Η «Έξυπνη Άμυνα» είναι μια καινοτομία

Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να ενεργούν προορατικά (proactively) και στη βάση της στρατηγικής αποτροπής της τουρκικής απειλής. Η καθολική εφαρμογή του νέου Υποδείγματος Καινοτομίας μπορεί να επιφέρει πολλαπλά οφέλη τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό, διαπεριφερειακό και διασυνοριακό επίπεδο
H πρόσφατη όξυνση της τουρκικής επιθετικότητας δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Απορρέει από μια μακρόχρονη αναθεωρητική απειλή. Προφητική η ομιλία μου στο Η’ Επιστημονικό - Λαογραφικό Συνέδριο για την Ακανθού, που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στις 27 Ιουνίου 2015, όπου, μεταξύ άλλων, έκανα αναφορά στη NAVTEX στην κυπριακή ΑΟΖ και τη NOTAM στο Αιγαίο που είχε εκδώσει η Τουρκία την άνοιξη του 2015. Παρουσιάζεται πιο κάτω ένα απόσπασμα της ομιλίας μου, η οποία περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Πρακτικών του Συνεδρίου:
«Στο βιβλίο του "Ο Μαύρος Κύκνος. Ο Αντίκτυπος του Εξαιρετικά Απίθανου" ο Καθηγητής Nassim Taleb επισημαίνει ότι:

α) Υπάρχει η τάση να υποεκτιμούμε την πιθανότητα ή ακόμη και να αγνοούμε παντελώς το ενδεχόμενο, να προκύψουν στο μέλλον σπάνια, αλλά σημαντικά συμβάντα με τεράστιο αντίκτυπο.

β) Απ’ τη μια υπερεκτιμούμε αυτά που γνωρίζουμε· απ’ την άλλη, υποεκτιμούμε την αβεβαιότητα και την πιθανότητα να είμαστε λανθασμένοι. Υποεκτιμούμε τα ρίσκα, δεν αξιολογούμε σωστά τις πιθανότητες.

γ) Υπάρχουν πράγματα τα οποία είναι δύσκολο να προβλέψουμε. Γεγονότα που θεωρούνται σπάνια, και δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τις πιθανότητες αυτά να συμβούν. Μπορούμε όμως να έχουμε μια γενική ιδέα για ένα τέτοιο ενδεχόμενο και τις πιθανές συνέπειες, και να είμαστε προετοιμασμένοι.

Τα σπάνια αυτά συμβάντα, τα οποία ο N. Taleb ονόμασε "Μαύρους Κύκνους", είναι πολύ δύσκολο ή αδύνατο να τα προβλέψουμε αλλά έχουν τεράστιο αντίκτυπο. Υπάρχουν θετικοί Μαύροι Κύκνοι (ευκαιρίες) αλλά και αρνητικοί Μαύροι Κύκνοι (με καταστροφικές συνέπειες).

Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, μπορούμε να μετατρέψουμε τον αρνητικό Μαύρο Κύκνο -την Τουρκία- σε Γκρίζο Κύκνο, ώστε να είναι λιγότερο απρόβλεπτος. Η στρατηγική που εφαρμόζει η Τουρκία στη γεωπολιτική σκακιέρα είναι να προβαίνει αιφνιδιαστικά σε παράνομες ενέργειες, που όταν επιτυγχάνουν, της αποφέρουν τεράστια οφέλη. Όταν αποτυγχάνουν οι συνέπειες είναι από ελάχιστες έως μηδαμινές. Αυτήν ακριβώς τη στρατηγική εφάρμοσε πρόσφατα η Τουρκία με τη NAVTEX στην κυπριακή ΑΟΖ και τη NOTAM στο Αιγαίο. Οι παράνομες αυτές ενέργειες είχαν πιλοτικό χαρακτήρα. Η Τουρκία ήθελε να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά της Ελλάδας και της Κύπρου, αλλά και τις αντιδράσεις της Διεθνούς Κοινότητας.

Το Σύστημα της Μετα-καινοτομίας μπορεί να εφαρμοστεί ως Εργαλείο Έξυπνης Άμυνας για την Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από την ανάλυση και τον συνδυασμό όλων των πτυχών -γεωπολιτική, ενεργειακή, διπλωματική, νομική, στρατιωτική και επικοινωνιακή πτυχή- και την ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών και τακτικών για αποτροπή των τουρκικών σχεδιασμών».

Πριν από δύο σχεδόν βδομάδες, τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν τον πλουν του γεωτρύπανου «Σάιπεμ 12000», προς το τεμάχιο 3 της κυπριακής ΑΟΖ, προκειμένου να διενεργήσει γεώτρηση στον στόχο «Σουπιά». Το συμβάν αυτό είναι ένας «Μαύρος Κύκνος». Ο ίδιος «Μαύρος Κύκνος» που είχα μετατρέψει σε «Γκρίζο Κύκνο» στην ομιλία μου πριν από δυόμισι περίπου χρόνια.

Το νέο Μοντέλο Καινοτομίας -το οποίο παρουσίασα επιγραμματικά στο πιο πάνω συνέδριο- ενισχύει την Έξυπνη Άμυνα μέσα από τον συνδυασμό οικονομικών, διπλωματικών και στρατιωτικών μέσων και δυνατοτήτων, τις νέες διαδικασίες για διαχείριση των αμυντικών πόρων, τη νέα οργανωσιακή κουλτούρα και τις σωστές συμμαχίες, την αναγκαία επικοινωνιακή υποστήριξη και την ανάκτηση της ηθικής υπεροχής. Η ανάλυση, στάθμιση, εκτίμηση και συγκρότηση εναλλακτικών σχεδίων και ο συγχρονισμός (timing) είναι καθοριστικής σημασίας.

Η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να ενεργούν προορατικά (proactively) και στη βάση της στρατηγικής αποτροπής της τούρκικης απειλής. Η καθολική εφαρμογή του νέου Υποδείγματος Καινοτομίας μπορεί να επιφέρει πολλαπλά οφέλη τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό, διαπεριφερειακό και διασυνοριακό επίπεδο. Η καινοτομία αποτελεί το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όχι μόνο για επιχειρήσεις και οργανισμούς, αλλά και για ολόκληρα έθνη.
ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας