεχνά εύκολα, και οι ένοχοι προσδοκούν στη λήθη και την άγνοιά του. Τέσσερα χρόνια μετά, αναμένονται αποφάσεις επί σημαντικών ζητημάτων που οδήγησαν την Κύπρο στο «κούρεμα» και τη χρηματοοικονομική κρίση

27 Φεβρουαρίου 2013. Ο νέος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης ανακοινώνει τη σύνθεση της νέας του Κυβέρνησης.

16 Μαρτίου 2013. Οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης και η Κύπρος καταλήγουν σε πολιτική συμφωνία για το πρόγραμμα στήριξης της κυπριακής οικονομίας, έπειτα από δέκα ώρες επίμονων συζητήσεων.

Το Eurogroup εκδίδει μια λακωνική αλλά περιεκτική δήλωση: «Το Eurogroup χαιρετίζει την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε με τις κυπριακές Αρχές για την εγκαθίδρυση ενός προγράμματος οικονομικής προσαρμογής. Το πρόγραμμα θα βασίζεται σε φιλόδοξα μέτρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα, σε αποφασιστική δράση, για να εφαρμοστεί η απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που θα στηρίξουν την ανταγωνιστικότητα καθώς και τη βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη, επιτρέποντας την αντιμετώπιση των μακροοικονομικών ανισορροπιών».

25 Μαρτίου 2013. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οι Υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταλήγουν σε συμφωνία, με την οποία οι καταθέσεις που βρίσκονται σε κυπριακές τράπεζες και υπερβαίνουν τις €100.000 κουρεύονται κατά 40% και συγχωνεύονται οι τράπεζες Κύπρου και Λαϊκή.

Ο πυροκροτητής της βόμβας

Ο Νίκος Αναστασιάδης, ούτε μήνα από την ημέρα της εκλογής του στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, δέχεται μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της πολιτικής του ζωής, που κάποιοι λένε πως θα τον στοιχειώνει σε ολόκληρη τη ζωή του. Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα κρίνουν τις πράξεις του, τις ενέργειες και παραλείψεις του. Ωστόσο, ο ίδιος, θεωρώντας ότι έκανε το καλύτερο, υπό τις περιστάσεις, για τον τόπο, δηλώνει: «Θα έλεγα πως την 1η Μαρτίου 2013 παρέλαβα μια ωρολογιακή βόμβα με προκαθορισμένο τον χρόνο πυροδότησής της και οι ενώπιόν μου επιλογές ήσαν δυο. Ή την αφήνω να εκραγεί με καταστροφικές συνέπειες του συνόλου της επικράτειας ή προχωρώ σε ελεγχόμενη έκρηξη με οδυνηρές μεν συνέπειες, αλλά με ανοικτές τις προοπτικές διάσωσης και ανάκαμψης».

Μάρτιος 2017. Πώς πέρασαν τα χρόνια! Σαν να ήταν χθες!

Θεσμοί καταποντίστηκαν και αναστηλώθηκαν. Ισχυροί άνδρες που θεωρούνταν αναντικατάστατοι και... ακίνητοι, εξαφανίστηκαν από τις θέσεις τους και βρέθηκαν να πυροβολούνται. Άλλοι ανακυκλώθηκαν για να... λειτουργεί το σύστημα!

Συγκροτήθηκαν επιτροπές και εκδόθηκαν πορίσματα. Στοιχεία παρουσιάστηκαν στη Γενική Εισαγγελέα, υποθέσεις άρχισαν να δικάζονται στο δικαστήριο.

Κάποιοι, εκ των βασικών πρωταγωνιστών, κυκλοφορούν ακόμη κύριοι... Ακόμη κι αν ο λαός σιγοψιθυρίζει τα ονόματά τους και τους θεωρεί υπεύθυνους της χρηματοοικονομικής κρίσης.

Ο κυπριακός λαός αγανάκτησε και συνεχίζει να αγανακτεί, φώναξε και φωνάζει όταν τον προκαλούν, άλλοτε θυμώνει, άλλοτε σιωπά για να περάσει, του χρυσώνουν το χάπι, και πάλι από την αρχή.

Αποφάσεις επί σημαντικών ζητημάτων

Μάρτιος 2017. Η Τράπεζα Κύπρου πετυχαίνει το μεγάλο στοίχημα και βρίσκεται πια στο ταμπλό του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου. Η Ελληνική Τράπεζα καταβάλλει προσπάθειες να βρει την πορεία της. Ο Συνεργατισμός ετοιμάζεται για ένταξη στη χρηματιστηριακή αγορά.

Ωστόσο τα ερωτήματα παραμένουν ακόμη αναπάντητα, ακόμη κι αν ο λαός ξεχνά εύκολα, και οι ένοχοι προσδοκούν στη λήθη και την άγνοιά του. Τέσσερα χρόνια μετά, αναμένονται αποφάσεις επί σημαντικών ζητημάτων που οδήγησαν την Κύπρο στο «κούρεμα» και τη χρηματοοικονομική κρίση. Eρωτήματα που αφορούν στην εποχή προ της κατάρρευσης της Λαϊκής Τράπεζας, των κερδών των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, την εποχή που το σύστημα έμπαζε από παντού, αλλά όλοι, ή σχεδόν όλοι έκαναν τα στραβά μάτια.

· Κάτω από ποια γεγονότα και συνθήκες αποχώρησε η HSBC από τη Λαϊκή Τράπεζα και διατέθηκε το μερίδιό της;

· Πώς αποκτήθηκαν και διατέθηκαν ξένα ομόλογα από κυπριακές τράπεζες, όταν μεγάλες διεθνείς τράπεζες πωλούσαν τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου που κατείχαν;

· Ποια ήταν τα κέρδη των κυπριακών τραπεζών τα τελευταία 10 χρόνια πριν από την κρίση (σύμφωνα με τους λογαριασμούς τους) και πώς έγινε η διαχείρισή τους;

· Κατά πόσο ακολουθήθηκαν οι οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου αναφορικά με τον αποτελεσματικό εντοπισμό, διαχείριση και αναφορά κινδύνων στους οποίους εκτίθεται, ή ενδεχόμενα να εκτεθεί μια τράπεζα.

· Κατά πόσο τηρήθηκαν οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου των τραπεζών, εσωτερικής επιθεώρησης, διαχείρισης κινδύνων και κανονιστικής συμμόρφωσης.

· Εάν ακολουθήθηκαν οι κανόνες ή το ευρωπαϊκό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης από τα διοικητικά συμβούλια και τις διοικήσεις των τραπεζών της Δημοκρατίας.

Παραλείψεις αξιωματούχων

Το σύστημα δεν είναι απρόσωπο, ούτε οδηγείται αυτόματα χωρίς οδηγίες. Υπήρξαν κρατικοί αξιωματούχοι, αξιωματούχοι και στελέχη της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου και άλλοι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, διοικητικοί σύμβουλοι τραπεζών. Ποιος είναι ο βαθμός ευθύνης τού ενός εκάστου, ποιες είναι οι παραλείψεις και τα λάθη τους; Έγιναν λάθη και ποια;

Εντοπίστηκαν παραλείψεις πολιτειακών αξιωματούχων. Γιατί δεν αποφασίστηκε έγκαιρα σχέδιο διάσωσης του τραπεζικού συστήματος; Έγινε ορθή διαχείριση και ανάλογοι χειρισμοί των δημοσιονομικών θεμάτων; Οι αποφάσεις τους είχαν επιπτώσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη δημοσιονομική κατάσταση του κράτους; Πόσο το επηρέασαν;

Υπάρχουν ευθύνες πολιτικές, αστικές ή ποινικές. Ποιες είναι αυτές οι ευθύνες από το σύνολο των ενεργειών, παραλείψεων, γεγονότων, συνθηκών, ή τον συνδυασμό τους, που οδήγησαν στον Μάρτιο του 2013;

Φαινόμενο της διαφθοράς

Μάρτιος 2017. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας Κώστας Κληρίδης, σε ομιλία του ενώπιον της Ολομέλειας της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά της Διαφθοράς (GRECO) την περασμένη βδομάδα δήλωσε ευθαρσώς: «Το φαινόμενο της διαφθοράς είναι εμφανές και στην Κύπρο. Ο Γενικός Εισαγγελέας, ως προϊστάμενος της Νομικής Υπηρεσίας, η οποία εποπτεύει και συντονίζει όλες τις αστυνομικές έρευνες, έχει οδηγήσει ενώπιον της δικαιοσύνης αρκετές υποθέσεις διαφθοράς με εμπλεκόμενους δημόσιους αξιωματούχους και τραπεζικά στελέχη, τους τελευταίους μήνες, παρά τον ανελέητο πόλεμο από κυβερνητικούς παράγοντες, εμπλεκομένους και άλλα πρόσωπα».

Ο Γενικός Ελεγκτής Δρ Οδυσσέας Μιχαηλίδης, μιλώντας επίσης την προηγούμενη βδομάδα σε εκδήλωση της οργάνωσης «Οξυγόνο» και της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου, με θέμα τη διαφθορά, είπε: «Η κοινωνία μας δεικνύει σήμερα ανοχή, μην πω και έφεση προς τη διαφθορά. Μεγαλώνουμε μαθαίνοντας ‘από εν φορτώνει που έσσω σου, τάνα του να φορτώσει’ ή ‘όλα έχουν την τιμή τους’, αντί του ‘η τιμή, τιμή δεν έχει και χαρά στον που την έχει’. Μεγαλώνουμε σε μια κοινωνία που ένας Υπουργός μπορεί απλά να λέει ότι οι κανόνες ηθικής δεοντολογίας που απαγορεύουν σε Υπουργό και τις εταιρείες του να συναλλάσσονται με το κράτος είναι μασκαραλίκια».

«Στην εποχή μας», συνέχισε ο κ. Μιχαηλίδης, «δεν υπάρχουν Μεσσίες αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που κρατάνε ψηλά τον πήχη της ηθικής δεοντολογίας. Το ηθικό περιλαμβάνει το νόμιμο αλλά είναι πολύ ευρύτερο. Με άλλα λόγια, ό,τι είναι νόμιμο δεν είναι κατ’ ανάγκην ηθικό, ό,τι όμως είναι παράνομο είναι σίγουρα ή σχεδόν σίγουρα ανήθικο».

Μάρτιος 2013 - Μάρτιος 2017. Κι όμως έχουν περάσει τέσσερα χρόνια. Όπως λέμε τα πέτρινα χρόνια... Χρόνια με ανατροπές, προκλήσεις, τομές.

Τα βαρίδια

Σίγουρα συμμαζευτήκαμε! Τα νοικοκυριά, οι άνθρωποι, οι επιχειρήσεις. Ήθελαν να δώσουν ένα μεγάλο μάθημα στο υπερμέγεθες τραπεζικό σύστημα. Θεωρούν πως τα κατάφεραν. Όμως, ακόμη τα βαρίδια των «κόκκινων» δανείων είναι ασήκωτα για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και δεν είναι εύκολο να φύγουν. Όπως εύκολο δεν είναι να περάσουν τις μεταρρυθμίσεις για αποκρατικοποιήσεις, για λιγότερο κράτος, για λιγότερους δημόσιους υπαλλήλους.

Περνάμε σε προεκλογική εκστρατεία για προεδρικές εκλογές. Όλα έχουν την τιμή τους... Τα όργανα άρχισαν για το τρόπαιο της προεδρικής καρέκλας. Τι γίνεται όμως, όταν όλοι και όλα έχουν το μερίδιο της ευθύνης τους; Μπορεί ένας Γενικός Εισαγγελέας και ένας Γενικός Ελεγκτής να φέρουν την Άνοιξη ή τουλάχιστον να ικανοποιήσουν το περί δικαίου αίσθημα;

Ή μήπως τελικά το σύστημα και η γραφειοκρατία, τα δυσκίνητα γρανάζια της, φράξουν και αυτή τη φορά τον δρόμο προς την κάθαρση! Όπως και άλλες φορές.

Η Τρόικα έρχεται την άλλη βδομάδα. Ήδη, τα μηνύματα που φθάνουν στο Υπουργείο Οικονομικών δεν είναι θετικά. Οι μεταρρυθμίσεις που ανέλαβε η Κύπρος στο πλαίσιο του προγράμματος δεν έφεραν τα απαιτούμενα αποτελέσματα. Η δημοσιονομική εξυγίανση πρέπει να τηρείται και να διασφαλίζεται σε συνεχή βάση, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να μειωθούν, το σύστημα υγείας επιτέλους να προχωρήσει προς υλοποίηση. Άλλη μια έκθεση θα παραμείνει στα συρτάρια;