Έρχονται αλλαγές από ΕΚΤ και Fed

Υπενθυμίζεται ότι οι κεντρικές τράπεζες προχώρησαν σε χαλάρωση των νομισματικών τους πολιτικών σε μια προσπάθεια διοχέτευσης ρευστότητας στην αγορά, με σκοπό την ώθηση της ανάπτυξης και την αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια υπήρξαν διαδοχικές μειώσεις στα επιτόκια και η υιοθέτηση προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης, με την αγορά ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά. Η μεγάλη αυτή ρευστότητα οδήγησε τις χρηματαγορές σε ανοδική πορεία και τις αποδόσεις των ομολόγων σε χαμηλά επίπεδα.
Πρώτη η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ

Η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ ήταν η πρώτη που εφάρμοσε τέτοιες πολιτικές με την έναρξη της οικονομικής κρίσης, και ακολούθησαν αυτές της Ιαπωνίας, της Αγγλίας και τελευταία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Υπενθυμίζεται ότι η Γερμανία από την αρχή είχε διατηρήσει τις επιφυλάξεις της για την εφαρμογή τέτοιων πολιτικών και τώρα είναι από τους πρωταγωνιστές που ζητούν τον τερματισμό τους.
Διαφορετικά δεδομένα

Μερικά χρόνια μετά την οικονομική κρίση τα δεδομένα παρουσιάζονται διαφορετικά, αν και σημαντικά προβλήματα παραμένουν. Η παγκόσμια οικονομία παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης, οι χρηματαγορές βρίσκονται στα υψηλότερά τους σημεία, με πολλούς αναλυτές να επισημαίνουν ότι η άνοδος δεν βασίζεται σε θεμελιώδη οικονομικά στοιχεία, αλλά στην «τεχνητή» αύξηση της ρευστότητας, ο πληθωρισμός παραμένει προβληματικός, ενώ το χρηματοπιστωτικό σύστημα παρουσιάζεται πιο ανθεκτικό (αν και το τελευταίο διάστημα ενισχύονται οι προβληματισμοί για την αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων στους ισολογισμούς των τραπεζών).
Tapering

Το ζητούμενο αυτήν τη στιγμή είναι πώς θα αντιδράσουν οι αγορές και οι οικονομίες στο λεγόμενο “tapering”, δηλαδή στην απόσυρση των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης από τις κεντρικές τράπεζες, και με ποιο τρόπο θα γίνει αυτή η απόσυρση (αν δηλαδή θα γίνει άμεσα ή σταδιακά). Σημειώνεται ότι η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής προχώρησε ήδη δύο φορές σε αύξηση των επιτοκίων και αναμένεται να πάρει νέες αποφάσεις τον Σεπτέμβριο. Υπενθυμίζεται ότι την πρώτη φορά οι αγορές αντέδρασαν με πολύ αρνητικό τρόπο στην απόφαση, ενώ τη δεύτερη φορά αυτή αφομοιώθηκε πιο ομαλά. Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει αυτήν τη στιγμή τις αγορές είναι οι αποφάσεις και οι δηλώσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Προβληματίζει ο πληθωρισμός

Το γεγονός ότι η παγκόσμια οικονομία βελτιώνεται δίνει τη δυνατότητα απόσυρσης των μέτρων νομισματικής χαλάρωσης, τα οποία εκ φύσεως πρέπει να είναι προσωρινά. Η πορεία του πληθωρισμού, όμως, προβληματίζει, εφόσον δεν έχει φτάσει στα επίπεδα που αναμενόταν. Σημειώνεται ότι η μείωση της ρευστότητας αναμένεται να επηρεάσει σε μεγαλύτερο βαθμό τις αναδυόμενες αγορές εφόσον μεγάλο μέρος της επιπλέον ρευστότητας διοχετεύτηκε σε αυτές προς αναζήτηση μεγαλύτερων αποδόσεων.
Αποτίμηση περιουσιακών στοιχείων

Την ίδια στιγμή μεγάλος προβληματισμός αναπτύσσεται σε σχέση με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και πιο συγκεκριμένα με τη αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων στους ισολογισμούς των τραπεζών. Ο προβληματισμός αυτός, σε συνδυασμό με τα αυστηρότερα διεθνή λογιστικά πρότυπα που υιοθετούνται από τον επόμενο χρόνο, οδηγούν τις εποπτικές αρχές σε μεγαλύτερες πιέσεις όσον αφορά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τις επισφάλειες και τα εποπτικά κεφάλαια. Ένα άλλο στοιχείο το οποίο προβληματίζει συγκεκριμένα τραπεζικά ιδρύματα του εξωτερικού είναι η μεγάλη έκθεσή τους σε παράγωγα, χρηματοοικονομικά μέσα με σύνθετους κινδύνους.

Δραστικές λύσεις

Η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων κινείται με χαμηλούς ρυθμούς στην ευρωζώνη, αλλά και στην Κύπρο, αναγκάζοντας την ΕΚΤ να αναζητήσει πιο δραστικές λύσεις, πιέζοντας τα τραπεζικά ιδρύματα να γράψουν περισσότερες ζημιές. Αν το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα προχωρήσει στην καταγραφή επισφαλειών για συγκεκριμένα δάνεια, χωρίς να απαιτούνται εποπτικά κεφάλαια, τότε θα έχει τη δυνατότητα να αποδεχτεί χαμηλότερη τιμή όταν προχωρήσει στην πώληση ή τιτλοποίησή τους. Το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον βελτιώνεται αλλά οι προκλήσεις παραμένουν σημαντικές, ειδικά αν λάβουμε υπόψη και τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ κάποιων χωρών. Σημειώνεται ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν από τις κεντρικές τράπεζες στο δεύτερο μισό του 2017, ενδεχομένως να δημιουργήσουν διαφορετικές συνθήκες στις χρηματαγορές και τις οικονομίες.
ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΣΕΜΙΔΗΣ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Limited,
[email protected]