Βόλτα στο Αρεδιού

ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΟΝΤΙΝΗ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Οδοιπορικό και περιδιάβαση της «Σημερινής» στο χωριό της επαρχίας Λευκωσίας με τις δύο εκκλησίες, του Αγίου Γεώργιου και της Παναγίας της Οδηγήτριας, την όμορφη πλατεία και τα παραδοσιακά καφενεία

Αν θέλετε μια μικρή και κοντινή απόδραση από τη Λευκωσία, μπορείτε να επισκεφθείτε το μεγάλο αλλά ξεχασμένο χωριό, το οποίο βρίσκεται κοντά στη Μαλούντα και στο Επισκοπειό. Το Αρεδιού βρίσκεται 21 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας, στο μέσο της διαδρομής Λευκωσίας- Παλαιχωρίου.

Το Αρεδιού παρ' όλο που είναι μεγάλο σε πληθυσμό και βρίσκεται κοντά στη Λευκωσία, είναι ένα ήσυχο χωριό και, έτσι, εάν αναζητείτε τη γαλήνη και την ηρεμία έξω από την πολυκοσμία της πρωτεύουσας, τότε είναι μια ευκαιρία να το επισκεφθείτε και να περπατήσετε στο κέντρο του γύρω από την κεντρική εκκλησία, όπου εκεί θα βρείτε και τα καφενεία και τις ταβέρνες, για να φάτε ή να πιείτε το καφεδάκι σας.

Περιδιαβαίνοντας κανείς στην κοινότητα, συναντά καλλιέργειες με σιτηρά, λαχανικά, φρουτόδεντρα, ελιές αλλά και ακαλλιέργητες εκτάσεις που καταλαμβάνουν δύο χιλιάδες δεκάρια γης. Στο φυσικό τοπίο του Αρεδιού ξεχωριστή θέση κατέχουν τα ελαιόδεντρα, τα οποία μάλιστα καλύπτουν 1000 δεκάρια γης. Οι χοντροί κορμοί των ελαιόδεντρων, όπως παρατηρεί ο συγγραφέας Γιώργος Καρούζης, μαρτυρούν τη μακρόχρονη παρουσία ανθρώπων στην κοινότητα. Ιδιαίτερη ομορφιά προσδίδουν στο τοπίο και οι ευκάλυπτοι που συναντώνται κυρίως στις κοίτες των ρυακιών και οι οποίοι, σύμφωνα με τον κ. Καρούζη, ανάγονται στα πρώτα χρόνια της βρετανικής κατοχής της Κύπρου.

Ιστορία του χωριού

Προτού επισκεφθούμε ένα χωριό, είναι χρήσιμο να ξέρουμε και λίγες πληροφορίες για την ιστορία του. Η περιοχή του χωριού, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Γιώργος Παναγή, είχε κατοίκους από αρχαιοτάτων χρόνων. Αυτό μαρτυρούν ο προϊστορικός οικισμός και οι τάφοι της μυκηναϊκής, ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής που βρέθηκαν στην περιοχή γύρω από το χωριό. Ο Καρούζης συμπληρώνει πως το χωριό, σύμφωνα με τον Μας Λατρί, υπήρξε φέουδο κατά τη λουζινο-ενετική περίοδο και αργότερα, σύμφωνα με τον Φλώριο Βουστρώνιο, φέουδο του Τζιοάν Ντ’ Αρράς και του Σανσόν Ντε Νορές.

Έτσι πήρε το όνομά του

Η ονομασία του χωριού ετυμολογείται από το βυζαντινό όνομα Αρέτιος, στη γενική «του Αρετίου» -του Αρετιού-του Αρεδιού, Αρεδγιού, Αρεδκιού, Αρεθκιού. Το γράμμα -δ- στο Αρεδιού υποδηλώνει ότι η αρχική λέξη περιείχε ένα -τ-, όπως οσπίτιον - τα σπίδκια, σπίδια, σπίθκια. Σύμφωνα, όμως, με την τοπική παράδοση, που δεν διαφωνεί με την επιστημονική ετυμολόγηση της ονομασίας του, αυτή οφείλεται στη βασιλοπούλα Αρετούσα από την Ταμασό που συνήθιζε να κάνει με άλογο τον περίπατό της μέχρι το χωριό. Μια μέρα το άλογο ξαφνιάστηκε και έριξε κάτω τη βασιλοπούλα που σκοτώθηκε. Προς τιμήν της το χωριό ονομάστηκε Αρεδιού.

Κατά μία άλλη εκδοχή, η Αρετούσα πνίγηκε στο ποτάμι, όταν θέλησε να το περάσει με το άλογό της. Το Αρεδιού ήταν φέουδο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας και της Ενετοκρατίας. Ο Μας Λατρί αναφέρει ότι οι ονομασίες Araizon και Arasio είναι πιθανόν άλλες ονομασίες του Αρεδιού. Ο Jeffery που επισκέφθηκε το χωριό τη δεκαετία του 1910, το αναφέρει ως Αρεδιού και Αραδιού και το χαρακτηρίζει ως έναν μικρό, σκόρπιο οικισμό. Ο Gunnis που, επίσης, επισκέφτηκε τη δεκαετία του 1930 το χωριό το ονομάζει Αραδιού. Ο Νέαρχος Κληρίδης αναφέρει ότι η ονομασία Αρεδκιού είναι παρεφθαρμένη από τα χρόνια της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας. Οι λίγοι Τούρκοι κάτοικοι του χωριού το έλεγαν Αραδιού.

Το χωριό ήταν κτισμένο στα βυζαντινά χρόνια και μάρτυρας είναι ένα βυζαντινό εκκλησάκι, κτισμένο στη βορειοανατολική άκρη του χωριού.

Εκκλησίες του χωριού

Η κύρια εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο και βρίσκεται στο κέντρο της κοινότητας. Πρόκειται για έναν μονόχωρο ναό με σταυροθόλια του 20ού αιώνα. Οι διαστάσεις της εκκλησίας είναι 11.30 μ. επί 26.40 μ. περίπου.Το τέμπλο του ναού κατασκευάστηκε το 1945 και είναι έργο του Φυλακτού Κ. Ταλιαδώρου από την Ομορφίτα.

Κτίστηκε στη θέση άλλης μικρότερης εκκλησίας που κατεδαφίστηκε, για να αναγερθεί η σημερινή εκκλησία. Τα μόνα, τα οποία απέμειναν από την παλαιότερη εκκλησία, είναι το τέμπλο που τώρα βρίσκεται στον ναό των Αγίων Ηλιοφώτων -στο ερειπωμένο χωριό Άγιοι Ηλιόφωτοι- μία εικόνα της Βαϊοφόρου και μερικά λειτουργικά σκεύη. Η ανέγερση της εκκλησίας άρχισε το 1908 και ολοκληρώθηκε το 1915. Τα θυρανοίξιά της έγιναν στις 2 Μαΐου 1921.

Υπεύθυνοι για την ανέγερση της εκκλησίας ήταν ο ιερέας Παπαβαρνάβας Χατζηπετρή και ο ταμίας Μιχαήλ Μιχαήλ (Μιχαηλούδι), ενώ γνωστά είναι και τα ονόματα δυο χτιστών, του Νικόλα Μιλόπιττα και του Κώστα Χατζηπιερή. Αξιοσημείωτο είναι πως όλοι οι κάτοικοι του χωριού βοήθησαν εθελοντικά στο κτίσιμο της εκκλησίας, εργάζονταν, ανά βδομάδα, ως βοηθοί των μαστόρων και μετέφεραν υλικά. Στο κτίσιμο της εκκλησίας βοήθησαν ακόμα και γυναίκες, οι οποίες μετέφεραν πέτρες από τον ποταμό Κούτη μέσα στις ποδιές τους.

Η εκκλησία της Παναγίας της Οδηγήτριας

H εκκλησία της Παναγίας της Οδηγήτριας βρίσκεται 1/2 χιλιόμετρο στα ανατολικά του χωριού και ανάγεται στον 13ο αιώνα. Σύμφωνα με την παράδοση, η εκκλησία ανεγέρθηκε στα αρχαία ερείπια ειδωλολατρικού ναού. Πρόκειται για έναν μονόκλιτο ναό με τρούλο που τη δεκαετία του 1980 έτυχε ανακαίνισης από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Οι διαστάσεις της εκκλησίας είναι 6.80 μ., πλάτος, και 13.20 μ., περίπου, μήκος. Το εσωτερικό του ναού κοσμείται με τοιχογραφίες του 13ου, 14ου και 15ου αιώνα αλλά και το όμορφα φιλοτεχνημένο τέμπλο του, έργο του 17ου αιώνα.

Ο Γεώργιος Παναγή περιγράφει, γράφοντας: «Στον νότιο τοίχο του κυρίως ναού σώζονται σε δύο επάλληλα στρώματα τοιχογραφίες της Παναγίας με τον Χριστό στον τύπο της Οδηγήτριας που ανάγονται στον 13ο και 14ο αιώνα αντίστοιχα, ενώ ο βόρειος τοίχος κοσμείται με τοιχογραφία του Αγίου Γεωργίου του 15ου αιώνα. Σπαράγματα τοιχογραφιών, κυρίως φυτικός διάκοσμος, σώζονται στους τοίχους του κυρίως ναού και στο ιερό στο κάτω μέρος του εσωτερικού τοίχου της αψίδας». Σύμφωνα με την παράδοση, στο μέρος που βρίσκεται η εκκλησία κάθισε η Παναγία που περνούσε από το χωριό, για να ξεκουραστεί.

Παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο

Στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται μια κολυμβήθρα από σκληρό τοπικό ασβεστόλιθο που το εσωτερικό της είναι σκαλισμένο σε σχήμα σταυρού. Το ύψος της είναι 85 εκ. και η διάμετρός της 141 εκ..

Σύμφωνα με ιστορικούς, για τη χρονολόγηση της κολυμβήθρας αναφέρεται: «Χρονολογικά η χρήση μονόλιθων κολυμβήθρων στον ευρύτερο ελληνικό χώρο τοποθετείται στον 6ο αιώνα μ.Χ. Επομένως με κάθε επιφύλαξη η κολυμβήθρα ανάγεται στα τέλη του 5ου με αρχές του 6ου αιώνα μ.Χ». Αξίζει να αναφερθεί πως, σύμφωνα με την παράδοση που διασώζεται, η κολυμβήθρα παλαιότερα βρισκόταν σε έναν λόφο, όπου υπήρχε αρχαίος ναός. Ο λόφος αυτός φέρει την ονομασία

«Λόφος του Σταυρού». Φαγητό και διαμονή

Στο Αρεδιού, δεν υπάρχουν αγροτουριστικά καταλύματα, ούτε δωμάτια προς ενοικίαση, όμως, είναι κοντά στην πρωτεύουσα και σε άλλα μεγάλα χωριά όπου υπάρχουν επιλογές για διαμονή.

Για καφεδάκι εννοείται πως μπορείτε να περπατήσετε στο κέντρο του χωριού και εκεί θα βρείτε διάφορα παραδοσιακά καφενεία, όπου πάνε και οι μόνιμοι κάτοικοι του χωριού, και έτσι μπορείτε να μάθετε και τα νέα του χωριού ή ακόμα να παίξετε και τάβλι. Επιπλέον, για φαγητό υπάρχουν κάποιες ψησταριές και ταβέρνες, οι οποίες είναι ανοιχτές καθημερινά και Σαββατοκύριακα και προσφέρουν νόστιμους μεζέδες, και φαγητά της ώρας. Επιπλέον για τις οικογένειες μπορείτε να ολοκληρώσετε τη βόλτα σας στο κοινοτικό πάρκο του χωριού, για να παίξουν τα παιδιά σε έναν ασφαλείς τόπο με καινούργια παιχνίδια. Το πάρκο απέχει μόνο 200 μέτρα από το κέντρο του χωριού.