Στους Κήπους της Κύπριδας: Ζακλίν Καραγιώργη

Δεν μας άφησε ποτέ, ούτε μια μέρα χωρίς αγάπη. Καθημερινά με το χαμόγελό της, την γλυκιά της φωνή και την ευγένειά της.

Μας έμαθε να αγαπούμε τους ανθρώπους, μας έμαθε να αγαπούμε την Κύπρο και την Γαλλία, την γιαγιά Παναγιώτα και την γιαγιά Jeanne,
τον παππού Γιώργο και τον παππού Andre.
Μας έμαθε να ζούμε με δύναμη όλα όσα μας συνέβαιναν. Ποτέ να μην τα βάζουμε κάτω, ποτέ να μην απελπιζόμαστε. Τα λόγια της πάντα μάς έδιναν θάρρος και δύναμη.
Μας έμαθε να αγαπούμε

Τα ηλιοβασιλέματα στο σπίτι μας στην Κισσόνεργα
Τα ωραία βράδια της Λευκωσίας
Το κολύμπι στη θάλασσα της Σαλαμίνας
Τα κυκλάμινα και τις άγριες τουλίπες της Κύπρου.
Μας έμαθε να αγαπούμε

Το σχολείο και τις γιορτές
Τα αρχαία Ελληνικά και τα μαθηματικά
Τον Victor Hugo και τον Καζαντζάκη
Τον Όμηρο και την Αφροδίτη
Την Πάφο, την δικιά της Πάφο και την Πέτρα του Ρωμιού.
Μας έμαθε να ζούμε, μας έμαθε να αγαπούμε τους ανθρώπους.
Τώρα πρέπει να μάθουμε να ζούμε χωρίς την μητέρα μας.

Είμαστε τυχεροί που την είχαμε, μας έδωσε όλα όσα μπορούσε με γενναιοδωρία, εξυπνάδα και σεβασμό.

Την αγαπούμε απέραντα,
Θα την αγαπούμε πάντα».
«Ma maman,
Je suis avec papa et Andre ? tes c?t?s, on te tient la main, tu n'es pas seule.
Il y a beaucoup d'amour.
On t'aime tant
Au revoir ma petite maman».
«Λευκωσία, 13 Μαρτίου 2018», Αποχαιρετιστήριο Γράμμα της Κλειούς Καραγιώργη στη «Μάμμα» της Ζακλίν.
Στην αυλή της, κάθε γλαστρούλα ήταν φροντισμένη και κάθε κλαδάκι και φυλλαράκι σαν να ’ταν η ιδιαίτερή της έγνοια. Θάμνοι, κάκτοι και λουλούδια, δείχναν ισότιμα στην καρδιά και τη ζωή της, η δημοκρατία ξεκινά από την αυλή σου. Έφευγα πάντα από το σπίτι της με ‘’μασχαλάκια’’, λεβάντα ή λαζμαρί (που ποτέ δεν φύτευα). Έβλεπα και μια γάτα, που ήξερε τη θέση της, δεν ήταν ιδιαίτερα διαχυτική, όπως είναι συνήθως οι ‘’Κύπριδες’’, ούτε μπαίναν μέσα, όταν πίναμε το τσάι μας. Δημοκρατία, ισότητα και ευταξία επικρατούσαν στον κόσμο της.

Προχθές η Κλειώ μού είπε ότι παρ’ όλον ότι η Μάμμα τής έλεγε ότι ήταν ‘ακατάστατη’, τα άφησε όλα σε θαυμαστή τάξη, κάθε σημείωση, κάθε χαρτάκι - και τον λογαριασμό της στο Face Book ανοικτό: Στα 86 της δεν λογάριαζε να φύγει, είχε ανοικτά κεφάλαια, όλοι στο περιβάλλον της είχαν ίση αξία, κι άξιζαν ιδιαίτερης φροντίδας, κι όλοι ξέραν(με) με πάσα βεβαιότητα ότι είχαμε ο καθείς, μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά της και πάντα τη χρεία της.

Η Ζακλίν, μάμμα της Κλειούς και του Ανδρέα, σύζυγος του Δρα Βάσου Καραγιώργη, Πάπα της Αρχαιολογίας στην Κύπρο και αναδόχου της Αρχαίας μας Σαλαμίνας, αλησμόνητη δασκάλα των Γαλλικών σε μωρά και ενήλικες, αναπληρωτής Μορφωτικός στο Γαλλικό Πολιτιστικό Κέντρο, και ιχνηλάτης της πορείας της Αφροδίτης στην Κύπρο για τον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού, ήταν εν ζωή η Μεγάλη Γήινη Θεότητα της Μητρότητας, Αστάρτη, Δήμητρα, Αφροδίτη.

Η επιλογή της να ασχοληθεί, σαν στο περιθώριο της ζωής της, με τη Μεγάλη Θεά της Κύπρου που από ντόπια, δυνατή θεότητα της Οικονομίας, με ιερά κοντά στα μεταλλεία, Κύπριδα το όνομα κατά τον Όμηρο, πέρασε στο ελληνικό Δωδεκάθεο και μας επεστράφη ως... σέξι Αφροδίτη, δεν ήταν ξένη προς την φιλοσοφία και την αισθητική της Ζακλίν: στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Λευκωσίας μου ’δειξε την μεταμόρφωση της Θεάς μας ανά τους αιώνες, και μαζί με τ’ αχνάρια της Θεάς, από την Πάφο, από μια πέτρα αφηρημένα λαξεμένη σαν σύμβολο γονιμότητας μέχρι το καλλίγραμμο μαρμάρινο άγαλμά της στο Μουσείο μας, μπορείς να ανιχνεύσεις την ιστορία του φύλου της Γυναικός και της Φυλής μας, σ’ αυτό τον μαγεμένο τόπο, που γήτευσε την Ζακλίν, όταν ήρθε παντρεμένη με έναν νέον αρχαιολόγο «σταυροφόρο», επί Αγγλοκρατίας, πείσμονα πρωτοπόρο επιστήμονα και έμεινε δίπλα σαν θεραπαινίδα, κυρά κι αφέντρα που κανένα δεν αφέντεψε.
Θραύσματα

Στην Κύπρο, κήπο της Ζακλίν, μεγάλωναν δύο καλά μωρά, που μιλούσαν από νωρίς τρεις γλώσσες, στη μια τα βοήθησα λίγο εγώ, κι ύστερα σκορπίσαμε σε χώρες εδώ κι εκεί, κάποτε Πρωτοχρονιά στο Παρίσι, ήρθαν η Ζακλίν και η Κλειώ με... σολομό καπνιστό και σαμπάνια, έχω ακόμα δίσκο του Μπρασένς που μου ’φερε δώρο, άλλοτε Πάσχα στην Κύπρο, το τελευταίο στη Λευκωσία, πάλιν οι τρεις μας, τρεις γενεές Κύπριδες, οι δύο ξανθές, η άλλη μαύρη και σκοτεινή, να ‘’συγκρίνουμε’’ τις σημειώσεις μας του κόσμου, να κάμουμε καταγραφή των πεπραγμένων κι απογραφή των ζημιών, θανάτους ανθρώπων και τόπων πια απροσπέλαστων: η Σαλαμίνα υπό κατοχήν, ο Βάσος στήθηκε απ' έξω και αγόρασε εισιτήριο από τους Τούρκους για να μπει να την ιδεί, εγώ αδυνατώ, αναγιώθηκα μωρό μέσα στα όμορφα ερείπιά της, πριν ανασκαφτεί καλά καλά από τον Καραγιώργη, μέσα στα θραύσματα από αγάλματα και τις μυρωδιές και τις ακακίες που γίναν θραύσματα από μπόμπες και συλήσεις από βαρβάρους εισβολείς το 1974.

Έφερα την Ζακλίν και τον Βάσο στο Λονδίνο πριν από λίγα χρόνια όταν ήμουν Μορφωτικός Σύμβουλος στην Υπάτη Αρμοστεία μας στη Βρετανία να μιλήσουν για τη Σαλαμίνα και την Αφροδίτη. Τη μια φορά ήταν κι η Κλειώ μου, η κόρη της, που πετάχτηκε από το Λούβρο στο Λονδίνο να παραστεί στην παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου του πατέρα της.

Οι Κύπριοι αρχίσαμε να μαθαίνουμε την ιστορία μας... αναδρομικά. Ανάστροφα. Αργά. Μα η Ζακλίν η Καραγιώργη με επιμέλεια, με ευγένεια και με εμμέλεια συνέτεινε στην νέα ανά-γνωση: κάθε κλαράκι, κάθε κάκτος, κάθε λουλουδάκι, από τη Σαλαμίνα ώς την Κερύνεια, σημαίνουν σιωπηλά τα ανεξίτηλα βήματά μας στον Τόπο μας. Με τον Τρόπο μας: Που τον βρήκε και τον είπε Μοναδικά, η Γαλλίδα μου αδερφή η Ζακλίν, η Κύπριδα.
ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ