Βασικές διατάξεις του «ΔΠΧΑ 9»

To ΔΠΧΑ 9 (IFRS 9) εκδόθηκε στην τελική του μορφή τον Ιούλιο του 2014 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2018. Το ΔΠΧΑ 9 εφαρμόζεται αναδρομικά (στη βάση του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου 8 - Λογιστικές Πολιτικές, Αλλαγές σε Εκτιμήσεις και Λάθη) εκτός στην περίπτωση συγκεκριμένων εξαιρέσεων. To ΔΠΧΑ 9 δεν απαιτεί αναθεώρηση συγκριτικών ποσών. Μια οντότητα μπορεί να αναθεωρήσει τα συγκριτικά ποσά που θα παρουσιαστούν στις οικονομικές καταστάσεις του έτους 2018 εάν, και μόνο εάν, μπορεί να το πράξει χωρίς τη χρήση κατοπινής γνώσης γεγονότων (hindsight). Το ΔΠΧΑ 9 δεν εφαρμόζεται σε στοιχεία που έχουν ήδη αποαναγνωριστεί (π.χ. πωληθεί) πριν την πρώτη εφαρμογή του.

Αποσβενόμενο κόστος

Κατά την αρχική εφαρμογή του προτύπου, μια οντότητα θα πρέπει να εκτιμήσει κατά πόσον κάθε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο (ΧΠΣ) ικανοποιεί τα κριτήρια της παραγράφου 4.1.2(α), δηλαδή κατέχεται εντός ενός οικονομικού μοντέλου με αντικειμενικό σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμιακών ροών (και αυτές οι συμβατικές ταμιακές ροές είναι πληρωμές κεφαλαίου και τόκων σε καθορισμένες ημερομηνίες - λόγου χάρη η περίπτωση μιας απλής δανειακής σύμβασης), ή της παραγράφου 4.1.2Α (α), δηλαδή κατέχεται με αντικειμενικό σκοπό τόσο την είσπραξη των προαναφερθέντων συμβατικών ταμιακών ροών όσο και την πώληση τέτοιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.

Στην πρώτη περίπτωση [4.1.2(α)] το ΧΠΣ αναγνωρίζεται στο αποσβενόμενο κόστος του (με τη μέθοδο πραγματικού επιτοκίου) ενώ στη δεύτερη περίπτωση [4.1.2Α(α)] αναγνωρίζεται στη δίκαιή του αξία μέσω της κατάστασης άλλων εσόδων («other comprehensive income -OCI»). Αν δεν εμπίπτει σε μιαν από τις πιο πάνω κατηγορίες, ένα ΧΠΣ επιμετρείται στη δίκαιη αξία του μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων του έτους.

Εντούτοις, μια οντότητα μπορεί να κάνει μιαν αμετάκλητη επιλογή κατά την αρχική αναγνώριση συγκεκριμένων επενδύσεων σε μετοχές («equity instruments» - που δεν κατέχονται για εμπορία και δεν αποτελούν ενδεχόμενο τίμημα σε περίπτωση εξαγοράς εταιρείας), όπως παρουσιάζει τις μετέπειτα μεταβολές στη δίκαιή τους αξία μέσω της κατάστασης άλλων εσόδων (OCI), αντί στις κερδοζημίες του έτους.

Επιλογή

Παρόλ’ αυτά, μια οντότητα μπορεί να επιλέξει κατά την αρχική αναγνώριση να κατηγοριοποιήσει αμετάκλητα ένα ΧΠΣ ως επιμετρημένο στη δίκαιή του αξία μέσω των κερδοζημιών του έτους, στην περίπτωση που η κατηγοριοποίηση αυτή εξαλείφει ή μειώνει σημαντικά τυχόν ασυνέπειες που θα προέκυπταν από την εφαρμογή διαφορετικής βάσης στην αναγνώριση ή επιμέτρηση τέτοιων περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων. Συνοπτικά, αναφέρεται ότι όλες οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (ΧΥ) επιμετρώνται σε αποσβενόμενο κόστος εκτός εκείνων που παρουσιάζονται στη δίκαιή τους αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων του έτους (π.χ. τυγχάνουν εμπορίας) και άλλες ειδικές περιπτώσεις, όπως οι υποχρεώσεις από εγγυητικά συμβόλαια, υποχρέωση για παραχώρηση δανείου/ων με επιτόκια χαμηλότερα των εμπορικών, ενδεχόμενο τίμημα από εξαγορές εταιρειών κ.λπ., όπου ισχύουν συγκεκριμένες πρόνοιες.

Δίκαιη αξία

Μία οντότητα μπορεί να επιλέξει, κατά την αρχική αναγνώριση, να κατηγοριοποιήσει αμετάκλητα μία ΧΥ στη δίκαιη αξία της μέσω των κερδοζημιών του έτους, αν αυτή η κατηγοριοποίηση εξαλείφει ή μειώνει σημαντικά τυχόν ασυνέπειες που θα προέκυπταν από την εφαρμογή διαφορετικής βάσης στην αναγνώριση ή επιμέτρηση τέτοιων στοιχείων ή αν ανήκει σε μια ομάδα στοιχείων, των οποίων ή επίδοση αξιολογείται στη βάση της δίκαιής τους αξίας και σε συμμόρφωση με γραπτή πολιτική διαχείρισης κινδύνου ή επενδυτικής πολιτικής, και πληροφορίες για την εν λόγω ομάδα παρέχονται εσωτερικά στη διοικητική ομάδα της οντότητας στη βάση αυτή.

Κατά την αρχική εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9, μια οντότητα θα πρέπει να ανακαλέσει προγενέστερες κατηγοριοποιήσεις επιλογής (designations) ΧΠΣ ή ΧΥ σε δίκαιη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων του έτους, αν δεν πληρούνται πλέον οι πιο πάνω προϋποθέσεις. Στην περίπτωση που πληρούνται, έχει το δικαίωμα αλλά όχι την υποχρέωση να τις ανακαλέσει. Οι επιλογές κατηγοριοποίησης καθώς και οι ανακλήσεις, γίνονται με βάση τα γεγονότα και δεδομένα κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9 και εφαρμόζονται αναδρομικά.

Αρχικό υπόλοιπο

Μια μετοχική επένδυση που επιμετρείται σε κόστος (μείον απομείωση) πριν από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 (π.χ. επειδή δεν υπάρχουν γι' αυτήν τιμές χρηματιστηρίου, είτε γιατί δεν είναι εισηγμένη, είτε γιατί η αγορά για αυτή δεν είναι ενεργή), θα πρέπει να επιμετρηθεί στη δίκαιή της αξία κατά την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής του προτύπου. Η διαφορά μεταξύ της προηγούμενης αξίας (κόστους) και της δίκαιης αξίας θα αναγνωριστεί στο αρχικό υπόλοιπο (opening balance) του σχετικού αποθεματικού του έτους που περιλαμβάνει την ημερομηνία πρώτης εφαρμογής.

Μία μετοχική επένδυση σε εξαρτημένη ή συνδεδεμένη εταιρεία που επιμετρείται σε κόστος (μείον τυχόν απομείωση) κάτω από τις πρόνοιες του ΔΛΠ 27 - Ξεχωριστές Οικονομικές Καταστάσεις - ή του ΔΛΠ 28 - Επενδύσεις σε συνδεδεμένες εταιρείες και κοινοπραξίες- αντίστοιχα, συνεχίζει να επιμετρείται με τον ίδιο τρόπο εκτός και αν η οντότητα αλλάξει τη λογιστική πολιτική της για τέτοιες επενδύσεις, ώστε να τις επιμετράει με βάση το ΔΠΧΑ 9.

Τέλος, μια οντότητα που ετοιμάζει ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις στη βάση του ΔΛΠ 34, δεν χρειάζεται να εφαρμόσει τις πρόνοιες του ΔΠΧΑ 9 σε ενδιάμεσες περιόδους πριν από την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής, αν αυτό δεν είναι πρακτικό. Πρέπει να αναφερθεί ότι τα πιο πάνω αποτελούν μόνο μια γενική περίληψη ορισμένων αλλά βασικών προνοιών του προτύπου. Η σωστή ερμηνεία και εφαρμογή του νέου αυτού προτύπου συνεπάγεται αναφορά στο ολοκληρωμένο κείμενο και συμβουλή από επαγγελματίες λογιστές.
ΜΑΡΙΟΣ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ
Senior Associate,
KPMG Limited,
[email protected]