Πάσχα στο χωριό χωρίς παιχνίδια γίνεται;

ΟΙ ΑΛΛΟΤΕ ΕΝΕΡΓΟΙ «ΠΑΙΧΤΕΣ» ΕΧΟΥΝ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ ΔΕΝ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΠΡΟΣ ΑΥΤΑ

Τα παραδοσιακά παιχνίδια είναι συνυφασμένα με την Ιστορία και την παράδοσή μας. Τι γίνεται, όμως, όταν οι συμμετοχές όλο και λιγοστεύουν;

Ήτουν Δευτέρα της λαμπρής, τζαι αφήκασιν τα σπίδκια

Οι χωρκανοί συνάχτηκαν, να παίξουσιν παιχνίδκια

Για να κρατήσουν ζωντανά, τα έθιμα του τόπου

Που δείχνουν την καταγωγή, του καθενός αδρώπου

Πολλά διασκεδάζασιν, μ’ αστεία τζιαι με γέλια

Καμπόσοι μιάλοι τζαι μιτσιοί, κοπέλες τζιαι κοπέλια

Τ’ αυκό, οι γάροι, το σσιοινίν, είχαν μιάλο χάζι

Τζαι ξέχνιαστα επαίζασιν, με έννοια με μαράζι

Τα σκούρα όμως ήβραντα, σε δύσκολο παιζίμι

Τον ρότσον να σηκώσουσιν, που τον λαλούν διτζίμι

Πολλοί εδοτζιμάσασιν, σφυκτίκασιν τζαι κλάσαν

Τζιαι οι άλλοι που ‘τουν στον γυρόν, απού καρκιάς γελάσαν

Τζιαι μια κορού δοτζίμασεν, χαχάνισαν οι φίλοι

Μεμιας ψηλά τον σήκωσε, τους έκαμε ρεζίλι

Η Κυριακή και η Δευτέρα του Πάσχα είναι μέρες χαράς, διασκέδασης, ξεγνοιασιάς. Η Ανάσταση του Κυρίου φέρνει τη γαλήνη στις ψυχές μας, αλλά και την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Η παράδοση στον τόπο μας θέλει όλους, μικρούς και μεγάλους, να γιορτάζουν το Πάσχα με, φυσικά, το πλούσιο φαγοπότι, αλλά και με πολλά παιχνίδια.

Τα παραδοσιακά παιχνίδια, όπως οι σακουλοδρομίες, οι γαϊδουροδρομίες, οι αβγουλοδρομίες, το «διτζίμιν», το «λιγκρί» κλπ, είναι αναπόσπαστο μέρος του πολιτισμού και της ιστορίας του τόπου μας. Ένα κομμάτι τόσο ιδιαίτερο, τόσο συναρπαστικό, που όμως τείνει να εξαφανιστεί εφόσον οι, άλλοτε ενεργοί, «παίχτες» έχουν μεγαλώσει αρκετά και οι νέοι δεν δείχνουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον προς αυτά.

Πού πήγαν οι παίχτες;

Με έκπληξη και ίσως λίγη απογοήτευση, μάθαμε από μέλη κοινοτικών συμβουλίων αρκετών χωριών ότι η διοργάνωση των παραδοσιακών παιχνιδιών, που άλλοτε ήταν μια εκδήλωση στην οποία ο καθένας ανυπομονούσε να συμμετάσχει, τα τελευταία χρόνια γίνεται «απλά για να γίνεται», όπως χαρακτηριστικά μας είπαν μερικοί, αφού το ενδιαφέρον του κόσμου έχει στραφεί αλλού και δεν δίνει τόση σημασία στις παραδόσεις του χωριού.

Μάλιστα κάποιοι μάς ανέφεραν πως για φέτος δεν θα διοργανώσουν κάποια ξεχωριστή εκδήλωση, εφόσον δεν υπάρχουν συμμετοχές από τον κόσμο. Κάποτε οι μικροί και οι μεγάλοι γίνονταν ένα. Όλες οι κοινότητες που διοργανώνουν τέτοια έθιμα προσπαθούν, με τον δικό τους τρόπο, να δώσουν στον κόσμο ένα μικρό δείγμα της διασκέδασης, της αυθεντικής κουλτούρας και της παράδοσης του τόπου μας. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με τα παραδοσιακά εδέσματα όπως κρασί, γλυκά, λουκουμάδες, φλαούνες κλπ.

Προσπαθώντας να κρατήσουν την παράδοση

Οι κάτοικοι, απόδημοι και ξένοι επισκέπτες συνήθως απολαμβάνουν σε κλειστούς πια κύκλους το πασχαλινό γεύμα, θα τσουγκρίσουν τ' αβγά για το έθιμο και θα περάσουν ήσυχες στιγμές στο σπιτικό τους, όπως μας λένε εκπρόσωποι διαφόρων κοινοτήτων. Στα Κάτω Λεύκαρα, το χωριό των 120 κατοίκων, τη Δευτέρα του Πάσχα θα διοργανώσουν μια μικρή εκδήλωση στη μικρή πλατεία του χωριού, όπου παιδιά θα μπορούν να συμμετάσχουν σε παραδοσιακά παιχνίδια όπως σακουλοδρομίες.

Μιλώντας με τον πρόεδρο του κοινοτικού συμβουλίου κ. Λούη Κουμενίδη, μας ανέφερε ότι οι μεγαλύτεροι δεν συμμετέχουν στα παιχνίδια, γι' αυτόν τον λόγο δεν διοργανώνεται κάτι μεγαλύτερο. «Κάθε χρόνο Δευτέρα του Πάσχα οργανώναμε αγώνα ποδοσφαίρου. Φέτος, επειδή ούτε 22 δεν μαζευόμαστε, είπαμε να παίξουμε βόλεϊ!»

Οι εκδηλώσεις της Κυριακής του Πάσχα συναντώνται με τις εκδηλώσεις των Πάνω Λευκάρων όπου όλοι, μικροί και μεγάλοι, μαζεύονται εκεί. Στο χωριό της επαρχίας Λεμεσού, το Ακρωτήρι, τη Δευτέρα του Πάσχα διοργανώνεται μια μικρή σχετικά εκδήλωση με παραδοσιακά παιχνίδια, μουσική και κυπριακά εδέσματα. Στο πανέμορφο Όμοδος, την Κυριακή του Πάσχα αλλά και τη Δευτέρα του Πάσχα, στις 16:00, διοργανώνεται τόμπολα, η οποία κερδίζει κάθε χρόνο το ενδιαφέρον των περισσοτέρων.

Όπως μας ανέφερε ο πρόεδρος του κοινοτικού συμβουλίου Ευγένιος Μιχαήλ, «λόγω πένθους στο χωριό, δεν θα οργανωθούν φέτος παραδοσιακά παιχνίδια αλλά έτσι κι αλλιώς ο κόσμος συγκεντρώνεται στα καφενεία, στις καφετερίες ή σκορπίζεται σε χαλαρές βόλτες στα σοκάκια. Έρχεται εδώ να χαλαρώσει, να ξεφύγει από τη ρουτίνα και δεν νοιάζεται πολύ για τις παραδόσεις. Εντούτοις, όμως, ο κόσμος είναι πάρα πολύς τις μέρες αυτές».

Από την άλλη μεριά, ο κοινοτάρχης της Σκαρίνου κ. Δαμιανός Μιχαήλ μάς ανέφερε το πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων του χωριού, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται, πέραν των παραδοσιακών παιχνιδιών, ζωντανή μουσική από συγκροτήματα και συμμετοχή χορευτικών συγκροτημάτων. Ιδιαίτερη εντύπωση μάς προκάλεσε ο ξεχωριστός αγώνας ποδοσφαίρου που διοργανώνεται κάθε χρόνο στο χωριό εδώ και 15 περίπου χρόνια: αυτός των παντρεμένων εναντίον των ελεύθερων.

Για να μαθαίνουν οι νέοι και να θυμούνται οι παλιοί

Έτσι για την Ιστορία, ίσως και για το έθιμο, ας θυμηθούμε λίγα από τα παραδοσιακά παιχνίδια που έκαναν κάποτε θραύση στα χωριά.

Σακουλοδρομίες: Ευχάριστο παιχνίδι, με τη συμμετοχή όσων θέλουν. Το μόνο που χρειαζόμαστε είναι μια σακούλα (σακί) και αρκετή αντοχή. Οι παίχτες μπαίνουν στη σακούλα και, μόλις ο αφέτης δώσει το έναυσμα με τη σφυρίχτρα του, αρχίζουν να «τρέχουν» ή καλύτερα να πηδούν με τη σακούλα. Ο πρώτος φυσικά όρθιος που τερματίζει είναι και ο νικητής.

Σχοινί: Παιχνίδι για δύο ομάδες. Για το σχοινί χρειαζόμαστε φυσικά ένα γερό και χοντρό σχοινί, το οποίο θα τραβά η μια ομάδα από τη μια πλευρά και η άλλη ομάδα απ' την άλλη. Νικήτρια είναι η ομάδα που θα καταφέρει να τραβήξει την αντίπαλη ομάδα προς τη δική της μεριά.

Γαϊδουροδρομίες: Ήταν το τοπ παιχνίδι όταν τα γαϊδούρια ήταν σε αφθονία στον τόπο μας. Συνήθως γίνονταν σε μεγάλες εμποροπανηγύρεις, όπου οι πωλητές των ζώων ήθελαν να αποδείξουν ότι τα δικά τους ήταν πιο γρήγορα και ανθεκτικά από τα άλλα. Αφού καθοριζόταν η διαδρομή, η αφετηρία και το σημείο όπου θα τερμάτιζαν, τα γαϊδουράκια μαζί με τους αναβάτες έμπαιναν στη γραμμή και με το σύνθημα της εκκίνησης άρχιζαν τον «καλπασμό» με στόχο την πρώτη θέση.

Ζίζιρος: Οι παίχτες μαζεύονται και αποφασίζουν ποιος θα τα «φυλάει». Αυτός στέκεται σκυφτός και βάζει το δεξί του χέρι κάτω από την αριστερή του μασχάλη, κρατώντας την παλάμη ανοικτή προς τα πάνω, ενώ με το αριστερό του χέρι κρατάει κλειστά τα μάτια του. Οι άλλοι παίχτες στέκονται πίσω του. Ένας από αυτούς τον πλησιάζει και χτυπάει την παλάμη του. Όλοι χοροπηδούν γύρω του -με το δάκτυλό τους να στριφογυρίζει- φωνάζοντας «ζζζζ», όπως κάνει ο ζίζιρος. Αυτός που τα «φυλάει» πρέπει να μαντέψει ποιος τον κτύπησε.

Λιγκρί: Για το συγκεκριμένο παιχνίδι χρειαζόμαστε δύο πέτρες ίδιου μεγέθους και ύψους. Τις βάζουμε τη μια απέναντι από την άλλη και από πάνω τους ένα μικρό κομμάτι ξύλο. Αυτό είναι το λιγκρί. Ο παίχτης κρατά στο χέρι του ένα πιο μεγάλο ξύλο, που ονομάζεται «λίγκρα». Με τη λίγκρα προσπαθεί να πιάσει το λιγκρί, από κάτω το πετά στον αέρα και το κτυπά με όλη του τη δύναμη για να πάει όσο πιο μακριά γίνεται. Όποιος στείλει πιο μακριά το λιγκρί είναι ο νικητής.

Διτζίμιν: Πρόκειται για το αρχαίο Ολυμπιακό αγώνισμα άρσης βαρών (δοκίμιο). Το διτζίμιν είναι μια τεράστια πέτρα με αρκετό βάρος. Οι νέοι, κυρίως, διαγωνίζονται στην ανύψωση της πέτρας, προκειμένου να αποδείξουν τη μυϊκή τους δύναμη.

Κάμηλος: Ένα άτομο στέκεται ακουμπώντας την πλάτη του στον τοίχο. Μπροστά του βρίσκεται ένας άλλος σκυφτός και τον κρατά αγκαλιά, πίσω από αυτόν ακολουθούν ακόμα δύο, τρεις κλπ στην ίδια στάση. Οι υπόλοιποι βρίσκονται μακριά και, παίρνοντας φόρα, πηδούν πάνω από αυτούς που σκύβουν, φωνάζοντας «αππίησεν ο κάμηλος».