Ο Συνεργατισμός που μας παραστάθηκε

Την περασμένη εβδομάδα ο κ. Σέρτης ανέφερε με νοσταλγία τη δική του προσωπική μαρτυρία και τη «γνωριμία» του με τον Συνεργατισμό, όπως τον γνωρίσαμε όλοι στα νιάτα μας. Δηλώνει μάλιστα πως τώρα είναι αναγκαία «η προσωπική μαρτυρία εκάστου για να τερματιστεί το σοκ της συνενοχής».

Η προσωπική μου γνωριμία με το Συνεργατικό Ταμιευτήριο Δασκάλων είναι παρόμοια με αυτήν του κ. Σέρτη. Τον Σεπτέμβρη του 1961, μόλις διορίστηκα, έγινα μέλος της ΠΟΕΔ και του Σ.Τ.Δ.Κ., αγοράζοντας τις καθορισμένες μετοχές. Και από τους πρώτους μήνες γνώρισα την αλληλέγγυα στήριξη των μελών. Ένας συνάδελφος έφερε ένα γραμμάτιο για δάνειο μερικών εκατοντάδων λιρών και μας ζητούσε να υπογράψουμε ως εγγυητές. Κάθε εγγυητής για 25 λίρες, για να του εκχωρηθεί το δάνειο. Όλοι οι συνάδελφοι μού εξήγησαν ότι αυτή ήταν μια συνήθης αλληλέγγυα διαδικασία, χωρίς κανένα κίνδυνο, επειδή οι δόσεις του δανείου αποκόπτονταν από τον μισθό του συναδέλφου. Στη συνέχεια υπέγραψα εγγυητής σε πολλούς συναδέλφους, χωρίς καμιά δυσκολία. Και με την ίδια ευκολία ζήτησα κι εγώ αρκετές φορές την υπογραφή συναδέλφων για δάνεια που είχα συνάψει. Κάθε εγγυητής ένιωθε ότι προσέφερε αλληλέγγυα οικονομική στήριξη στους συναδέλφους του. Το ποσό της εγγύησης για κάθε εγγυητή ήταν τότε 25 λίρες για να φτάσει σε αρκετά χρόνια στις 1.000 λίρες.

Δεν ξέρω πολλούς δασκάλους που να χρειάστηκε να πληρώσουν το ποσό της εγγύησης, που ήταν σχεδόν τυπική. Κάθε δάνειο ήταν πλήρως εξυπηρετούμενο, γιατί ο μισθός του δανειολήπτη περνούσε πρώτα από το Σ.Τ.Δ., που απέκοπτε τη δόση. Μόνο σε περίπτωση θανάτου το Σ.Τ.Δ. απευθυνόταν στους εγγυητές και μάλιστα με τρόπο που διευκόλυνε τον εγγυητή. Έτσι το 1966 πήρα μια επιστολή από το Σ.Τ.Δ., που με ειδοποιούσε ότι έπρεπε να καταβάλω το ποσό των 23 λιρών, που ήταν η εγγύησή μου για το δάνειο κάποιου συναδέλφου που απεβίωσε. Το Σ.Τ.Δ. με πληροφορούσε ότι για να πληρώσω την εγγύηση, μου παραχωρούσε δάνειο 24 λιρών με δύο εγγυητές και 12 δόσεις για αποπληρωμή του. Υπέγραψα το Γραμμάτιο του δανείου, ζήτησα τις υπογραφές δυο συναδέλφων εγγυητών και έτσι το Σ.Τ.Δ. δεν ήταν ανάγκη να απευθυνθεί στους κληρονόμους του αποβιώσαντος. Αυτή ήταν η αλληλεγγύη του Συνεργατισμού και των μελών του. Σήμερα δεν υπάρχει ούτε αλληλεγγύη, ούτε Συνεργατισμός, αλλά μόνο αυστηρές τράπεζες και μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Πρέπει να τονίσω ότι ιδιαίτερα εμείς οι παλιοί χρωστούμε πολλά στον Συνεργατισμό. Με δάνειο που μας παραχώρησε, αποκτήσαμε το πρώτο μας αυτοκίνητο, με δάνειο αγοράσαμε το οικόπεδό μας μετά την προσφυγιά. Και μετά το υποθηκεύσαμε στο Σ.Τ.Δ., για να κτίσουμε το προσφυγικό μας σπίτι, άλλο δάνειο για να σπουδάσουμε τα παιδιά μας και άλλο δάνειο για να τα στεγάσουμε.

Ο Συνεργατισμός, με τις διάφορες εταιρείες που ίδρυσε, συνέτεινε πολύ στον συναγωνισμό και στη διατήρηση χαμηλών τιμών καταναλωτικών αγαθών και γεωργικών χρειωδών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τα κυπριακά νοικοκυριά άρχισαν να αγοράζουν μαζικά σόμπες μαγειρικής, που λειτουργούσαν με υγραέριο. Έτσι οι έμποροι διέθεταν κυλίνδρους υγραερίου. Η τιμή του κυλίνδρου ήταν γύρω στις 2 λίρες. Ποσό πολύ μεγάλο για την εποχή. Ήταν όμως μονοπώλιο και για τούτο υπήρχε αισχροκέρδεια. Μια συνεργατική εταιρεία εισήγαγε υγραέριο και αμέσως η τιμή του κυλίνδρου έπεσε στα 10 σελίνια.

Οφείλουμε πολλά στον Συνεργατισμό. Και σήμερα τα αναφέρουμε για να εκφράσουμε την ευαρέσκειά μας και για να αποτινάξουμε και, όπως λέει ο κ. Σέρτης, να «τερματίσουμε το σοκ της συνενοχής». Εμείς δεν έχουμε καμιά ενοχή. Είχαμε μόνο μια θαυμάσια αλληλεγγύη, που την καλλιέργησε και την αξιοποίησε ο μακαρία τη λήξει Συνεργατισμός. Ας όψονται αυτοί που τον δολοφόνησαν.

«Φασούλι, φασούλι γέμισε το σακούλι» και τώρα κάποιοι έσχισαν το σακούλι και πέταξαν το περιεχόμενο να... το πάρει το ποτάμι.